ERMERA, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Institutu Nasionál Kombate HIV-SIDA (INCIDA), Daniel Marcal hatete, INCIDA halao sensibilizasaun ba Komunidade Suku Matata kona-ba Virus HIV, tanba nee mai iha Suku Matata proteje komunidade husi transmite virus HIV.
Nia dehan, objetivu ida mak halao atividade sensibilizasaun ba Komunidade Suku Matata hodi fo informasaun kona-ba virus HIV atu nunee Komunidade Suku Matata hodi proteje problema husi transmite virus HIV.
“Ita mai iha nee oinsa atu proteje komunidade Ermera nee husi problema transmite HIV, liu-liu Suku Matata oan sira,” hatete Presidente Institutu Nasionál Kombate HIV-SIDA (INCIDA), Daniel Marcal ba jornalista sira iha Suku Matata, Postu Administrativu Railaku, Munisipiu Ermera, Kuarta (27/05/2026).
Nia teknik, dadus komulativu neebe Ministeriu Saude (MS) iha 2,600 resin ida neebe rejistu, depois iha Munisipiu Ermera nian 53, tanba nee INCIDA tenke servisu makaas hodi fahe informasaun konaba transmite virus HIV.
“Kazu sira nee ita haree transmite liu husi seksual bebas nee, ida ita atu servisu makaas hodi salva ema nee faze HIV nee, tanba ema barak seidauk iha konhesimentu, nia kona hela HIV nia la hatene no nia hein too fila aan ba SIDA, no ema nee halo teste foin ou nia nee SIDA ona, ida nee problema ida ita nia agora, tanba nee mak sensibilizasaun makaas ba ita nia komunidade sira iha konhesimentu katak, primeiru tenke ba tes raan, para ita halo intervensaun iha faze ida HIV,” nia deklara.
Nia esplika, ema neebe moris ho SIDA, tanba SIDA nee risku ona ba vida, kona ona SIDA ida rua mak bele moris tahan.
“Tanba nee hau hanoin importante teb-tebes ita atu nafatin koalia ba ita nia komunidade, labele baruk hodi hasae ninia konhesimentu, liu-liu ba joven sira, imi haree iha statika nee rihun rua resin nee idade ida kiik, sira balun konaba HIV karik ita bele salva sira ho aimoruk ARV nee, identifika antes tiha para sira bele hemu aimoruk, orsida sira bele hemu aimoruk ARV nee, mantein sira nia moris nee tempu naruk, tanba ema hemu aimoruk diak hela, hodi halao atividade hanesan baibain,” nia hatutan.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Matata, Erseo Salsinha esplika, objetivu loron ohin nia sensibilizasaun informasaun liga moras HIV-SIDA nian neebe rejistu ona iha teritoriu nasional, liu-liu iha Munisipiu Ermera, espesialmete iha Postu Administrativu Railaku.
“Mai ita fo liman hamutuk hodi kombate HIV-SIDA neebe rejistu ona iha TL, liu-liu iu Postu Administrativu Railaku, tanba nee nudar Autoridade lokal nia observasaun jeral deit atu hatete deit ba Prezidente INCIDA katak, moras HIV-SIDA neebe akontese, ita too agora seidauk iha dadus liga ho moras HIV-SIDA neebe mak iha Suku Matata,” nia afirma.
Entretantu Komunidade Suku Matate seidauk rejistu kazu HIV, kazu HIV iha Suku Matata sei zero too agora, tanba nee Suku Matata tenke mantein halo prevensaun ba moras HIV.
(jen)






