DILI, STLTIMORLESTE.com – Rede Feto Timor Leste (RFTL) ho Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI) divulga plataforma asaun feto tinan 2025-2029, ho dokumentu estratejiku neebe mai husi kongresu feto daneen, iha tinan 2024.
Kestaun nee hatoo husi Prezidente Ezekutivu Rede Feto Timor Leste, Zelia Fernandes ba jornalista sira, iha Hotel Timor, Sesta (05/12/2025).
Nia dehan, ohin Sekretaria Estadu ba Igualdade hamutuk ho Rede Feto Timor-Leste halao esforsu ida atu hasae konxiensia publiku kona-ba kontiudu, prioridade no rezultadu neebe hetan iha Plataforma Asaun Feto, hodi fo klaru ba ministeriu no instituisaun estadu botu, atu kontinua investe iha igualdade jeneru no empoderamentu feto.
Atividade ida ohin kona-ba divuglasaun Nasional ba Plataforma asaun feto Timor Leste 2025-2029, divulgasaun ida nee hanesan parte ida husi advokasia neebe tama iha responsablidade papel rede feto nomos Sekretaria Estadu ba Igualdade ninian, no divulgasaun nasional ida nee halo iha nivel nasional, maibe RFTL halo ona iha munisipais iha 12 Munisipiu no RAEOA nomos halo ona rejionais 4 Baucau, Likisa, RAEOA nomos Maubisse,” dehan Prezidente Rede Feto, Zelia.
Prezidente Rede Feto Timor Leste nee afirma, divulgasaun ida nee mai ho objetivu ida atu partilha ka fahe sosieliza ba iha lina Ministerias sira no instituisaun relevante sira, atu hatene konaba rekomendasaun saida deit liu liu preokupasaun no ejijensia saida mak feto sira deskuti no aborda ona iha kongresu nasional feto durante nee.
Nia hatete, iha area tematiko 8 neebe deskute hahu kedas husi Munisipiu, depois priotiza fila fali iha kongresu nasional preokupasaun sira nee mak aborda no rekomenda iha dokumentu ida hanaran dokumentu Plataforma asaun feto Timor Leste ba 2025-2029 no rekomendasaun sira nee, hatoo ba linas ministeriu oin oin neebe halo ona divulgasaun iha Munisipal no iha nasional.
Aleinde divulgasaun iha Munisipais no nasional SE nuudar makina nasional ba assuntu Igualdade Jeneru haloesforsu boot ida aprezenta ona iha Konselhu Ministru no intrega direita ba Primeiru Ministru, atu oinsa halo supervizaun ba iha adoptasaun no rekomendasaun hodi integra iha politika no programa governu nia.
Zelia dehan, hahu husi tinan 2000, Feto Timor-Leste halibur hamutuk liu husi Kongresu Feto dahuluk hodi fahe esperiensia, diskuti dezafiu no hakerek visaun kolektivu kona-ba nasaun ida neebe garante Feto Timor-Leste nia moris ho dignidade, livre husi violensia no diskriminasaun, no bele hetan igualdade jeneru. Hahu husi neeba, kongresu feto halao kada tinan lima atu avalia progresu, identifika dezafiu foun no fo rekomendasaun atu kontinua hadia
Iha tinan 2024, Kongresu Feto Daneen (6) hamosu ona Plataforma Asaun Feto ba periodu 2025-2029. Dokumentu ida nee laos deit lista prioridade, maibe sai hanesan roadmap ida hodi orienta dezenvolvimentu nasaun neebe inkluzivu no sustentavel. Alina ho Planu Dezenvolvimentu Nasional, rekomendasaun CEDAW, Plataforma Aksaun Pekin, Planu Asaun Nasional kontra Violensia Baziea ba Jeneru, Planu Asaun Nasional 1325 kona-ba Feto, Pas no Seguransa, Deklarasaun Maubisse, Planu Asaun Nasional Direitu Labarik no Planu Asaun Nasional ba Ema ho Defisiensia no dokumentus politika sira fo direksaun klaru ba prioridade nasional. maibe sai sentru iha politika, programa, orsamentu sira. Nia garante katak igualdade jeneru no empoderamentu feto laos asuntu importante.
Nunee mos Sekretaria Estadu ba Igualdade SEI, Elvina Sousa Carvalho hatutan, ohin ho orgulhu mai partisipa iha programa divulgasaun platarforma asaun feto neebe entrega ona husi Rede Feto ba Sekretaria Estadu ba Igualdade nia rejultadu husi kongresu,,nomos rezulusaun neebe mak halo iha kongresu feto iha tinan kotuk.
“Neebe hau hanoin SEI iha papel importante tebes asegura implementasaun husi rekomendasaun nomos rejultadu sira neebe mak RFTL liu liu kongresista sira hatoo iha tempu neeba, atu imforma deit katak premeiru vez SEI lori rejulusaun Plataforma asaun feto nee ba halo aprezentasaun iha Konselhu Ministru, iha fulan hira ba kotuk entrega direita ba Ministeriu implementador sira nomos ba exelensia Primeiru Ministru,” dehan governante nee.
Entretantu Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao mos husu Lina Ministerias sira no implemetador sira tau seriedade ba implementasaun Plataforma asaun, nuudar mos aspirasaun husi povu liu liu lian feto no labarik feto sira, neebe mak hatoo iha kongresu nasional feto.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Carme Ximenes







