DILI, STLTIMORLESTE.com – Komisariu Komisaun Anti Korupasaun (KAK), Rui Pereira dos Santos rekonhese, iha ezistensia KAK hahu 2010 too mai 2026 KAK hahu dezenvolve aan.
“Hau hanoin hahu iha 2010 mai too ohin loron nee, servisu prinsipál ba iha investigasaun area prevensaun ninian kooperasaun ninian KAK sempre partilha informasaun ba ita boot sira. Entermus de Investigasaun Kriminal dezde KAK iha, hau hanoin kazu lubuk boot ida ita finaliza ninian investigasaun ita haruka ba iha Ministeriu Publiku,” dehan Komisariu Rui ba jornalista sira hafoin serimónia aniversariu ezistensia KAK ba dala XVI ne’ebé halo iha edifisiu KAK Faról, Sesta ohin.
Nia hatutan, sosiedade sivil dehan katak KAK servisu kleur ona seidauk lori ema ba prizaun. Maibe kazu korupsaun too iha prizaun nee la monu husi lalehan. Prosesu nee husi nee mak too ba iha Tribunal.
Nia sublina, dezafiu sira sempre iha, mezmu iha susesu balun, maibe dezafiu sempre iha KAK ho rekursu limitadu no limitasaun finanseira ita labele halo buat hotu-hotu, maibe tenta atu halao servisu tuir mandatu lei fo ba KAK.
Komisariu esplika, susesu boot ba CAC mak iha tinan kotuk KAK partisipa enkontru estadu parte iha United Nations Convention against Corruption (UNCAC) iha Qatar ne bele dehan katak susesu ida. Nunee mos iha tinan kotuk KAK partisipa iha ASEAN part neebe enkontru koalia kona-ba Anti Korupasaun nian iha Malazia mos iha susesu.
Nia akresenta, iha KAK nia servisu iha parte inspesaun no monitorizasaun durante KAK lao diak. Iha deskobrimentu lubuk ida neebe mak hetan sei haruka relatoriu ba ministeriu relevante no mos ba Parlamentu no ba Governu, agora iha faze edisaun.
Hateten tan, servisu deklarasaun rikusoin mos lao hela, koima neebe KAK implementa tinan ida liu ba nee US$ 400.000, maibe ida nee laos objetivu KAK nian atu rekolha osan nian. Maibe ho koima nee para hanorin ema atu kumpre ba deklara nia rikusoin, enkuantu servisu neebe iha lei fo hateten nia tenke mai deklara nia rikusoin.
Nunee, servisu iha area seluk edukasaun mos lao, iha munisipiu sira iha eskola sira ba sentru formasaun ninian mak tenke ba iha neeba.
Esklarse tan, iha parte dezenvolvimentu institusional, daudaun nee KAK iha ona servisu liu-liu ba deklarasaun rikusoin nian, oinsa para serve bele preserva dadus sira neebe liga ba deklarasaun rikusoin no investigsaun ba kazu.
Komisariu afirma tan, akizisaun ba serve nee rasik KAK hola ho osan US$ 100.000 para asegura prosesu dadus sira investigasaun no deklarasaun rikusoin. Tanba tuir lei Medida Prevensaun Kombate Korupsaun (MPCC) lei numeru 7/2020, 28 Agostu fo biban ba institusaun rua hanesan no Tribunal Rekursu ba deklarasaun rikusoin, tanba serve nee importante tanba atu preserva no proteje dadus.
Nia dehan, kona-ba infraestrutura KAK daudaun hetan apoiu husi Ministeriu Planeamentu Investimentu apoia CAX konstrui uma ida iha edifisiu KAK nia kotuk hodi fasilita funsionariu sira nia servisu, tanba nee konstrusaun edifisiu KAK fulan Junhu empreza entrega ona.
Esplika tan, agora daudaun KAK empreza husi Malazia halo ona dezenhu ba edifisiu propriu andar lima, neebe sei konstrui iha Palpasu besik sede partidu UDT nian no iha Junhu empreza referida sei finaliza dezenhu edifisiu KAK.
Iha fatin ketak, Akademiku UNTL, Rafael De Jesus dehan, KAK nia servisu atu lao ba oin presiza aumenta rekursu umanus.
“Hanoin presiza aumenta rekursu umanus atu servisu bele lao ba oin, liu-liu bele konklui kazu sira neebe ho natureza korupsaun,” dehan nia.
Nia dehan, KAK tenke esforsu hodi konklui kazu sira neebe ho natureza korupsaun atu labele hamosu duvidas iha sosiedade nia leet.
(ter)
