DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) halao julgamentu ba arguidu CdJO nuudar aman no arguidu GAJdO nuudar oan, neebe halao krime violensia domestika hasoru lezada ESdO.
Iha sala julgamentu laran depois Juiz prosesu lee sai tiha akuzasaun hotu, arguidu CdJO deklara katak, lezada moras mental desde 2010, tanba lezada eskola iha Universidade Indonezia.
Arguidu deklara, momentu neeba arguidu laos halo agresaun ba lezada, maibe lezada sofre hela moras no rakut uluk arguidu, tanba nee maka arguidu uza meius hodi halo intervensaun hanesan dudu lezada monu tiha ba kama, no lori liman basa lezada nia hasan, maibe la ho makas.
Arguidu GAJdO deklara, lezada nuudar arguidu GAJdO nia feton ikun, no lezada moras mental, bainhira lezada moras ka trauma sempre estraga sasan sira iha uma laran, nunee iha momentu akontesimentu arguidu GAJdO basa no buti Lezada nia ibun, atu halo prevensaun tanba lezada dada hela arguidu nia aman nia kamiza nakles.
Bainhira lezada hetan ona moras, tenke ema nain-lima mak kaer, tanba nain-ida mak kaer lezada labele.
Aleinde nee lezada ESdO deklara katak, momentu neeba lezada sai hela, fila mai uma maka derepente, arguidu sira halo agresaun ba lezada.
Lezada rekonhese, nia moras mental tanba nee, kada fulan ba simu ai moruk iha ospital, no kuandu akontese ona moras nee lezada gosta liu baku sasan halo rahun.
Hafoin rona tiha deklarasaun husi arguidu no lezada, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona sasin.
Tuir faktus katak, iha loron 26 fulan Junu tinan 2023, oras tuku 09:00 otl, arguidu sira halo agresaun fizika hasoru lezada iha sira nia hela fatin Suku Vila Verde.
Motivu husi problema, tanba armari tau netik iha dalan atu ba haris fatin klot tebes, tan nee mak lezada fo hatene ba nia tia atu hasai tiha roupa iha armari laran, atu nunee kaman hodi muda armari nee maibe nia tia lakoi hasai mak arguidu CdJO (lezada nia aman) hirus koalia ho lian makas dehan, roupa tenki hasai hotu husi armari laran para atu muda tau iha kuartu laran.
Momentu nee tia komesa hirus hodi hasai roupa husi armari laran inklui arguidu GAJdO nia roupa.
Wainhira hasai roupa, tia mos lori liman hodi riba aat tiha lezada nia odamatan kuartu nian, tanba nee lezada mos hirus hodi dehan ba tia “O halo hau nia odamaten aat ona nee, ema ba haris fatin ema hetan hela hau no hau toba la seguru,” dehan akuzasaun nee.
Rona tiha lezada koalia nunee ba tia ho arguidu CdJO lori liman hodi basa kedas dala ida lezada nia hasan loos, hafoin lezada hatete ba arguidu katak Pai baku hau tanba defende Pai nia alin feto nee.
Iha biban nee, arguidu GdJO mos tama ba hodi lori liman basa dala ida ba lezada nia hasan parte tilun hun no buti lezada nia kakorok halo lezada dada iis mos la diak.
Momentu nee lezada hirus hodi dehan ba arguidu GAJdO, “restorante taka tiha tanba restaurante nia fatin nee hau nian, tanba sa mak halo violensia hasoru hau, hafoin arguidu GAJdO haruka nia subrinu sira kaer metin lezada tanba tauk lezada sobu restaurante, hafoin argudu GAJdO aproveita hodi ain tebe kedas ba lezada nia hirus matan no tebe tan dala ida lha lezada nia kotuk laran, arguidu mos silu lezada nia liman karuk to naksalak,” deklaran akuzasaun nee.
Momentu nee arguidu GAJdO mos dehan ba lezada katak, “kuandu o keixa iha PSIK, antes hau tama kadeia hau oho tiha o, hafoin arguidu komesa trata lezada ho lia fuan katak o bulak nee kuidadu selae hau lori o ba ospital Laclubar,”dehan arguidu.
Antes ida nee, arguidu nain rua sempre halo agresaun fizika bebeik hasoru lezada hanesan baku, tuku, rakut lezada nia fuk, soe kadeira ba lezada nia leten no buti lezada nia kakorok, maibe lezada nunka ba halo keixa tanba lezada nuudar ema defesiensia mental.
Hahalok arguidu nian ho konsiensia rasik no hatene katak, hahalok nee lei bandu, maibe arguidu halo nafatin. Ho hahalok sira nee, konsidera arguidu sira, hanesan ko-autor material ho forma konsumadu, pratika krime, Violensia Domestika, tuir artigu 3, 35 al. a) husi Lei nº 7/2010, ho forma maus tratus ba inkapaz, tuir artigu 153, husi Kodigu Penal.
Audensia julgamentu nee, prezide husi Juiz kolektivu, Fransisca Cabral, Jose escurial, no Juiz estajiariu nain-ida, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador, Aderito Tilman, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku, Sergio Dias Quintas.
Jornalista: Terezinha De Deus
Editora: Carme Ximenes







