BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Komunidade preokupa lixu neebe naklekar iha bee dalan Hali-hun okos, Vila Antiga, Suku Bahu, Postu Administrativu Baukau Vila, Munisipiu Baukau, tanba deskonfia fo impaktu ba pisina Vila Antiga.
Komunidade Sonia Soares hateten, Baukau nuudar segundu sidade iha Timor.Leste, tanba iha Vila Antiga eziste mos pisina neebe fo vantajen ba vizitante sira iha loron fim de semana hariis iha pisina refere, maibe bee neebe iha la ijiene, tanba kauza husi lixu.
“Suku Bahu Suku ida neebe mak iha Sentru agora bee iha Pisina hijene la diak hatudu imajen la diak. Iha pisina iha bee ema hotu hotu mai hariis sira hakarak deit mak lukru, maibe sira la tau matan ba lixu sira neebe ema soe, laos soe iha parte estrada maibe soe tuun iha parte bee,” Sonia hatete ba jornalista sira iha Vila Antiga, Baukau, Segunda (15/12/2025).
Nia katak, aleinde fo impaktu ba pisina Vila Antiga fo impaktu ba komunidade sira husi area Buile’e too Tasi, tanba komunidade sira mos utiliza bee husi bee dalan refere hodi fase roupa, hariis no seluk tan, maibe komunidade laiha konsiensia soe lixu arbiru iha area refere, tanba kauza husi laiha lixu fatin.
Iha sorin seluk, Xefe Suku Bahu Manuel Francisco Rodrigues Gusmão rekoinhese, daudaun lixu naklekar iha bee dalan iha area Hali-hun Vila Antiga Buakau, tanba kontribui husi komunidade sira neebe laiha konsensia nafatin soe lixu arbiru, maibe Autoridade Suku lakohi fo sala ba Governu no komunidade, tanba utilizasaun lixu mak seidauk loos
“Lixu ida iha Hali okos neeba ita labele fo sala ba Governu no ba ita pesoal rasik ita nia utizasaun lixu mak la dun loos tuir loos sira konsetra lixu iha fatin ida, foin lalais fatin lixu iha hali okos nee mekanizmu uza redi, maibe nia poluisaun nee mak la diak ba komunidade, nee mak ita prezisa elabora hamutuk ho Autoridade Postu no Munisipiu atu avizu ba ita nia komunidade lixu labele soe arbiru,” Manuel katak.
Autoridade Suku Bahu nee hateten, antes nee ekipa saneamentu estabelese ona fatin lixu ho modelu redi iha fatin nee, maibe konsidera fo poluisaun la diak ba komunidade sira nunee deside hasai fatin lixu husi fatin nee, maibe la kria regras ruma estabelese iha fatin refere nunee komunidade sira soe lixu arbiru.
Nia argumentu, lixu neebe daudaun naklekar iha Hali-hun okos hodi fo impaktu ba bee deskonfia kontribui husi pasajeiru sira neebe halo viajem husi sidade Baukau ba Postu Administrativu Laga, Baguai, Kelika, Matebian, Kelikai Antigu no Lautem, tanba komunidade husi fatin hirak nee mak baibain hein transporte iha area refere hodi soe lixu.
“Lixu nia fatin laiha sira soe arbiru deit, entaun ita prezisa kria mekanizmu ida tau lixu fatin provizoriu iha neeba atu nunee sira nia mentalidade nee iha,” Manuel sujere.
Too notisia nee publika STL seidauk hetan konfirmasaun husi parte Servisu Saneamentu Munisipiu Baukau, tanba okupadu no STL tenta konfirma resposavel pisina Vila Antiga Baukau, maibe laiha fatin atu fo komentariu.
Entretantu tuir observasaun jornalista STL nian iha terenu Hali-hun okos Vila Antiga Baukau nota katak, lixu neebe naklekar iha bee dalan mak hanesan, plastiku mamuk, roupa aat, kaixa mamuk, agua mamuk no seluk tan, tanba laiha lixu fatin estabilidade iha fatin neeba.
Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes







