Konstrusaun Uma ba Kbiit Laek Kontinua Lao, Uma 15 iha Lospalos Sei Rezolve

Visi Primeiru Ministru no Ministru Koordenador ba Asuntu Sosial, Mariano Assanami Sabino. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Visi Primeiru Ministru, Ministru asuntu Sosial, Ministru Dezenvolvimentu Rural no Abitasaun Komunitariu, Mariano Assanami Sabino dehan, konstrusaun ba uma kbiit laek sira kontinua lao, tanba nee informasaun neebe lansa iha media kona-ba kompanhia abandona projetu uma kbiit laek 15 iha Lospalos, sei bolu kompanhia neebe kaer obra nee ho Prezidente Autoridade Munisipiu Lospalos ba asuntu nee no sei rezolve.

Informasaun nee hatoo husi Visi Primeiru Ministru, Ministru asuntu Sosial, Ministru Dezenvolvimentu Rural no Abitasaun Komunitariu, Mariano Assanami Sabino, hafoin partisipa iha serimonia seminariu nasional no lansamentu ofisial livru sobre avaliasaun dos Solos no mapamentu ba area potensial ba dezenvolvimentu komoditi Agrikulas, Pequaria, Peskeiras no Florestas iha salaun Maubai, Komoro Dili, Tersa (14/04/2026) katak, relasiona ho projetu uma kbiit laek neebe abandona, presiza halo konfirmasaun ho Ajensia Dezenvolvimentu Nasional (ADN).

“Kona-ba Komisaun Anti Korupsaun (KAK) neebe identifika ona iregularidade ba projetu uma dignu ba povu, hau hanoin presiza halo konfirmasaun ho AND, tanba iregularidade nee liu husi prosesu neebe naruk kompostu husi ADN, Obras Publiku, ami nee implementador, kuandu buat hotu-hotu hanesan dezenhu, BoQ, ida nee tenke liu husi ADN ho Obras Publiku mak ba tenderizasaun, tanba nee la iha iregularidade neebe ke seriu, tanba nee Ministeriu ho ADN responde ona ba KAK,” dehan Visi Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino.

Nia haktuir tan katak, prosesu pagamentu kontinua lao hela, depois la iha osan ida neebe ke falha, maibe problema mak husi kompanhia.

“Hau sempre orienta kompanhia Timor oan nee tenke muda disiplina servisu, laos deit iha Maupiti Munisipiu Lospalos deit, servisu nee hahu husi dadersan too meudia, no husi meudia too lokraik para servisu infraestrutura nee bele lao lalais, laos hanesan servisu funsionariu publiku, tanba nee mak hau rekomenda ona sei bele hahu servisu iha 5 too 12 oras dadersan para labele kontra lei trabalhadores no husi 12 oras meudia nee, tenke trabalhador ketak mak kontinua servisu too tuku 7 lokraik ou tuku 8 kalan. Problema seluk mak kompanhia barak iha imprestimu osan, entaun kuandu ami selu ba banku, iha neeba banku koa tiha fali, entaun la fo apoiu, maibe tanba deit kompanhia sira servisu tuir tender, iha acoun nee balu US$ 800.000 balun milhaun US$ 1, neebe buat hotu-hotu lao, problema iha terenu nee tanba deit sira servisu nee tarde,” dehan nia.

Relasiona ho pagamentu, ministeriu selu tuir persentajen neebe kompanhia servisu atinji, tanba governu halo pagamentu tenke tuir regras, uma hira mak hotu, tenke selu tuir ida nee, no halo pagamentu mos ADN verifika, tanba sistema nee montadu hela, tanba nee atu halo pagamentu tenke halo uluk verifikasaun mak foin selu.

“Hau atu hateten iha nee katak, projetu konstrusaun uma dignu kontinua lao hela, tanba nee ohin hau tenke koalia ho kompanhia sira atu justifika sira sei iha kapasidade para atu lao ka lae, tanba kompanhia balun falta uma 5, balu falta uma 6 neebe mak seidauk finaliza konstrusaun, ida nee mak ita tenke haree, sira bele finaliza ka lae, sei labele kompanhia seluk tenke servisu hamutuk ho sira, tanba ida nee kompanhia Timoroan. Hau nia sala mak inisiu hahu projetu pilotu nee hau deside ba kompanhia Timor oan mak kaer, ita defende kompanhia Timor oan maibe tenke iha jestaun neebe diak, modelu servisu nee, ekipa rua minimu, sei bele ekipa 3 halo servisu, hahu husi dadersan ba meudia, meudia too lokraik no ekipa ida servisu fali iha tempu kalan,” nia akresenta.

Nia dehan, politikamente uma dignu ba povu sei halo nafatin nomos ba tan iha apartementu, tenke halo.

“Hau nia uma mak hau nia dignidade, hau nia uma mak hau nia moris, ema laiha uma, ida nee la iha dignidade,” dehan nia.

Kona-ba projetu uma dignu iha Oekusi, ida nee Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oekusi-Ambeno (RAEOA) sira nia osan, tanba nee sei halo koordenasaun karik ba oin mak bele halo apoiu husi nasional,” dehan nia.

Iha fatin seluk, Xefe Suku Suni Ufe Krisantos Tamele dehan, antes nee Visi Primeiru Ministru Mariano Asanami ho Prezidente Autoridade RAEOA mai tau fatuk dahuluk ona ba konstrusaun uma dignu ida iha Suku Suni Ufe, Aldeia Cabanan, maibe too ohin loron projetu nee seidauk lao.

“Agora daudaun hau atu husu loos ba see mak atu responde preokupasaun nee, tanba projetu nee tau ona fatuk dahuluk foin lalais nee, maibe ate agora projetu nee sedauk lao, hau mos la hatene, problema saida mak ate ohin loron prosesu tenderizasaun nee mos seidauk lao,” dehan nia.

Iha biban nee nia husu ba governu atu tau ona fatuk dahuluk ba obra ruma, tenke aselera hodi nunee labele lakon konfiansa husi povu, tanba daudaun nee sira laos husu ba ukun nain sira iha nivel altu maibe autoridade lokal mak sempre rona hela deit, povu nia lamentasaun sira nee.

(EST-UNTL 02)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *