DILI, STLTIMORLESTE.com – Rede Feto Timor Leste (RFTL) iha Esperansa tomak ba Sekretariu Estadu Ba Igualdade SEI hatoo rekomendasaun feto sira nia liu husi kongresu dala 6 foin lalais ba Governu sai nuudar Dokumentus politiko Nunu Governu nia.
Kestaun nee hatoo husi Prezidente Ezekutivu Rede Feto Timor Leste, Zelia Fernandes ba jornalista iha Balide, Segunda (25/08/2025).
“Ita fiar metin katak Sekretariu Estadu ba Igualdade asegura ona rekomendasaun sira neebe ita nia inan feton sira hatoo iha kongresu dala 6 foin lalais tanba nee nee ita aborda iha Plataforma asaun feto Timor Leste neebe sai nuudar dokumentu politiko ka doukemtus advokasia feto sira nia, entau ita fiar metin sei hatoo iha neeba,” dehan Prezidente Rede Feto.
Prezidente Rede Feto dehan, iha tematiko 8 neebe diskute ho rekomendasaun espesifiku sira porezemplu iha tematika feto iha justisa, no saida mak sai ezijensia prinsipal feto iha justisa mak liu liu husi direitu nain ba rai feto mos iha sertifikadu nain ba rai, nomos fasilita asisiblidade feto ou sobrevivente sira violensia bazeia ba jeneru atu asesu justisa, tanba kazu barak pendente tanba kestaun distansia asistensia sosial, nomos Feto ba Edukasaun, ejijensia prinsipal tanba numeru Drop Out feto aas tebes oinsa mak parte edukasaun bele asegura katak feto sira asesu ba edukasaun liu liu inan isin rua sira sobrevivente violensia bazeia ba jeneru dala ruma difisil asesu ba edukasaun formal oinsa mak bele hadia diak liu tan planu orsamentu sira mai.
Nomos feto iha ekonomia, feto sira neebe involve iha kontratu tenderizasaun ba iha area imfraestrutura nia iha kompanha feto barak ejiji oinsa konsdeira 30% feto iha area imfraestrura no konstrusaun oinsa akomoda iha planu Governu, feto iha ekonomia oinsa empodera liu husi grupu neebe establese ona hanesan iha SEI iha fundu rotativu neebe fasilita ona grupu feto sira iha area rurais bele dezenvove diak liu tan.
Nomos feto ho politika dezentralizasaun sei mai iha tinan oin mai oinsa mak asegura feto nia partisipasaun iha asembleia Munisipal iha eleisaun, tuir mak inkluzaun sosial ejiji ba verifikasaun veteranus, tanba veterana barak hetan difikuldade iha prosesu verifikasaun feto barak lahetan testamunha sufisiente. No verifikasaun la sensivel ba feto. Seluk mak feto iha meiu ambiente no mudansa klimatika ejiji oinsa mak estadu bele tau matan ba iha reflorestasaun sira nunee bele asegura agrikultor sira nia produsaun diak.
Nomos politika abordajen jeneru neebe haree konaba orsamentu responsivu ba defisiensia nia, seluk mak feto iha media no dizitalizasaun oinsa bele hadia publikasaun sira iha media sosial responsivu ba jeneru.
“Ami fiar metin katak SEI nuudar parte ida husi KRO komite revizaun Orsamentu tuur iha neeba bele asegura katak planu nee responsivu ba jeneru, ami fiar metin katak ho SEI bele hatoo, alende ida nee ita halo ona sosializasaun ba Plataforma nee rasik iha teritoriu tomak la kleur tan SEI hatoo on aba konsellu Ministru atu halo aprezentasaun ida iha konsellu Ministru konaba rekomendasaun neebe mak iha,” katak PR RFTL.
Nia mos husu Feto nafatin hatudu kapasidade neebe diak hodi bele kontribui ba iha prosesu dezenvolvimentu nasional.
(eme)
