Familia Uma Kain 8 iha Tirilolo Hela La Seguru

Xefe Suku Tirilolo, Elvino Freitas Belo. (Foto: STL/Tomas Reis)

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Familia uma kain 8 iha Suku Tirilolo, Postu Administrativu Baukau Vila, Munisipiu Baukau, kondisaun moris kbiit laek tebes, tanba uma hela fatin la seguru no rendimentu menus hodi sustenta ekonomia familia.

Xefe Suku Tirilolo, Elvino Freitas Belo informa, familia uma kain 8 refere identifikadu husi Autoridade Suku Tirilolo neebe rejistu iha Aldeia Lutumutu uma kain 2 ho membru familia, Betulale uma kain 1, no restu husi Aldeia Parlamentu, Kaisidu, Lialailesu no Ossouala.

“Ema nee ita haree moris kbiit laek duni. Ida ita haree nia atividade la pendenti ba buat ida, tanba iha Aldeia 4 leten nee maioria uma kain difisiente nomos Aldeia 2 laran nee mos nia moris haree ema moras mental, tanba nee nia uma hela fatin la duun seguru ba sira,” hateten Elvino ba STL, iha Tirilolo Baukau, Tersa (02/09/2025).

Lider komunitariu nee afirma, husi uma kain 8 refere kuaze Xefe familia sira kuaze Ema ho Difisiensia mental no seluk tan neebe implika ba sira nia membru familia moris iha pobreza laran liu liu harii uma dignu natoon, tanba laiha rendimentu seluk hodi sustenta ekonomia familia aliende subsidiu idozu no invalides nian neebe durante nee familia neebe asesu garantia.

Maibe balu neebe seidauk asesu subsidiu refere, durante nee atividade kada loron nian neebe augueta sira nia nesesidade moris, liu husi esforsu membru familia sira nian hanesan halo servisu hortikultura nian hafoin lori ba merkadu hodi sustenta sira nia nesesidade uma laran no ba nesesidade eskola nian, maibe uma hela fatin mak kuaze la seguru ba familia refere.

“Sira nia hela fatin ita haree kondisaun la diak, tanba balu uma talin, balun taka ho kalen maibe tempu udan sira araska tenke helik ba fatin neebe mak diak oituan ba sira,” Elvino akresenta.

Lideransa Komunitariu nee fo exemplu, hanesan Xefe familia ida iha area Fofa Aldeia Lutumutu dadaun nee implika ba labarik sira nia nesesidade, tanba inan neebe durante tau matan hetan asidente dadaun iha hela faze tratamentu iha Dili no husik hela oan sira neebe idade sei kiik no katuas oan mesak iha uma ho kondisaun la seguru.

Nia argumentu, kona-ba kondisaun moris familia uma kain 8 refere parte Suku sei rekoilha hikas komunidade hirak husi uma kain 8 refere hodi Suku submete ba Autoridade Postu no Munisipiu hodi fo atensaun ba familia uma kain 8 refere.

Iha sorin seluk habitante area Fofa Aldeia Lutumutu Oan husi inan neebe hetan asidente no dadaun halao tratamentu iha Dili, Léo José da Costa Belo hateten, durante sira nia moris depende deit ba faan aidila dikin, funan, fuan no aidila fuan tasak ho folin US$ 0.50 Sentavus kada fatin ida, maibe depende deit ba tempu, tanba bainhira lori ba merkadu ema sosa ona agradese enkuantu sorte sala ema la sosa obrigado lori fila uma.

“Dala ruma sosa dala ruma la sosa mai uma halo modo han se lae estraga deit sente triste tanba la hetan osan,” Léo konta.

Nia sublina, osan husi faan aidila dikin, funan no fuan tasak bainhira ema sosa ona osan tau hamutuk hodi sustenta nesesidade komsumu diaria nian no atende nesesidade eskola nian hanesan lapijeira kadernu no seluk tan, tanba sira hamutuk maun alin nain 4 nain 3 eskola neebe nain 2 iha banku eskola ensinu sekundaria, nain 1 iha eskola ensinu baziku no nain ida seluk kondisaun Ema no Defisiensia neebe seidauk hetan subsidiu.

Enkuantu familia nee hetan apoiu nesesidade baziku husi Ministeriu Solidariedade Sosial no Inkluzaun iha selebrasaun loron FALINTIL ba dala 50 neebe selebra iha Munisipiu Baukau, tanba kondisaun moris kbiit laek.

Entretantu tuir observasaun STL nian ba komunidade nee nia rezidensia nota karak, uma dapur neebe sira utiliza hodi tein taka ho tali tahan dadaun kondisaun aat, tanba talin tahan neebe taka hahu dodok ona no uma hela fatin neebe sira hela ba kondisaun la seguru.

Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *