PR Horta Husu Lider Mundial Husik Lojika Destrutiva, Husu Pas

Prezidente Republika Jose Ramos Horta. (Foto: Media PR)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta husu lider mundial husik lojika destrutiva husi bloku rival forma foun diplomasia fo prioridade ba konfiansa, Pasensia no Hametin Pas.

Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun nee wainhira hatoo diskursu perante audiensia mundial husi Shangrila Ministru Defeza no Espertu Seguransa sira iha Dialogu IISS ShangriLa ba dala 23.

Prezidente Republika hatoo Diskursu Espesial neebe forte ho títulu Define Dalan Datoluk. Prezidente fo avaliasaun ida neebe onestu no seriu konaba arkitetura seguransa internasional atual, hodi deskreve Konselhu Seguransa ONU nuudar instituisaun neebe besik mate, kaku no la relevante.

“Husu ba líder mundial sira atu husik tiha lojika destrutiva husi bloku rival sira no simu fali forma foun ida husi diplomasia pratika neebe fo prioridade ba kontrolean, koerensia, no harii konfiansa ho pasiensia,” dehan Prezidente liu husi komunikadu neebe STL asesu, Segunda (01/06/2026).

Pontu importante ida husi Prezidente nia diskursu mak ninia proposta vizonaria atu transforma Tasi Xina Sul sai Zona Pas ida, neebe regula husi prinsípiu UNCLOS nian no livre husi espansaun baze militar sira neebe hamosu deit suspaita. Hodi destaka dezigualdade boot entre gastu militar mundial neebe too dolar trillaun 3 iha tinan 2025 kompara ho finansiamentu ba adaptasaun klimatika no dezenvolvimentu neebe tun ba daudaun.

Xefe Estadu nia fo hanoin ba simeira nee katak ekipamentu funu nian deit labele garante seguransa ba mundu neebe nakfahek ona. Hanesan Prezidente hatoo ho lian neebe klean Mísil ida bele proteje inimigu maibe labele proteje tasi. Tanke ida bele defende fronteira, maibe labele fo moris fali ba kolleita aihan neebe falha. Submarinu ida bele patrulla oseanu, maibe labele harii fali konfiansa iha sosiedade neebe namkari tanba dezastre no konflitu.

Hodi foti ezemplu husi TimorLeste nia jornada rekonsiliasaun neebe diak tebes ho Indonezia no diplomasia Ai Hali husi ASEAN nian, Prezidente argumenta katak soberania no kooperasaun laos buat neebe kontra malu.

Xefe Estadu enfatiza katak ba nasaun illa sira, mudansa klimatika no Ekonomia Azul laos kestaun ambiental abstratu deit, maibe krize seguransa ezistensial neebe presiza asaun koletiva no urjente.

Prezidente Ramos Horta konklui hodi husu ba forsa kiik no mediu sira atu harii Dalan Terseiru dalan klaran ida neebe pragmatiku no bazeia ba prinsípiu neebe la fo aan atu simu futuru ida neebe organiza deit iha konfrontasaun nia laran, hodi hili fali atu harii koalizasaun sira bazeia ba reziliensia umanu neebe fahe ba malu.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *