BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Joven barak mate iha trajedia Masakre Santa Krus, tanba sira hadomi povu no rai Timor, neebe sira nia raan nakfakar la saugate, tanba fo funan fuan ba Timor nia independensia.
Amu selebrante Padre Canísio de Carvalho konsidera, juventude uluk nia dedikasaun, domin no sakrifisiu ba rai doben Timor Leste halo Timor oan sira sente katak, joven sira uluk pratika duni hahalok Jesus Kristu nian hanesan saran moris ba mate, tanba ema seluk nia moris.
“Joven sira altura neeba konsiente katak ukun aan nee sira rasik sakrifika sira nia aan manifesta hatudu sira nia domin ba povu Timor, tan sira nia domin transforma Timor nia sofrementu ba ksolok neebe nakonu ho esperansa ba Timor ida neebe diak liu, laiha tan violensia no torturasaun, ita haree ba realidade joven barak mate iha masakre neebe ita hanoin katak sira hadomi povu, sira hadomi futuru,” hateten Padre Canísio liu husi nia omelia bainhira prezide misa ba komemorasaun loron 12 Novembru iha Igreja Parokia Santo António, Vila Antiga Baukau, Kuarta (12/11/2025).
Nia sublina, trajedia Masakre Santa Krus no seluk raan suli lemorai, tanba joven sira hadomi povu no hakarak Timor ukun rasik aan hodi jerasaun foinsae Timoroan tuir mai moris iha liberdade no ukun rasik aan.
Nunee Timor nia ukun aan sosa ho ema barak nia raan no ruin la fasil hanesan fila liman no baratu folin sasan iha merkadu, maibe ema barak lakon familia, inan barak sai faluk hafoin Timor hetan livre husi invazor sira.
“Maluk joven sira, haree ba maluk nia luta ita la duvida tan sira fo aan ba mate laos ba buat mamuk no laos ba buat folin laek, maibe raan neebe nakfakar suli ba rai fo fuan ba independensia Timor nia identidade, orgulhu nasional,” Padre Canísio katak.
Amu selebrante nee akresenta, espiritu joven uluk nia luta sai esperiensia ba jerasaun kontinuador sira, tanba joven uluk sakrifika aan ba Timor konkista ona liberdade no iha faze ukun aan presiza jerasaun kontinuador sira labele kria violentu no insulta lideres luta nain sira, maibe investe aan iha area estudu sira hodi konkista ba povu Timor nia moris diak.
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisipiu Baukau, Veneranda Lemos sublina, joven uluk barani tebes iha trajedia Masakre Santa Krus la fihir kores, maibe unidu no barani hotu-hotu hamrik mate ka moris hakarak Timor ukun aan.
“Ohin ita kontinua sira nia luta, hanesan joven ita reafirma ita nia konviksaun katak ukun tenke kontinua sira nia mehi mate ka moris ba dezenvolvimentu, tanba 12 Novembru 1991 hakilar aten barani tenke ukun rasik aan, ohin ita koalia ho sira nia espiritu mate ka moris ba dezenvolvimentu,” hateten Veneranda.
Prezidente Autoridade Munisipiu Baukau nee husu jerasaun kontinuador sira atu hamutuk fo liman ba malu, simu malu nuudar Baukau oan hateke ba oin kria pas no estabilidade.
Enkuantu foinsae Manuel Camilo Pires hateten, juventude pasadu laiha partidu no politika atu hafahe relasaun unidade, maibe ho lian ida no asaun ida iha filheira ida hodi defende rai Timor, tanba haraka ukun rasin aan.
“Joven pasadu fo ona sira nia vida hakotu terus ita hetan ona independensia fo ona liberdade ba ita, entaun ita investe ita nia aan iha setor hotu-hotu para ita lori nasaun nee ba oin, tanba ita juventude deve hela tusan neebe mak ita nia joven sira halo,” hateten Manuel.
Tuir nia, joven pasadu nia luta ba rai doben Timor Leste barak mak hakotu vida, tanba hetan oho husi pro invazor no invazor sira, nunee sakrifisiu neebe joven pasadu halo nuudar tusan ida ba joven agora atu investe aan iha setor oin-oin hodi lori nasaun Timor Leste sai nasaun ida dezenvolvidu.
Nunee joven agora tenke halo reflesaun hodi reflete ba istoria pasadu, joven uluk nian luta hodi kria pas no estabilidade, tanba joven pasadu nia objetivu ba ukun aan hakarak Timor iha liberdade.
“Ita deve nee katak ita nia juventude sira neebe terus ba rai ida nee sira nia hakarak rai nee liberdade ema hotu-hotu sente, maibe realidade ohin joven barak seidauk sente liberdade,” katak Manuel.
Entretantu komemorasaun loron 12 Novembru iha Postu Administrativu Baukau Vila parte dader hahu ho misa neebe padre selebrante fo bensaun ba lilin no aifunan iha igreja Parokia Santo António Vila Antiga Baukau, hafoin joven sira hamutuk ho Autoridades Sivil no Militares lidera husi Komisaun Organizadora halao marsa da paz hahu husi Vila Antiga akompanha husi Polisia Tranzitu Munisipiu Baukau too iha semiteriu publiku Tirilolo, Postu Baukau Vila, hodi kari aifunan no sunu lilin nuudar sentidu domin ba erios no eroinas sira neebe mate iha trajedia Masakre Santa Kruz.
Jornalista: Tomas Reis
Editor: Xisto Mendonça







