DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) halao julgamentu ba kazu matebian Viera de Carvalho Martins (Vera), hodi haree kona-ba rezultadu DNA.
Iha sala julgamentu laran, Juiz prosesu Ersilia de Jesus deklara katak, prosesu nee desizaun anterior TJPID liu husi leitura akordaun deside absolve arguidu nain haat inisial NX, NXB, AdJ no JTVSA.
Tanba nee husi parte Ministeriu Publiku neebe reprezenta husi Prokurador Antonio Tavares halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu (TR) husu atu halo teste DNA ba ruin neebe iha, tanba desizaun TJPID nian hatun seidauk iha rezultadu kona-ba teste DNA.
Ho rekursu Prokurador ba prosesu nian, ikus mai TR deside nulu ba iha desizaun anterior ho Juiz koletivu nain tolu, no TR ordena mai iha TJPID atu halo teste DNA ba ruin neebe rekolha hodi hatene kona-ba ruin neebe iha matebian Viera nian ka lae, no mos halo julgamentu foun ho Juiz koletivu foun.
Juiza prosesu deklara, momentu neeba ruin neebe iha, no hasai tan raan husi familia vitima nian, lori ba halo teste iha Laboratoriu PSIK Portugal, no husi rezultadu DNA nee fo sai katak, ruin neebe iha laos Viera nia ruin.
Rona tiha Tribunal, Prokurador ba Prosesu deklara katak, se rezultadu DNA hatudu katak, ruin neebe iha laos Viera, prosesu nee sei koloka fali ba iha Tribunal Judisial Primera Instansia Baukau atu realiza julgamentu foun, tanba ruin neebe hetan iha Subaun, momentu neeba deskonfia arguidu sira oho mate tiha vitima iha Dolok Oan lori ba hakoi iha subaun mak realiza julgamentu iha Dili. Maibe se mate isin iha subaun, husu atu koloka fali ba iha Tribunal Baucau, hodi haree fali ruin neebe iha, keta halo iha prosesu seluk nian.
Aleinde nee, Advogada Privada Adelina Meluk deklara, rezultadu neebe iha hatudu katak ruin nee laos Viera nian. Maibe atu lori fali prosesu nee ba iha Baucau, kabe ba iha Prokurador prosesu.
Rona tiha Prokurador no Advogada, Tribunal Koletivu reuni katak, depois verifika prosesu nee haree katak, prosesu antes nee Juiz titular seluk mak kaer, no ikus mai distribui ba iha Juiz foun atu haree deit kona-ba rezultadu DNA, no halo teste ba kareta no katana neebe iha kareta laran.
Koletivu verifika faktus katak, desizaun TR konsidera nulu ba desizaun anterior ordena ba koletivu foun atu halo teste DNA no julgamentu foun.
Husi ida nee Tribunal koletivu entende katak, arguidu NX konfesa ba faktus nia namorada mak Viera, no Viera mos iha amante ida. Arguidu NX konfirma ba faktus katak, ho Viera ba toba kalan ida iha Dolok Oan depois sira fila tiha no sira hetan fali Viera ho nia amante.
Juiz prosesu deklara, faktus iha akuzasaun depois akontesimentu iha Dolok Oan, arguidu sira lori Viera ba hatun iha subaun.
Tanba nee Koletivu entende katak, asaun neebe pratika ikus ba matebian iha Subaun, tanba nee prosesu nee sei koloka ba iha Tribunal Baucau.
Tribunal deklara, kadavel momentu neeba familia sira hakoi tiha, ikus mai hasai fali nia ruin no hasai raan husi familia sira nian, hanesan sampel ida neebe lori ba teste.
No ikus mai Laboratoriu PSIK iha Portugal fo sai rezultadu katak, ruin neebe sira halo teste laos mate isin Viera nian.
Tribunal konklui katak, rezultadu DNA hatudu laos Viera nia ruin, no Tribunal mos haree katak, prosesu nee vitima lakon vida iha Subaun. Haree katak fatin neebe vitima lakon vida ba iha area Juridisaun Baucau nian, tanba nee deside atu prosesu nee koloka fali ba iha Tribunal Baucau.
Akuzasaun neebe antes nee iha katak, iha tinan 2015 too 2016, arguidu no vitima hela hamutuk iha Sra. Rosa nia uma iha area Lequintai, Dili.
Arguidu NX iha relasaun namora ho vitima Viera Carvalho Martins.
Iha loron 30/06/2018, maizumenus tuku 16.00 OTL, arguidu NX ba hasoru nia doben Vera de Carvalho Martins (Vera) iha Kampung Alor lori vitima ba uma iha Liquintai no toba iha neeba.
