DILI, STLTIMORLESTE.com – Rai neebe sai polemika entre Lurdes Menezes ho Mari Alkatiri iha Bebonuk, too agora sai viral iha media sosial, tanba nee komunidade Mariano da Costa Oliveira, realiza konferensia imprensa ida hodi hatoo kronolojia relasiona ho rai refere.
Tuir Porta Voz, Mariano da Costa Oliveira katak, nia hela permanente iha Bebonuk durante tinan 48 nia laran ona.
“Hau nia naran kompletu, Mariano da Costa Oliveira (Lakmoruk), hau hela permanente iha rai Bebonuk hamutuk tinan 48 ona, hahu husi tinan 1978 too mai agora iha tinan 2026,” dehan Mariano ba jornalista sira iha Bebonuk, liu husi konferensia Imprensa, Tersa (28/04/2026).
Tuir nia, bainhira ho nia familia tomak kaptura husi ai laran mai iha fulan Junhu 1978, tama iha kampu konsentrasaun iha Metinaro fulan ida, depois iha fulan Agostu tinan 1978 militar Indonesia tula ona sira uza kareta militar nian hodi lori mai Dili, militar sira neebe mak tula sira ho naran Pasukan Armed 100.
Nia informa, iha postu militar nian ida naran Markonik Dili no agora dadaun nee naran fali ona International School iha fatin Pantai Kelapa, Suku Fatuhada. Uluk iha tempu Indonesia nia pertensia ba Suku Komoro, Kecamatan Dili barat, no sira hela permanente iha Mari Alkatiri sira nia rai besik kedas iha postu militar sira nian iha fali estrada nia sorin husi loron monu nian fatin mak agora Madre Alma nia sorin ba. No agora dadauk nee nia alin sira mak hela permanente iha nia fatin refere.
Esplika, ho nia familia tomak hela iha Mari Alkatiri sira nia rai nee, hodi halo natar no tos hahu kedas husi fulan Dezembru tinan 1978 too mai iha tinan 1990. Bainhira Manuel Albano ho ninia oan sira faan tiha ona sira nia rai iha estrada boot nia leten ba nee, mak agora dadaun nee hari tiha Bairru naran Delta 1 no Delta 2, tanba kanu ka saluran bee nian kotu tiha ona sira mos labele halo tan ona natar.
Iha besik area IOB nia sorin tun ba parte tasi nian nee, agora dadaun hamriik hela armazen boot ida ka rua uluk ema neebe mak halo tos iha fatin nee mak Mateus no nia kaben Germana husi Bebora, hodi mai halo fali tos iha fatin neebe mak mensiona iha leten, tos neebe sira halo provizoriu deit.
Nia afirma, konaba Lurdes Menezes nia deklarasaun katak, nia halo tos iha fatin nee, ida nee la los ona, fatin neebe mak sira halo tos ba nee iha estrada faan mina (Pertamina) nee nia kraik ba besik dalan atu tama ba Hotel Fantiza no mos halo tos lolos nee laos Lurdes, maibe autor neebe mak halo tos lolos nee Luis Rodrigues Pereira nia ferik oan naran Rosa, ninia alin feto hela iha Bebora mak organiza sira hodi mai halo tos iha Bebonuk. No tos neebe sira halo nee, sasin mos hamutuk ho nia aman no maun sira ajuda sira hodi hamos batar dut, tanba haruka husi Luis Rodrigues Pereira.
Nia parte esplika liu tan katak, fatin ida neebe mak agora hamrik hanesan fatin faan mina ba nee, Mari Alkatiri sira faan tiha ona fatin nee ba ema Indonesia sira hodi halo uma ka perumahan bodik ba funsionariu ka pegawai negeri hodi hela ba. no laos Lurdes nia uma fatin permanente iha nee.
Informa tan, uluk tempu Indonesia, Mari Alkatiri sira seidauk faan rai ka fatin nee, sasin ho nia aman hamutuk ho nia kolega sira halo natar too kedas ba saluran bee sai nian iha kedas ai ida neebe foin lalais iha tinan kotuk liu ba ai monu hodi hanehan mate tiha ema mane ida husi rai Indonesia iha Bebonuk nee.
Klarifika liu tan katak, iha tinan 1982 husi familia Alkatiri sira fo tiha ona rai hektares 11 ba iha komunidade sira Suku Bebonuk, liuliu maioria iha Kampu Tuty, neebe agora dadauk naran fali ona Aldeia 20 de Setembro.
Nunee, rai sira fahe nee nia parte hatene sira nia batas no se se deit mak simu rai nee mos nia hatene.
“Atu fortifika liu tan katak, rai neebe sai hela polemika ba nee los duni rai nia nain mak Mari Alkatiri ho ninia familia sira nian, no laos senhora Lurdes mak nain fali ba rai nee. Tanba rai nee rai eransa nian,” dehan porta voz nee.
Nia akresenta tan, sira mos uluk halo hotu tos iha fatin sira nee, maibe la signifika halo tos kleur hodi sai nain ba rai nee labele. Maske prosesu nee lao naruk iha Tribunal, maibe nia parte seidauk sai sasin iha Tribunal, bainhira prosesu nee viral ona iha media sosial, maka nia mos sente iha konhesimentu konaba kronolojia hodi hatoo nia deklarasaun. Tanba tuir nia hatene Lurdes la halo tos iha rai neebe sai polemika, maibe nia hela dook husi neeba, tanba nee rai nee Mari Alkatiri ho nia familia nian.
Iha fatin hanesan, Komunidade Ajeco Soares dehan, sira neebe tur iha nee halo konferensia imprensa nee laos atu defende parte ida, sira atu klarifika deit ba publiku, tanba sira nain rua nia prosesu lao iha Tribunal, maibe iha publiku manas liu, tanba nee sira halo klarifikasaun.
“Tuir ami nia hatene, ami mos hela iha Bebonuk, laos ami hela iha fatin seluk, ami konhese malu, Lurdes ho nia familia ami hatene, ami la satisfaz nee nia bolu fali ami nia Komandante Supremu, nia pasadu laos ba ida nee, nia pasadu nee nia 21% sira nia maluk iha Atambua,” dehan nia.
(ter)
