DILI, STLTIMORLESTE.com – Maske dader SEATOU sobu ona Stand neebe negosiante sira tau iha Palasiu Prezidensial, maibe Prezidente Republika haruka negosiante kontinua faan fali.
Prezidente Autoridade Munisípiu Dili, Francisco dos Santos ba jornalista iha Palasiu Prezidensial, Bairo Pite, Kuarta (17/12/2026) hatete, atividade ba feira nee atu selebra loron boot natal no loron eroi nasional. Entaun iha loron 07 Dezembru, iha atividade ba komemorasaun tinan 50 invazaun Indonezia neebe realiza iha Loes, atu realiza feira iha fatin sira iha Munisípiu Dili.
“Entaun ho ida nee, hau rasik ho Asesor Unidade Servisu Sosiedade Sivil no Asuntu Sosial, Quintiliano Moniz, ami nain rua ba hasoru Prezidente Republika hodi husu opiniaun ruma. Prezidente Republika apresia ho hanoin sira ne’e, Xefe Estadu apoiu tebes-tebes atu bele realiza feira iha aredor Palasiu Prezidensiál nian,” dehan PAM Dili, Francisco dos Santos.
Nia hatete, iha tempu neeba kedas, hanesan Autoridade Munisípiu Dili divulga sai ba publiku, liu husi media sosia ofisial Munisípiu Dili nian atu realiza no iha loron hira nia laran kuaze semana ida resin, halo koordendasaun ho Palasiu Prezidensial, ho ekipa iha Palasiu Prezidensial nian, servisu lao kapás tebe-tebes.
“Ohin oras tuku 05:00 atu halo abertura ba feira ida nee, maibe iha dez-entendimentu husi ministeriu, entaun akontese hanesan ohin, maibe la signifika feira ida para barak, maibe husi autorizasaun Prezidente Republika atu anunsia ba maun alin, inan-aman sira neebe dadersan sira sasan prepara tiha ona, Prezidente Republika orienta katak servisu hamutuk ho Palasiu Prezidensial nafatin ba ita nia inan-aman neebe tau sasan ohin dadersan iha nee tiha ona,” nia hatete.
Nia argumenta, kontinua monta nafatin tenda, nunee sira bele faan, tanba hotu-hotu hakarak festeja tinan ida ne’e ho kontene, tanba ida ne’e Prezidente Repúblika no mós Prezidente Autoridade Munisípiu Dili buka meius oinsá atu bele festa ida ne’e bele anima komunidade sira, no mós inan aman sira bele hetan buat ruma iha loron boot ida ne’e mak intensaun.
“Ita laos atu para, trava total movimentasaun transporte iha nee, iha tinan kotuk mos iha nee halo atividade lao normal. Soke ohin nee dez-entendimentu deit, maibe ohin Prezidente Republika hatete tiha ona katak, bele kontinua nafatin loke aredor Palasiu Prezidensial,” nia reforsa.
Ida nee iha dez-entendimentu oituan, tanba ida nee orientasaun Prezidente Republika nian, hanesan Prezidente Autoridade, ho ekipa ami kontinua, tanba inan-aman sira neebe ohin mai tau sasan iha nee halai hotu, tanba ida nee hanesan Autoridade Munisípiu Dili sente triste oituan. Tanba laos buat ida nee halo atividade loro-loron, loron boot nee deit, fo netik tempu oituan ba sira, nune’e festeja hamutuk.” Katak nia.
Tanba, Prezidente Republika ida neebe ho nia umanidade ida neebe makaas entaun nia hakarak buat hotu-hotu nee diak, liu-liu nia povu. Nunee, Xefe Estadu hakarak nia povu nee tenke hamnasa, entaun saida mak Xefe Estadu halo povu atu hamnasa liu husi atividade sira hanesan nee.
“Depois simu tiha orientasaun husi Prezidente Republika, orsida hau sei tenta atu koalia ho SEATOU nunee laiha tan atuasaun hanesan nee. Ami iha ekipamentu atu mobiliza sira fila fali mai tuir orientasaun husi Prezidente Republika, orsida ami sei komunika,” dehan nia.
Nunee, Asesor Unidade Servisu Sociedade Sivil no Asuntu Sosial, Quintiliano Moniz hatete, koalia loloos, aredor Prezidensia Republika, bainhira husi instituisaun estadu ka privadu ruma atu tama husu lai autorizasaun mai Xefe Kaza Sivil Prezidensia Republika nian. No konfirma lai kona-ba autorizasaun ba espasu publiku, espasu Prezidensia Republika nian nee hetan konhesimentu husi Prezidente Republika ka lae.
Nia hatete, se hetan konhesimentu no autorizasaun husi Prezidente Republika nee lei, laiha ema ida ko’alia tan iha nasaun ida ba Prezidente Republika ninia orientasaun polítiku, ezekuta neebe atividade nee lao nafatin. Tanba Prezidente Republika autoriza tiha ona iha Loes ba Prezidente Autoridade Munisípiu Dili atu organiza feira, asuntu tekniku balun, Prezidente Autoridade koordena ho ministeriu relevante sira ba feira nee.
“Feira ne’e responsabilidade tomak husi Prezidente Autoridade Munisípiu Dili, husi parte Prezidensia Republika autoriza deit atu uza espasu aredor Palasiu Prezidensiál. Tinan uluk ita halo, laiha buat ida, tinan ida nee dehan fali okupa espasu publiku, ida nee asuntu dez-entendimentu komunikasaun ruma entre parte ministeriu ho PAM Dili,” nia dehan.
Nia reforsa, lo-loos ohin nee husi ministeriu atu mai book, husu lai Prezidensia Republika katak iha konhesimentu ka laiha konhesimentu. Maibe, se buat ruma iha nee laiha konhesimentu, nee Kaza Militar la presiza hatoo ba iha SEATOU, Kaza Militar orienta seguransa Prezidensia Republika nian hodi muda. Tanba nee, Prezidente Republika lakohi rona povu ida halerik, povu ida matan been sai iha komemorasaun loron natal ho loron nasional erois nian. Palku nee MAE mak monta iha Palasiu Prezidensial, too loron 31 Dezembru komemora loron erois.
Nian hatete, abertura la abertura, feira lao nafatin. SEATOU la boot liu Prezidente Republika, nee ezekuta orientasaun Prezidente Republika nian, Komandante Supremu, ohin bolu kedas Kaza Militar Prezidensia Republika.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editor: Xisto Mendonça
