DILI, STLTIMORLESTE.com – Komando FALINTIL – Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL) halao serimonia enseramentu kursu formasaun kapitaun, tanba nee iha membru F-FDTL nain 25 ba kapitaun nee sira nia realizasaun neebe notável reflete sira nia kompromisu, disiplina no dedikasaun ba rai doben Timor Leste (TL).
Ho satisfasaun no orgulhu boot mak Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” nee dirije ba sira hotu liu-liu ba kapitaun nain 25 sira neebe marka prezensa iha serimónia graduasaun ba Kursu Promosaun Kapitaun, momentu neebe reprezenta marku desizivu iha progresaun kareira sira pesoál military sira nian no iha konsolidasaun institusionál F-FDTL nian.
“Hau hakarak kongratula Tenente nain25 inklui feto nain 1, neebe kompleta kursu ezijente ida nee ho exelênsia no distinsaun. Ita boot sira nia realizasaun neebe notavel reflete ita boot sira nia kompromisu, disiplina no dedikasaun ba ita nia rai doben. Ita boot sira hatudu ona katak iha abilidade tékniku, tatiku no lideransa neebe nesesáriu atu asume responsabilidade adisionál neebe maka postu Kapitaun nian sei atribui ba ita-boot sira,” Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” ba jornalista sira liu husi nia deskursu iha CICNL, Sesta (30/01/2026).
Nia dehan, serimonia enseramentu ida nee simboliza materializasaun Estatutu Militár F-FDTL nian, partikularmente konaba reforma no rezerva, instrumentu fundamentál atu garante sustentabilidade no renovasaun jerasionál ba Forsa Armada sira.
“Ita implementa hela sistema progresaun kareira bazeia ba meritu, kompetensia no kumprimentu rigorozu ba knaar sira, hodi garante katak membru militár idak-idak serbí nasaun iha sira nia área spesifika, nunee kontribui ba profisionalizasaun no modernizasaun F-FDTL nian,” nia tenik.
Nia informa, kapitaun nia pozisaun reprezenta pontu virajen importante iha kareira militár. “Ita-boot sira laos deit atu sai ezekutor no sai komandante iha nivel tátiku, responsavel mos ba lidera pelotaun no kompañia, treinu ita boot nia subordinadu sira, no ezekuta misaun operasionál sira neebe kompleksu. Ita boot sira sei sai hanesan fundamentu ba imi nia unidade sira, ligasaun vital entre pensamentu estratéjiku no asaun iha terenu,” nia deklara.
Nia esplika, dezafiu seguransa rejionál sira iha sékulu 21 iha aspetu oioin no mudansa konstante, ameasa asimétriku sira, krime transnasionál, mudansa klimátika neebe fo impaktu ba seguransa umana, ameasa sibernétika, no nesesidade ba kooperasaun rejionál no internasionál, militar pozisaun jeográfika no istória resente impoin mai ita vijilánsia konstante no prontidaun operasionál neebe tenke firme.
Nia koalia, iha nível nasionál Komando F-FDTL hasoru dezafiu sira neebe la menus signifikativu, protesaun ba soberania territoriál, apoiu ba autoridade sivil sira iha situasaun emerjénsia, kontribuisaun ba dezenvolvimentu nasionál, no manutensaun ba pas no estabilidade neebe povu timoroan serbisu makaas tebes atu alkansa.
“Hau labele subar faktu katak ita boot sira sei halao knaar iha kontestu limitasaun materiál no lojístika. Ita nia Forsa Armada hasoru limitasaun iha ekipamentu, meius no rekursu neebe sai realidade neebe ita hotu hatene. Maibe, istória militár hanorin ita katak funu sira laos manan de’it ho superioridade material, maibe liuliu ho kualidade umana, lideransa neebe inspira, kriatividade tátika, no reziliénsia,” nia hatutan.
Falur informa, ho nunee mak Komado F-FDTL forsa boot liu mak rekursu umanu “Hau iha konfiansa tomak iha ita-boot sira nia abilidade atu sai reziliente hasoru adversidade, atu transforma difikuldade sira ba oportunidade no atu mantein moral no espíritu luta nian husi ita boot nia unidade, maski iha sirkunstánsia neebe dezafiante liu,” nia koalia.
Nuudar kapitaun sira sei iha responsabilidade adisional atu influensia ho pozitivu ita boot nia subordinadu, mantein no hametin lealdade ba rai-doben, dixiplina militár, no koezaun husi fileira sira. Nee
Nia argumenta laos liafuan mamuk maibe pilar neebe harii Forsa Armada neebe kredível no efetivu. Tamba labele haluha katak F-FDTL nia abut iha FALINTIL, legadu ida neebe husik hela mai ita valór folin-laek sakrifisiu ba liberdade, korajen hasoru adversidade, lealdade ba kauza justa, no kbiit atu manán hasoru dezafiu hotu-hotu. Kombatente FALINTIL nia kualidade pesoal sira nee tenke inspira nafatin imi ida-idak.
“Ita boot sira lori lais deit patente iha ita-boot sira nia kabaas, maibe mos responsabilidade atu fo onra ba memoria sira neebe fo buat hotu ba independensia Timor Leste nian.Profisionalizasaun ba ita-nia Forsa Armada la signifika atu abandona valór fundamentál sira nee iha kontráriu, signifika integra sira iha estrutura modernu, dixiplinadu no téknikamente kompetente, neebe bele hatan ba dezafiu kontemporáneu sira sein lakon klamar neebe define ita nu’udar instituisaun ida neebe serbí nasaun,” nia afirma.
Tenente Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek” informa, ba futuru Kapitaun nain 25, “Hau husik ba imi ho reflesaun ikus ida, Enseramentu neebe mak ohin halao maka hanesan onra no todan ida. Onra, tanba nasaun rekoñese ita-boot sira nia valor no fo fiar ba ita boot sira ho lideransa ba nia soldadu sira. Todan, tanba responsabilidade monu ba ita boot sira atu moris tuir konfiansa nee loron-loron, iha sirkunstansia hotu-hotu, lahó exesaun ka deskulpa,”katak nia.
Nia sujere, sai komandante neebe justu maibe firme, kompetente maibe haraik-an, ezijente maibe komprensivu. Lidera ho ezemplu, kuidadu imi nia ema no tane aas onra Forsa Armada nian. Servi Timor Leste bo lealdade neebe firme.
(jen)







