PR Horta: Loron Mundial OSEANU Haree Bee Azul Liga ba Mundu

Prezidente Republika Jose Ramos Horta. (Foto: STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, loron mundial OSEANU 2026 haree ba bee azul hanesan neebe liga ba mundu.

Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo lia hirak nee liu husi nia mensajen ba loron mundual OSEANU 2026 neebe hatoo iha Palasiu Prezidensial, Segunda (08/06/2026).

“Mensajen husi Prezidente Jose Ramos Horta iha Loron Mundial OSEANU, iha Loron Mundial OSEANU 2026, ita haree ba bee azul hanesan neebe liga ita ba mundu, sustenta ita-nia beiala sira, no kuida ita-nia mehi sira ba independensia,” dehan PR Horta.

Prezidente Republika hatete, tema asaun global tinan ida nee nian klaru no urjente Area Protejida tasi nian neebe Forte ba TL Planeta Azul. Siensia koalia ona iha area protejida tasi nian neebe maka metin, jere ho diak, no governa ho ekuitativa, labele restaura stock ikan nian, defende komunidade kosteira husi kolapsu klimatiku, ka prezerva biodiversidade estraordinariu hosi Triangulu Koral—Amazonia Tasi nian, neebe maka iha TL-nia odamatan oin.

“Maibe ita iha Timor Leste hatene katak protesaun labele impoin ho dekretu deit. Ida-nee tenke moris iha ita-nia komunidade sira nia fuan. Tanba nee mak ita-nia tema nasional ba tinan 2026 metin iha ita-nia fiar rasik, proteje tasi liu husi tara bandu ba futuru neebe sustentavel,” dehan PR Horta.

Xefe Estadu hatete, tara bandu laos deit proibisaun. Ida nee mak kontratu sosial sagradu ida promesa ida entre ema moris sira, beiala sira, no jerasaun sira neebe seidauk moris. Nee lei adat nian neebe dehan Iha nee, la foti liu buat neebe presiza.Iha nee, la estraga buat neebe fo moris ba ema.

“Ohin loron, ita selebra ita-nia beleza no rikeza tasi nian, hodi reafirma ita-nia kompromisu koletivu ba sira-nia protesaun no sustentabilidade. Balun dehan nasaun kiik ida labele proteje tasi boot ida. Hau dehan nasaun kiik ida ho fuan boot no sentidu armonia antigu bele lidera ho ezemplu. Ita-nia bei-ala sira la presiza lei eskrita atu hatene katak tasi tenke deskansa. Ita tenke rekupera matenek nee—laos hanesan memoria ida, maibe hanesan pratika loroloron nian. Mai ita renova ita nia Tara Bandu ba ita nia tasi. Mai ita deklara katak ita-nia zona tradisional Tara Bandu sira iha ahu-ruin no mangrove sira sei hetan respeitu no habelar,” dehan nia.

Xefe Estadu hatete, Governu Timor Leste durante nee reforsa ninia vizaun estratejika liuhusi Polítika no Planu Asaun Ekonomia Azul, neebe promove governasaun tasi nian neebe sustentavel, inkluzivu, no interjerasional. Esforsu ida-nee abranje protesaun ba ambiente tasi nian, diversifikasaun ekonomika sustentavel, empoderamentu ba komunidade kosteira, no hametin inovasaun, kooperasaun rejional, no parseria internasional.
“Iha Loron Mundial Oseanu ida-nee, hau husu ba Timor-oan ida-idak atu aprofunda ita-nia relasaun ho tasi neebe halibur no sustenta ita. Hein katak loron ida-nee bele hametin ita-nia konsiensia nasional kona-ba importansia vital tasi nian. Ho Tara Bandu, mai ita proteje ita nia tasi. Mai ita proteje ita-nia planeta azul no asegura futuru ida neebe sustentavel ba ema hotu. Parabens ba Loron Mundial Oseanu,” hakotu.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *