AINARO, STLTIMORLESTE.com — Fenomena uniku neebe akontese iha Munisipiu Ainaro, depois ukun aan, animal fuik hanesan lekirauk laos hela iha ailaran tuan hodi han aihan sira neebe natureza fornese. Maibe tama iha komunidade nia leet, okupa fatin publiku hanesan estrada hodi hein ema nia tulun.
Nee laos rumoris, maibe faktu, ema sira neebe halao viajen ba Munisipiu Ainaro ka Suai sasin ba fenomena uniku nee, bainhira too iha krus neebe konhesidu ho naran Jakarta segundu, bele hare ona fenomeno uniku neebe so akontese deit iha Munisipiu Ainaro depois ukun aan.
Prezensa animal fuik nee iha fatin istoriku, Jakarta II nee bele dehan hanesan bensaun ka fortuna ida povu Ainaro, mos bele sai beban, maibe buat neebe provizoriamente bele hare prezensa lekirauk sira nian hanesan entertaimentu propria neebe natureza fornese ba ema sira halo viajen liu husi fatin istoriku nee, natureza fornese entertaimentu ida ema la imajina, lekirauk animal fuik mas sai animal maus, la tauk ema, maibe aprezenta jestu oin oin ba ema neebe liu hodi hein keta iha ema ruma bele tulun sira ho aihan.
Bainhira rona karreta ka motor lian, animal fuik sira nee halai mai husi diresaun oin oin ba iha estrada, balu tur iha estrada ninin, balu fali tama estrada laran finji korta ema sira halo movimentu, balu sae tara an ba kareta, hodi atrai ema nia atensaun.
Animal fuik nee hare familiar los ho ema, la fihir ema sira neebe halo viajen, la hare ema oin foun ka tuan, kuandu rona kareta no motor lian, sira hotu halai ba estrada ninin hodi hein keta ema ruma oferese aihan ruma sira. Animal fuik sira nee mos hanesan ema, kuandu ema ruma soe aihan, sira hadau malu, ema hadau malu nasi kotak iha tempu kampanha.
Lekirauk sira okupa area neebe luan no naruk husi krus boot too iha aimeludu nian ho nia, distansiamentu besik kilometru ida, lekirauk sira fahe ba grupu tolu, grupu iha kruz nian, ida seluk iha aularan nian, no grupu boot ida besik aimeludo nian.
Prezensa animal nee iha fatin istoriku Jakarta II nee besik mos komunidade Mau Ulu segundu, no komunidade sira iha diatres, maibe animal fuik sira nee la book aihan neebe komunidade kuda iha tos laran. Nee bele dehan iha mudansa ba hahalok animal fuik neebe uluk gosta naok nian aihan neebe kuda iha tos laran, agora ba iha estrada ninin hodi hein ema nia tulun.
Migrasaun lekirauk sira iha area builiko kauza husi konsentrasaun ema nian iha tempu okupasaun ba hotu iha sidade, la espalha ona hanesan uluk, hodi halo tos kuda aihoris iha fatin fatin neebe fo biban ba animal fuik sira nee bele moris husi aihan sira neebe ema kuda. Tanba nee depois ema konsentra hotu iha sidade, fornesimentu aihan ba animal sira nee komesa menus, tanba nee mak animal muda husi ailaran ba iha fatin neebe posibilidade bele hetan aihan husi ema laran diak sira.
Terejinha da Costa de Araujo hatete, lekirauk sira nee hein iha estrada, atu kiik ka boot hotu hotu okupa estrada hahu husi krus boot too aimeludo hodi hein ema fo han.
“Ami nia toos husik deit, la hein, hudi kuandu tasak iha hun ami la taa, too dodok iha hun deit, animal ida la han,” dehan Terejinha ba STL iha area Diatres, Sabadu (31/1/2026).
Nia dehan lekirauk sira okupa deit iha area aimeludo to kruz bot, lalao tun sae hodi naok ema nia aihan, maske distansimentu entre fatin konsentrasaun lekirauk sira ho komunidade ladun dook, maibe animal sira nee nunka book aihan sira neebe komunidade kuda iha tos laran.
“Ida nee estranyu oituan, mas nee mak realidade, lekirauk iha mudansa ba sira nia hahalok ida fuik gosta bok ema nia sasan, agora sira hein ita mak fo han, nee diak, iha ema barak kuandu liu sempre soe hela hahan hanesan hudi tasak, batar, hahan instan sira hanesan supermi, kusuka no seluk tan ba lekirauk sira,” nia komenta.
(god)







