Husi Fatuk Kuak ba Uma la Seguru, Idoza Maria ho Nia Alin Husu Tulun ba Vizinhu

Foto: STL/Tomas Reis

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Idoza Maria Baptista Guterres ho nia alin Alcina Ximenes de Sousa iha Aldeia Wai-Tunau, Suku Uma Ana Iku, Postu Administrativu Venilale, Munisipiu Baukau, husu tulun ba vizinhu hafoin hatutan moris, maibe dala ruma toba ho kabun mamuk.

Idoza Maria Baptista Guterres atual idade 76 kondisaun fiziku ema ho difisiensia ain no nia alin Alcina Ximenes de Sousa idade 57 difisiensia liman parte loos.

Idoza Maria Baptista Guterres iha laen no oan mane ida, maibe fila ona ba Aman Maromak kanudan Santo husik hela idoza mesak ho nia feto foun no beoan sira.

Idoza Maria Baptista Guterres nia feto foun no beoan sira atual hela ketak, tanba nee idoza Maria no nia alin Alcina Ximenes de Sousa neebe laiha laen kaben no oan sira nain rua hela hamutuk iha uma kalen naton ida kompostu kuartu toba fatin ida, sala ida no varanda.

Husi kondisaun uma neebe iha, Alcina Ximenes de Sousa aprezenta, uma refere konstrui husi jovem sira iha bairo laran no daudaun kondisaun aat, tanba kalen neebe taka la prega ho pregu, maibe tahan deit ho au, nunee mos gravat uma nian ho au neebe agora hahu dodok.

Husi kondisaun uma refere, Alcina Ximenes de Sousa hateten, fo impaktu ba sira nain rua nia deskansa kalan, tanba bainhira udan no anin akontese iha tempu kalan, obrigado sira nain rua tenke hader husi toba fatin.

“Agora ami tauk mak udan anin entaun bele sobu kalen sira nee. Uma nee mos estraga ona dala rua, uma nee udan tama, ami tur deit,” Alcina Ximenes de Sousa hateten ba jornalista sira iha Wai-Tunau, Kuarta (06/05/2026).

Husi kondisaun uma neebe iha fo impaktu ba sira nain rua nia deskansa kalan, tanba bainhira udan no anin akontese iha tempu kalan, obrigado sira nain rua tenke hader husi toba fatin, tanba uma refere la seguru iha tempu udan tauk monu, maibe laiha kbiit atu konstrui uma diak.

Mezmu Idoza Maria Baptista Guterres simu ona osan idoza nian husi Estadu Timor-Leste, maibe labele utiliza ba konstrusaun uma foun, tanba atu atende deit ba nesesidade loro-loron seidauk sufisiente.

“Hahan mos laiha ba ami, ami ba husu tuir deit ema nia uma uma mak han, tanba hau seidauk simu osan,” Alcina Ximenes de Sousa espresa.

Husi osan idoza nian neebe Estadu apoiu kada trimestral, idoza Maria Baptista Guterres ho nia alin Alcina Ximenes de Sousa tenta atu rai hamutuk hodi konstrui uma, maibe labele, tanba sira nain rua kondisaun fiziku la favoravel atu halo toos hodi han no utiliza osan idoza ba konstrusaun uma foun.

Osan idoza nian neebe Maria Baptista Guterres simu, sosa deit ba fos, mina no seluk tan hodi augueta nesesidade loro-loron nian, maibe osan refere la sufisiente obrigado tenke tane liman ba vizinhu husu fos hodi han.

Vizinhu Josefina da Costa Belo fo sasin, familia refere antes nee hela iha fatuk okos iha neebe vizita ona husi Autoridade Suku too Munisipiu hafoin vizinhu lori sai familia refere husi fatuk okos hodi hela iha uma refere.

“Uma nee labarik sira iha bairo laran nee mak halo, nia oan mane ida maibe mate tiha ona, nia feen atu tau matan maibe nia oan barak, entaun avo nain rua nee nia moris terus, hahan laiha dala ruma sira nain rua ba husu, dala ruma sira nain rua tauk la husu, se fos iha ami fo laiha dala ruma ami la fo,” Vizinhu Josefina haktuir.

Dala ruma iha tempu neebe difisil vizinhu Josefina da Costa Belo menus fos, la fo fos ba idoza Maria Baptista Guterres ho nia alin Alcina Ximenes de Sousa, obrigada sira nain rua han deit ai-farina no dala ruma sira nian rua toba ho kabun mamuk.

Husi situasaun nee, vizinhu Josefina da Costa Belo hanoin, maibe labele ajuda beibeik, tanba iha oan barak neebe prezisa mos atu atende.

Xefe Aldeia Wai-Tunau Fonsiano Domingos da Conceição Belo hateten, kondisaun moris neebe sidadaun nain rua refere infrenta, parte Aldeia liu husi Suku submete ona pedidu ba Autoridade Postu Venilale, maibe seidauk iha rezultadu konstrusaun uma foun ba sidadaun nain rua refere.

“Uma nee kondisaun grave duni, tanba kalen leten nee habiit deit ho au, uluk uma nee monu mak hau organiza jovem sira mai harii hela, iha oportunidade nee hau husi ba MSSI tun mai haree ita nia komunidade,” nia sujere.

Fonsiano rekonhese, sidadaun nain rua refere dala ruma husu hahan ba vizinhu iha momentu neebe sira nain rua laiha fos hodi tein, tanba osan idoza nian neebe Maria Baptista Guterres simu la sufisiente.

Administrador Postu Venilale José Freitas Boavida aprezenta, preokupasaun hotu Autoridade Postu Venilale liu husi Autoridade Munisipal submete ona ba Ministeriu Solidariedade Sosial no Inkluzaun (MSSI), tanba nee prosesu sira kontinua hein husi Ministeriu refere.

“Ita nia knaar nee mak administra quer dizer ita halo tabulasaun dadus enkamina resposta sira nee Ministeiru relevante sira hanesan MSSI oinsa sira nia atendimentu ba familia vuneravel nee,” katak José Freitas Boavida.

Diretor Sentru Solidariedade Sosial no Inkluzaun Munisipiu Baukau, Albino Nicolao Freitas hateten, Sentru Solidariedade Sosial no Inkluzaun Munisipiu Baukau sei haree no fo apoiu nesesidade bazika ba sidadaun nain rua refere, maibe kona-ba konstrusaun uma sei relata ba Ministeriu hafoin fo solusaun.

“Uma ita la fo garatia, tanba ita laiha programa halo uma ba sidadaun ida, maibe iha kebijakan balu ita nia nain ulun sei bele foti, atu apoiu material konstrusaun ga ba nesesidade saida mak sira prezisa,” Albino Nicolao Freitas katak.

Entretantu observasaun jeral STL nian iha terrenu nota katak, atual uma kondisaun hahu ameasadu atu monu neebe tonka deit ho au, gravat sira balu hahu dodok, kalen neebe taka balu hahu kuak, uma didik ho kalen maibe la seguru inklui mos odamatan hahu aat.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *