DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministériu Saúde (MS) hamutuk ho parseiru sira hanesan Organizasaun Mundiál Timor Leste, Fundu Nasoins Unidas ba Labarik (UNICEF) no Gavi halo konsultasaun kona-ba estratéjia imunizasaun nasionál ba tinan 2026-2030.
Visi Ministru Fortalesimentu Instituisional Saúde, Jose Magno hatete, sorumutu dezenvolvimentu estratejia imunizasaun nasionál neebe importante ida atu halo reflesaun no define nia dalan. Iha nee atu forma misaun saida mak atu halo ba imunizasaun iha TL ba tinan 5 oin mai.
“Ita hotu iha nee atu forma saida mak ita atu halo ba imunizasaun iha Timor Leste ba tinan lima oin mai. Ita nia misaun klaru katak, atu proteje labarik hotu-hotu, labarik feto adolexente, feto isin-rua no sidadaun vulneravel sira husi moras sira neebe bele prevene ho vasina,” hatete Visi Ministru Jose Magno liu husi nia diskursu iha Hotel Timor, Kuarta (13/08/2025).
Nia dehan, imunizasaun laos deit intervensaun saúde nian, ida nee mak fundasaun ida ba ekuidade, reziliénsia, no dezenvolvimentu nasional iha TL, vasinasaun fo impaktu signifikante iha area saude publika nian.
“Esperansa moris nian aumenta ona, no ita habelar ona ita-nia programa imunizasaun nian husi antijimentu nee iha inisiu restaurasaun ita-nia independensia too ba tinan 23, no ohin loron ita livre ona husi poliu, halakon ona tetanu no neonatál, elimina sarampu no foin lalais nee elimina rubela. Atinjimentun sira nee bele tanba ho lideransa neebe forte, planeamantu neebe diak no kolaborasaun neebe efetivu,” nia esplika.
Iha biban nee nia hatoo agardese ba parseiru sira hanesan Gavi, Aliansa Vasina nian, ba sira nia apoiu neebe sempre ho Governu TL apoiu ba vasina sira, sistema kadeia malirin, no suporta teknika. Imi nia apoiu sira nee ajuda ona Governu TL asegura prevensaun ba komunidade sira neebe hela iha area rural sira.
Iha fatin hanesan Reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde iha Timor Leste, Arvind Mathur informa, workshop ida nee atu forma Timor Leste nia estratéjia imunizasaun nasional planu ida neebe sei hametin servisu imunizasaun nian no proteje labarik Timoroan idak-idak.
TL iha istória orgulhu ida iha planeamentu imunizasaun, ho estratéjia nasionál sira neebe dezenvolve iha 2004, 2007, no 2014, tuir fali ho planu multi-anuál iha 2016. Hafoin dezaselerasaun pandemia, ida nee hanesan inísiu ida neebe presiza tebes.
“Ami elojia Ministériu Saúde, tanba lidera dezenvolvimentu integradu, ho kustu neebe aliña ho revizaun foin lalais nee, avaliasaun jestaun vasina efetivu, no ajenda imunizasaun 2030. Planu ida nee sei aliña mos ho Gavi nia misaun estratéjiku atu asegura kobertura vasina sustentavel, taka lakuna ekuidade, no harii sistema imunizasaun rezistente neebe la husik ema ida,” nia deklara.
Nia hatutan, TL nia atinjimentu imunizasaun hanesan livre husi polio, halakon sarampu, rubéola no tetanu inan no neonatal, tenke prezerva Ida nee ho kustu sei sustenta lukru sira nee no prepara nasaun ba dezafiu sira iha futuru.
Nunee mos Reprezentante UNICEF iha Timor Leste, Patrizia DiGiovanni informa, UNICEF sente orgullu tebes tanba kontribui ona ba esforsu hirak nee no kontinua fo apoiu ba programa imunizasaun rutina, komunikasaun risku, involvimentu komunidade, no inisiativa mudansa sosiál no hahalok neebe tau komunidade sira iha sentru. No UNICEF apoiu sempre guia tuir husi prinsípiu igualidade, sustentabilidade no reziliensia.
(jen)







