DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Cooperativa Cafe Timor (CCT), Mario Soares hatete, tinan nee produsan kafe menus kompara tinan kotuk, tanba iklima.
“Kafe tinan nee ita haree tuir nia produsaun, ami observa ona munisipiu 5 neebe tinan-tinan sosa kafe aumenta mak Bobonaro, maibe tinan nee kafe nia produsaun kiik liu la hanesan tinan liu ba ,” hatete Prezidente CCT, Mario Soares iha Lecidere, Kuarta (17/6/2026).
Produsaun kafe menus, primeiru tanba mudansa klimatika agora la hanesan uluk, segundu aimahon laiha tanba tohar, tanba nee afeita ba produsaun kafe menus.
Tanba tinan-tinan kotuk ba nee CCT observa kafe bele deside ona tinan nee faan kafe ton hira ba nasaun Amerika no sira husu sosa hira, atu esporta hira nee hatene ona, maibe tinan ida nee produsaun kiik seidauk deside tarjeitu atu faan kafe ton hira, kuandu koalia esporta kafe ba Amerika maibe too tempu sira la esporta tuir ida nee mos CCT kona.
Tanba nee CCT seidauk bele faan karik, maske husi Amerika husu kontainer rua, maibe ita kafe seidauk iha agora foin hahu kuu hatama iha armanjen Tibar nee kuaze kafe maran 45 ton mak iha, maibe seidauk prosesu atu faan ka esporta nee seidauk.
Nia relata, konaba faan nee depende husi nasaun Amerika husu kafe ton hira no kontainer hira, baibain husu barak maibe tinan depende ba kuantidade kafe kiik kompara tinan kotuk, tuir planu estimasaun iha tinan 2026 CCT regusta kafe kulit tasak 4 mil, maibe ba observa iha munisipiu 5 nee kafe produsaun menus.
CCT hahu sosa kafe husi fulan Maiu too 17 Junhu tinan nee hetan kafe tasak kulit mean 38 ton, nee kilo ida presu 0.65 centavos, iha tinan kotuk sosa kafe 8500 mil esporta hotu kafe iha fulan Dezembru 2025, kafe nee esporta ba iha nasaun sira mak hanesan Amerika, Nova Zelandia inklui nasaun seluk mos husu kafe, maibe kuantidade kafe la too.
Oinsa atu hasae produsaun kafe, CCT tinan-tinan halo reabilitasaun ba kafe tuan hetan ajuda husi donator Nova Zelandia halo reabilitasaun maibe kafe nain ladun hadia kafe nee.
Uluk produsan kafe Arabika menus iha kafe regusta produsaun aas tinan sempre hanesan nee. Maibe agora lae, kafe regusta no kafe Arabika produsaun menus.
(joa)
