DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR) Jose Ramos Horta hatete, daudaun nee mundu inklui Timor Leste hasoru krize ba mina, ida nee Governu presiza fo insentivu ba bisnis nain sira, tranporte publiku sira, laos ba hasae fali taxa hodi halo terus povu kiik neebe iha motor no kareta.
Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatoo kestaun nee ba jornalista sira, bainhira remata vizita privadu ba Malazia fila hikas mai Timor Leste, iha Aeroportu Internasional Nicolau Lobato, Komoro, Kuarta (17/06/2026).
PR hatete, tempu agora mundu hasoru krize ba mina, tanba nee Governu presiza fo intensivu ba sira neebe iha transporte publiku, trek, mikrolet, insentivu ba hahan laos aumenta taxa.
“Buat ida ke hau hatene iha prinsipiu ida ke kualker politiku hatene bainhira ita nia rai no mundu iha krize nia laran enerjetika, folin mina buat sira nee hotu laos momentu para aumenta taxa, nee duni hau ladun komprende matenek boot sira nia politika, kuandu rai nakdoko daudaun o buka aumenta taxa ba ema nia uma, uma atu monu daudaun tanba rai nakdoko o aumenta taxa ba simente, kalen, ba buat sira nee maibe hau la matenek maibe iha rai nee sira bee matenek hotu hotu nee ida mak Expedito, sira bee iha Governu nia laran, ita bee laiha Governu nia laran nee ita laos ema matenek, maibe hau nuudar beik ida ho esperiensia naruk hau nia hanoin mak ida nee, folin mina sei sae iha mundu nafatin atu muda mos sei demora tebes,” katak PR Horta.
Prezidente Republika hatete, daudaun nee mina folin sae makaas no elnino mai daudaun ona hahu iha fulan Julhu nee Elnino ke pior liu iha seklu ida nia laran nee afeita rai hotu hotu, ida nee laos momentu atu aumenta taxa ba buat ruma, maibe tenke haree tau insentivu ba bisnis nain sira, intensivu ba sira neebe iha transporte publiku no trek, mikrolet, insentivu ba hahan laos aumenta taxa.
“Maibe ema hanesan hau nee la matenek ita labele komete demais tanba matenek nain sira nee hotu hotu iha Governu entaun ita be laiha Governu nee fak tan tan tanan deit,” katak PR Horta.
Tuir opinaun Prezidente Republika aseita ka lae? Governu liu husi DNTT hasae taxa, hatan ba kestaun nee Prezidente Republika hatete, desizaun husi Governu hasae taxa Prezidente konfuzaun hela.
“Hau konfuzaun los tanba Governante ida normal o haree momentu oportunu atu hasae impostu, atu aumenta taxa, laos hanesan udan boot daudaun o hatete ok tanba udan boot ema barak sosa sumrinha entaun o aumenta impostu ida nee hau la komprende,” dehan Prezidente Republika.
Tuir Diretora Diresaun Nasional Transporte no Terrestre (DNTT), Maria Antonia Victor da Costa Diresaun Nasional Transporte no Terrestre (DNTT), klarifika ba publiku relasiona ho taxa administrativu ba transporte sira sae tanba tuir regulamentu foun DNTT no Decreto-Lei nu. 17/2026, sei aplika taxa doubru ba transporte sira dokumentus liu prazu no la renova tuir loron inspesaun.
Diretora Diresaun Nasional Transporte no Terrestre (DNTT), dehan iha taxa administrativu foun ba rejistu veíklu (STNK) ba motorizada ho kustu US$ 14 no karreta $20, bainhira dokumentu liu fulan ka tinan motor sei selu doubru husi taxa normal, signifika ba motorizada sei kona US$ 32 no karreta 60.
Nia esplika, motor ho kareta nain sira durante nee sira hare semana kotuk, komunidade trata dokumentu maioria dokumentu mate hotu signifika durante nee sira la fo importansia ba trata dokumentu sira hanesan inspesaun ba karreta no motor tamba nee bainhira sira mai trata ho lei foun otomatikamente nia kustu nee.
(eme)






