DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), José Ramos Horta hetan notifikasaun kona-ba akordaun neebe Tribunal Rekursu (TR) fosai iha loron 31 Julhu 2025.
Prezidente Republika hetan notifikasaun kona-ba akordaun neebe Tribunal Rekursu fo sai iha loron 31 fulan Julhu 2025, neebe deklara inkonstitusionalidade artigu 2.º husi Lei nú. 4/2025, loron 28 fulan Abril.
Hafoin halao leitura no analize husi doutu akordaun neebe temi ona, no rona opiniaun husi konstitusionalista Timoroan renomadu nain rua, Dr. Alexandre Corte Real no Dr. Avelino Coelho, hetan katak Tribunal Rekursu la admite intervensaun Prezidente Republika nian iha tramitasaun prosesu, maxime, exersísiu kontraditoriu, direitu ida neebe konsagra ona iha Konstituisaun.
Tuir Komunikadu neebe STL Tersa (05/08/2025) katak, Karik ezersísiu kontraditoriu nian asegura tiha ona ho lo-loos, entaun bele mosu situasaun oin-oin ho natureza jurídika, neebe nesesariamente sei hamosu efeitu sira seluk iha prosesu, hodi fo klareza boot liu ba avaliasaun kona-ba faktu sira.
De faktu destaka ho klaru irregularidade barak, inklui mos nulidade prosesusl sira. Hanesan ezemplu, destaka tuirmai nee a) Irregularidade no ilegalidade iha distribuisaun prosesu no kompozisaun Tribunal Plenariu b) Konfirmasaun kona-ba ezistensia konflitu-interese, neebe kauza ka determina impedimentu, eskuza no konsekuente hasai majistradu judisiall sira, iha ambitu pedidu ba fiskalizasaun abstrata. c) Violasaun grave ba lejizlasaun oioin ne’ebé tenke aplika ba prosesu. d) Kontradisaun klara entre fundamentasaun doutu akórdaun no desizaun final. e) Aberratio juris neebe mosu tanba la admite Prezidente Republika nia intervensaun no, iha tempu neebe hanesan, Tribunal Rekursu determina fo notifikasaun ba orgaun soberania neebe promulga Lei em-kestaun, depois-de-tomada desizaun, neebe konstitui medida neebe laloos.
Aleinde konsiderasaun sira nee, sei iha buat seluk neebe bele esplika tan, maibe, brevitatis causa sei adota medida konstitusional no legal sira iha tempu neebe loos atu prevene miscarriage of justice neebe bele afeta makaas moris sosiak no ekonomiku sosiedade Timoroan nian.
(eme)
