DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministru Ensinu Superior Siensia no Kultura (MSSK) husu estudante sira bainhira hasoru violensia iha kampus labele nonok, tenke koalia sai.
Ministru Ensinu Superior Siensia no Kultura, Honorio da Costa Pereira Jeronimo ba jornalista sira iha Hotel Timor, Segunda nee (01/12/2025) hatete, sosiedade ohin loron ema ladun tau importansia no ladun respeita feto sira liu-liu iha kampus, tanba nee husu estudante sira bainhira hetan violensia bazeia ba jeneru ka asediu seksual iha kampus labele nonok, maibe tenke koalia sai ba dirijente sira hodi prosesu ema nee.
“Tanba nee hau nia mensajen mak nee, husu ba estudante sira hasoru violensia ruma iha kampus ka neebe deit tenke barani koalia, fo hatene ba profesor ou dirijente kampus atu nunee sira bele hatene, hau hanoin buat nee importante,” dehan Ministru.
Aleinde nee Ministru hatete, Universidade Nasional Timor lorosae (UNTL) mos hatoo hela proposta ida ba iha Ministru Ensinu Superior Siensia no Kultura koalia konaba violensia seksual nomos asediu seksual sira fo hela proposta ida oras nee iha diskusaun nia laran atu haree oinsa bele introdus ida nee ba dekretu lei ida para fo ba ensinu superior sira iha Timor Leste.
Iha biban nee Ministru mos hatoo agradese ba UNFPA tanba iha komitmentu hamutuk ho Sekretaria Estadu ba Igualdade no husi mos Parlamentu Nasional Komisaun G neebe iha komitmentu diak atu indtrodus material violensia bazeia ba jeneru iha kurikulu padraun nasional.
Nia hatete, antes nee iha material maibe kona-ba etika no moral laos materia violensia bazeia ba jeneru, tanba nee futuru sei implementa material iha universitariu.
Karik implementa mak nafatin akontese iha violensia bazeia ba jeneru no asediu seksual kontinua akontese iha kampus saida mak MESSK foti? Hatan ba kestaun nee Ministru hatete, bainhira la kumpre tenke simu sansaun.
Nunee mos Sekretaria Estadu ba Igualdade, Elvina Sousa hatutan, atu prevene asediu seksual iha fatin publiku ho kampus nee laos Sekretariu Estadu ba Igualdade nia servisu deit, maibe parte hotu nia kontribuisaun oinsa bele kria kampus seguru.
“Asediu seksual nee laos servisu SEI nia deit, ami halo advokasia, no linas ministeriu sira neebe halo servisu makaas ba ida nee mak Ministeriu Edukasaun no mos Ministeriu Ensinu Superior, tanba nee mak iha tinan 2024 se la.sala iha Ministeriu Ensinu Superior hamutuk ho UN Women ho parseiru sira KOICA no SEI implementa politika jero toleransia ka asediu seksual iha kampus ka kampus seguru neebe mak promove husi Ministeriu Ensinu Superior Siensia no Kultura ho parseiru,” dehan Sekretaria Estadu.
Sekretaria Estadu hatete, durante nee universidade sira impelementa inklui UNTL, DIT nomos universidade seluk integra ona politika jero toleransia ba iha asediu seksual.
Politika nee iha ona, presiza seriedade husi universidade sira hodi bele fo apoiu ba vitima sira bainhira koalia sai fo apoiu no akompanhamentu enkoraja sira atu koalia sai, duke enkoraja sira nonok para tolan deit kazu violensia neebe akontese ba sira.
“Seriedade atu fo sansaun ba sese deit mak komete, tanba ita labele koalia deit dosente mak halo asediu seksual hasoru estudante sira, maibe dala ruma balun iha mos asediu neebe mak halo husi estudante ba profesor sira, tanba nee mak ita dehan katak tenke asegura kampus nee seguru, seguru ba dosente sira atu halo sira nia servisu, seguru mos ba estudante sira atu tuir prosesu aprendizajen,” nia hakotu.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editor: Xisto Mendonça







