DILI, STLTIMORLESTE.com – Maske Governu liu husi Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) no Diresaun Nasional Transporte i Terestre (DNTT) halo ona sensibilizasaun no avizu, labele fuma sigaru iha fatin publiku inklui iha mikrolet laran, maibe sidadaun ka komunidade balun laiha konsiensia hodi kontinua fuma sigaru suar iha mikrolet laran.
Tuir observasaun STL Kuarta nee (17/06/2026), mikrolet 010 neebe tula pasajeiru husi Tasi-Tolu balun tun iha Komoro, no balun kontinua sae fali husi Komoro, Fatuhada no seluk tan. Bainhira pasajeiru sira tur hela ho kondisaun sena malu no kosar, iha pasajeiru nain ida rua mak fo sigaru ba malu hodi fuma iha kareta laran nee. Haree ba situasaun nee halo pasajeiru balun neebe senti la kontenti ho sigaru suar nee hirus no balun dada iis tanba kestaun saude. Tanba senti ba la diak ona, pasajeiru nain ida rua mak hasee no hirus hodi dehan, labele fuma iha kareta laran, tanba sigaru suar halo ema dada iis la diak no ulun fatuk moras. Rona liafuan nee ema nain ida hamate tiha, maibe nain ida seluk kontinua fuma. Haree ida nee, halo pasajeiru sira hotu la kontenti hodi hasee lisuk, nunee nia mos hamate no soe tiha nia sigaru rohan nee.
Pasajeiru Celestina do Rego dehan, ema nain rua nee hatene hela labele fuma sigaru iha mikrolet laran, tanba haree hela avizu tau iha kareta laran nee maibe tanba konsiensia laiha, nee mak sira senti ba diak hela fuma iha ema barak nia leet nee, satan iha mikrolet laran.
Ema barak mak seidauk iha konsiensia kona ba ida nee, liu-liu ba mane sira hahu husi labarik, joven too katuas sira. Sira gosta fuma iha mikrolet laran, maibe sira la hatene katak, sigaru suar nee fo impaktu fali ba ema neebe la fuma. Ema balun horon deit sigaru iis mos araska ona, satan sigaru suar. Tanba ita neebe sae iha mikrolet nee kondisaun saude la hanesan, balun keta moras fuan, iis boot ka TBC mak sigaru suar tamur nee ladiak, nee bele fo impaktu boot ba ema nia saude, dehan nia ba STL iha Fatuhada.
Nia hatutan, tanba nee husu ba governu atu kontinua fo atensaun ba kondutor no pasajeiru ba transporte publiku sira atu labele fuma sigaru iha kareta laran, sekarik kondutor atu fuma para tiha kareta tun ba liur buka fatin livre mak fuma. Nunee mos ba pasajeiru sira, tun no buka fatin diak ida mak fuma.
Nunee mos Komunidade Miguel Freitas dehan, tenke aplika lei, nee importante tebes ba ema nia vida. Se maka fuma kaer kona tenke multa osan, estadu mos presiza tau fatin fuma iha fatin publiku. Para nunee fuma dor uza fatin nee hodi fuma dok husi ema sira neebe la fuma.
Nunee mos Sidadaun Natercio dos Reis hatete, tenke haree exemplu hanesan nasaun Australia, sira aplika regra sira nee moras kroniku hanesan TBC no struk ou moras fuan la kona, tanba deit sira iha regras neebe rigorozu tebes.
Entretantu antes nee Diretor Saude Munisipiu Díli, Mateus Pinto husu ba PNTL no DNTT atu reforsa sensibiliza informasaun ba publiku atu labele fuma iha fatin publiku, tanba fo impaktu ba pasiente ISPA, moras fuan, struk, inan isin rua no bebe sira.
Nia haktuir, labele fuma iha kareta laran, hanesan iha mikrolet iha ona dekretu-lei neebe taka iha mikrolet sira, para labele fuma iha kareta laran. Atu fuma karik, fuma dok husi ema barak, tanba bainhira fuma ema neebe la fuma perigu liu ba sira, tanba sigaru suar neebe sai ba ema dada iis nee perigu oituan.
(dom)
