KAK Lansa Relatoriu Servisu iha DJSRN

DILI, STLTIMORLESTE.com – Komisaun Anti Korupsaun (KAK) halao lansamentu relatoriu kona-ba servisu atendimentu publiku emisaun pasaporte, iha Diresaun Jeral Servisu Rejistu Notariadu (DJSRN).

Adjuntu Prevensaun no Sensebilzasaun KAK, Rosário Salsinha Araujo hatete, objetivu husi lansamentu relatoriu estudu ida nee, sei aprezenta Komisaun Anti Korrupsaun (KAK0 nia deskobrimentu no identifikasaun sira kona-ba irregularidade sira neebe KAK detekta, durante iha estudu atividade sira Notariadu Ministeriu Justisa nian, no mos rekomendasaun mitigasaun sira hodi hadia sistema sira prevensaun korrupsaun iha Diresaun Jeral Servisu Rejistu Notariadu (DJSRN).

“Iha rekomendasaun no deskobrementu pontu sanulu resin ida maka iha neeba, presiza Notariadu hadia atu halo atendimentu ida neebe diak liu liu kobre ba servisu administrasaun liu liu ba servisu sira neebe ekipa sira halo,” dehan Rosário ba jornalista sira, iha Salaun Ministeriu Justisa, Dili, Kinta (04/12/2025).

Rkomendasaun espesial tuir nia maka kona-ba atendimentu tenke haree ho nia sistema neebe diak, sistema ba atendimentu labele halo ema antrian demais, no konaba makina sira neebe iha laos iha Nasional deit iha Munisipiu mos enfrenta hotu situasaun nee, no hare katak fatin neebe fo reseita ba Estadu la dun tau prioridade.

Atu evita kona-ba broker tanba iha lei sivil la bandu, ema ida fo servisu ba broker halo servisu atu ajuda fo apoiu ba kompanhia pessoal nee bele ajuda, maibe ida neebe hanesan broker nee labele ba forma tan broker seluk iha laran, obriga funsionariu ida atende los deit nia hodi hases tiha sira seluk ida nee labele.

Sira mos rekomenda kona-ba estok passaporte sira neebe menus, kona-ba blanko ba Bilete Indentidade (BI) ida nee labele mamuk nia estok tenke iha nafatin, kuandu la too propoin tau iha orsamentu hodi sosa atu halo atendementu.

Maibe husi parte KAK liu liu iha estudu avaliasaun risku nian, halao no estudu ida nee besik tinan rua, halo deskobrimentu lubuk ida iha servisu Notariadu nian, liu liu liga ba atendementu sira konaba pasaporte, tanba lamentasaun barak mosu husi sosiedade dehan atendementu la diak tarde no balu dehan broker iha neeba makas, entaun la to deit ho informasaun sira nee sukat ho buat ruma.

Konsidera, sukat ho buat ruma nee maka uja metru peskiza hodi sukat buat ruma, estudu ida nee sientifiku no halo ho metodu neebe aprende husi Korea, Singapura nian ho sasan balu bele sukat, no estudu nee mos sientifiku deskobre duni buat ruma iha neeba.
Rosário hatutan, estudu nee laos koko atu hamos Notariadu nia matan, buat hotu hotu liga ba responsabilidade Instituisaun nian kabe ba iha Ministeriu Justisa (MJ), husi estudu ida nee bele hadia atendementu balu, hodi evita lamentasaun sira husi komunidade.

Iha fatin hanesan, Visi Ministru Justisa, Paulo Remedios agradese ba rekomendasaun sira neebe mai husi KAK.

“Agradese ba rekomendasaun KAK ita kontinua halo monitorizasaun, ita halo tiha ona melhoramentu ba servisu, ita simu informasaun no reklamasaun husi publiku konaba blanko konaba broker,” dehan governante nee.

Governante nee hatutan, kona-ba blanko semana ida nee to tiha ona iha Timor bele halo melhoramentu iha Dili no Munisipiu hotu, esperansa antes tinan ida nee remata bele normaliza konaba blanko. No orsamentu ba tinan 2026 Ministeriu Justisa iha aumenta ba Servisu Rejistu Notariadu, ba iha blanko makina fargo reforsa laos iha Dili deit ba iha Munisipiu hotu, tanba nee tinan 2026 reforsa tan makina sira ba iha Munisipiu hotu.

Maibe agora implementa ona balkaun uniku, neebe iha blanko no iha makina fargo, tanba nee se Dili la iha Manatutu funsiona, inklui Baucau, Atauru, Aileu, Same, Likisa. No balkaun uniku bele organiza sira nia BI, pasaporte, no iha fulan Janeiru sei loke tan balkaun rua iha Ainaro no Suai.

Jornalista: Terezinha De Deus
Editora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *