VEMASI, STLTIMORLESTE.com – Inisiu fulan Janeiru too Abril tinan nee, Sentru Saude Vemasi simu pasiente hamutuk nain 3.790 neebe maioria afeta ba moras Infesaun Respiratoriu Aguda (ISPA).
Interinu Xefe Sentru Saude Vemasi, António Pereira esplika, inisiu fulan Janeiru too Abril tinan nee, liu husi konsulta Sentru Saude Vemasi rejistu pasiente hamutuk 3.790, kompostu husi tipu moras 10, maibe numeru moras aas liu mak ISPA, tanba atinji too 1.064.
“Baibain moras neebe aas liu iha nee mak ISPA, nia kauza primeiru iklima, tanba agora bailoron rai rahun mak afeta liu ba ita nia komunidade sira, liu-liu estilu moris nian bee neebe konsumu direira husi pam sai mai,” hateten António Pereira ba jornalista STL iha Vemasi, Tersa (24/06/2025).
Nia sublina, kauza moras ISPA afeta ba komunidade sira iha Postu Administrativu Vemasi, tanba impaktu husi mudansa klimamatika provoka rai rahun suar inklui istilu moris kada sidadaun ida kona-ba konsumu bee, tanba maioria komunidade neebe afeta ba moras ISPA deskonfia konsumu bee moos direira husi kanalizasaun sira, maibe tuir lo-loos tenke nono hafoin hemu nunee labele afeta ba ISPA.
Nia fundamenta, aleinde moras ISPA tuir tan mak tipu moras sira seluk hanesan moras kulit afeta ba komunidade nain 187, te’e been 168, gastritis 162, scabies 104, pneumonia 14, bronkitis 5, te’e been ho raan 4, anemia 2 no reumatik nain 1.
Husi tipu moras hirak nee laiha pasiente ida mak hetan kondisaun kritiku, tanba pesoal saude sira konsege atende ho diak, nunee pasiente husi nain 3.790 neebe durante rejistu kuaze rekupera husi moras neebe enfrenta, tanba stok aimoruk iha Sentru Saude Vemasi sufisiente atende pasiente sira.
“Kona-ba moras sira nee ita iha stok aimoruk sufisiente hela, ba moras sira neebe mai ita nafatin halao servisu tuir protukolu no mata dalan neebe ministeriu iha,” António Pereira akresenta.
Interinu nee argumentu, Sentru Saude Vemasi kontinua esforsu servisu hamutuk ho ekipa voluntariu sira halo promosaun saude no akonsolamentu too iha nivel Suku nunee bele reduz kazu sira, tanba komunidade maioria seidauk iha konhesimentu kona-ba halo prevensaun saude.
Nunee husu komunidade sira liu-liu iha Postu Administrativu Vemasi, bainhira sente kondisaun la estavel no iha sintoma ruma, lalais hakbesik aan ba fasilidade saude hodi hetan tratamentu saude sedu husi pesoal saude sira.
Familia pasiente, Roza Delima Freitas hateten, fasilidade saude importante ba komunidade sira, tanba nee bainhira haree no sente moras prezisa hakbesik aan ba fasilidade saude neebe besik hodi hetan tratamentu husi pesoal saude sira.
“Hau lori hau nia oan mai konsulta iha fasilidade saude, tanba asu tata ohin halo semana ida, maibe horiseik provoka isin manas muta, entaun hau lori nia mai fasilidade saude hodi kontrola fali, tanba saude importante,” hateten Roza Delima Freitas.
Inan pasiente nee deklara, nia oan asu tata iha loron 17 Junhu nee, maibe too iha loron 23 Junhu nee provoka isin manas no muta, neebe deskonfia afeta ba moras rabies, nunee presiza lori ba fasilidade saude hodi hetan tratamentu, tanba saude importante ba ema hotu atu halo tratamentu ba tipu moras sira neebe enfrenta.
Entretantu Sentru Saude Vemasi area kobertura ba Suku 3 no Aldeia 8 iha Postu Saude 1 ba fatin SisCa 3 ho Outreach 1 no MC 2 neebe responsabiliza husi pesoal saude nain 29.
(tom)