Iha loron 1/07/2018 dadersan, arguidu NX ho vitima Vera sai husi uma iha Liquintai hodi ba fali vitima nia uma iha Kampung Alor, ho objetivu atu hasoru malu ho vitima nia maun Marcel.
Iha hasoru malu refere, vitima nia maun Marcel aseita no autoriza vitima no arguidu NX atu ba aprezenta aan ho vitima Vera nia familia sira iha Postu Administrativu Lequidoe, Munisipiu Aileu nian.
Bainhira too Palasiu Guvernu nia oin, arguidu ho vitima diskuti malu kona-ba asuntu la klaru iha autu laran, hafoin sira nain rua la ba Lequidoe maibe ba fali area Dolok oan Cristo Rei.
Arguidu NX ho vitima Vera Carvalho toba deit iha Cristo Rei no kalan nee, arguidu halo relasaun seksual ho vitima.
Loron rua antes, arguidu ho vitima ba Cristo Rei, arguidu kaer toman vitima ho nia amante naran Akeo iha vitima nia uma Kampung Alor.
Iha loron 2/07/2018 maizumenus tuku 16.00 OTL, arguidu NX telefone ba nia maun NXB hodi lori kareta no katana ba area Cristo Rei hodi oho vitima, tanba antes ne’e arguidu sira planu ona.
Ema neebe tur hamutuk halo planu hodi oho vitima Vera mak hanesan arguidu inisial NX, NXB, AdJ, no JTVSA.
Arguidu sira tur hamutuk halo planu refere, iha area Liquintai Dili, depois arguidu NX telefone ba arguidu NXB, konduz kareta hodi tula arguidu nain rua seluk hodi ba hasoru malu ho arguidu NX ho vitima iha area Cristo Rei nia kotuk “Dolok Oan”
Bainhira arguidu nain tolu too iha neeba, arguidu NX ho vitima Vera lao hakbesik ba kareta.
Hafoin arguidu AdJ no JTVSA kaer vitima nia liman no arguidu NX foti katana iha kareta laran hodi taa vitima nia ulun dala 2, hasan dala 1 no liman dala 1. Depois arguidu sona ho katana nia tutun dala tolu (3) iha vitima nia kotuk laran.
Bainhira vitima hakilar, arguidu NX kolu tiha nia kamizola hodi sulan metin vitima nia ibun hodi lian labele sai.
Konsekuensia direta no nesesariu husi arguidu sira nia hahalok refere, rezulta vitima mate iha fatin akontesimentu.
Depois de vitima mate tiha, arguidu sira tula vitima nia isin mate iha kareta laran sai husi Cristo Rei ba ex loja Hello Mister nian oin hodi sosa sinelus koor pin ida fo hatais ba vitima.
Hafoin ida nee, arguidu sira kontinua tula vitima nia isin mate liu husi Fatuahi too iha area Subaun nian.
Bainhira too iha tasi ibun area Subaun nian, arguidu sira tun husi kareta, kee rai kuak ho katana neebe uza hodi oho vitima hafoin sira hakohi subar vitima nia isin iha fatin refere.
Antes atu hakohi vitima nia isin, arguidu NX hasai tiha vitima nia jaket no foti fali nia jaket fo hatais ba vitima nomos fo hatais tan ho sinelus neebe hola iha Hello Mister nia oin.
Bainhira too fali iha Dili, arguidu NX fase tiha nia faru neebe vitima nia raan kona no soe kedas vitima nia jaket ba lisu fatin iha area Liquintai.
Depois de haris hotu tiha, arguidu nain 3 ba hotu arguidu NX nia uma hodi hamulak iha oratoriu nia oin no fase estatua nain Jesus nia ain no halo juramentu hodi labele hatete sai ba ema seluk kona-ba aktu neebe sira halo ba vitima.
Liu tiha loron ida, arguidu NX lori vitima nia sinelus ba vitima nia familia sira iha kampung Alor, hodi hatete katak, Avera halai lakon tiha no buka la hetan.
Buat neebe sai kauza ka motivu ba arguidu sira hodi oho vitima Viera nee, tanba arguidu NX hirus no laran moras bainhira haree vitima namora fali ho mane seluk.
Konsekuensia direta no nesesariu husi arguidu sira nia asaun refere, rezulta vitima Vera de Carvalho Martins mate iha area Dolok Oan no arguidu sira tula ho kareta hodi ba hakoi subar iha area Subaun, Postu Administrativu Laclo, Munisipiu Manatutu nian.
Tanba nee konstitui arguidu sira ho konkursu ba krime Omisidiu Agravadu tuir artigu 139 husi Kodigu Penal.
(ter)
