Prosesu Krime Pendente Baucau 836 no Kontra Bandu Aas iha Oecusse

Juiza Administradora Tribunal Baucau, Maria Modesta. (Foto: STL/Terezinha De Deus)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prosesu pendente iha Tribunal Judisial Primeira Instansia Baucau (TJPIB), husi krime nian 836.

“Prosesu krime pendente total agora 836, prosesu sivil pendente total 255, difikuldade mak falta rekursu umanus presiza aumenta Juiz ho ofisiais justisa, tanba Baucau agora prosesu tama barak,” dehan Juiza Administradora Tribunal Baucau, Maria Modesta foin lalais nee ba STL iha Mandarin.

Nia dehan, oras nee daudaun iha Juiz nain 5 mak halao knaar iha Tribunal Baucau, inklui Juiz estajiadu nain 2 maka iha neeba hanesan ajuda deit, tanba sira sei iha faze ida aprendizajen, seidauk kaer prosesu total hanesan Juiz difinitivu.

“Hau sente katak numeru Juiz neebe iha seidauk sufisiente, atu forma koletivu mos difisil, tanba semana ida Juiz ida tenke marka loron ida ba nia koletivu, agora se Juiz krime nian 4, oinsa forma koletivu, tanba nee sira kria deit koletivu iha Tersa, Kuarta no Kinta,” dehan Juiza.

Juiza nee akresenta, Juiz nain 5 nee fahe ba prosesu krime nian nain 4, no ba prosesu sivil nain 1 deit, ho razaun sira nee mak iha difikuldade oituan ba sira atu redus prosesu pendente, maibe esforsu nafatin hodi redus kazu pendente.

Nia sublina, difikuldade neebe hasoru laos ba iha prosesu krime deit, maibe ba mos iha prosesu sivil tanba ho Juiz ida deit. Tanba nee presiza aumenta tan numeru Juiz, iha estajiadu nain 2 sira mos ajuda iha prosesu singular, prosesu koletivu sira labele kaer hanesan Juiz prezidente da meza, maibe sira sei sai deit Juiz Adjuntu.

Nia dehan, situasaun neebe sira hasoru nee informa ona ba iha Konselhu Superior Majistradu Judisial (KSMJ), maibe haree ba situasaun neebe hasoru rekursu mak seidauk iha hodi koloka ba.

No Tribunal Baucau presiza koloka tan Juiz nain 2 atu prienxe ba koletivu neebe iha.

Tuir dadus neebe iha, TJPIB oras nee daudaun iha Juiz nain 5, seksaun krime iha ofisial nain 6, seksaun sivil iha ofisial nain 4, seksaun sentral ofisial nain 4, seksaun externu iha ofisial nain 4 hodi notifika parte sira, no sira servisu hamutuk ho funsionariu administrativu sira nain 17.

Enkuantu seksaun externu, sira ida halo konta notifika intervenientes sira hamutuk nain 4, ho xefe seksaun nain 1, hamutuk sira nain 5.

Iha fatin ketak, Juiz Administrador Tribunal Oecuse, Evanjelinho Belo dehan, prosesu pendente aas liu maka prosesu krime.

“Tribunal Oecuse iha prosesu pendente hamutuk quatrocentos ital nee kompostu husi sivil no mos krime, sivil hamutuk 96 prosesu pendentes no restu husi nee ba iha krime nian neebe pendente,” dehan nia.

Nia fundamenta, iha Juiz difinitivu nain 3, Juiz estajiadu nain 2, maibe antes nee prosesu pendente barak liu, ho prezensa Juiz estajiadu nain 2 bele ajuda Juiz definitivu nain 2 hodi halo redusaun ba prosesu pendente.

“Krime neebe aas iha mak Violensia Domestika, krime Violasaun Seksual no Kontra bandu, tanba fronteira neebe iha,” dehan nia.

Aleinde nee, Prezidente Tribunal Rekursu, Afonso Carmona afirma, rekursu umanu neebe iha Tribunal Rekursu, Juiz hamutuk nain 5, no Juiz sira iha Tribunal judisial sira seluk (Dili, Bauacu, Oekusi no Suai) hamutuk 27. Juiz primeira klase iha nain 4, Juiz estagiariu hamutuk 12. Sira neebe tuir hela formasaun hamutuk 14. Ofisial justisa hamutuk 154 no funsionariu Publiku sira hamutu 200.

“Kazu iha Tribunal Rekursu hamutuk 76 neebe sei pendente no iha Tribunal Munispiu sira hamutuk 4354 neebe sei pendente hela,” nia hakotu.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *