DILI, STLTIMORLESTE.com – Ekipa husi Coperativa Cafee Timor (CCT) relata progresu servisu ba Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta, iha Palasiu Prezidensial.
Bainhira remata hasoru malu, Prezidente CCT, Mario Soares ba jornalista sira iha Palasiu Prezidensia Nicolau Lobato Bairo Pite, Kuarta nee (01/07/2026) hatete, ohin mai hasoru Prezidente Republika hodi relata atividade neebe ekipa CCT halo durante nee ba Xefe Estadu.
“Ami enkontru ho sua exelensia nee aprezenta deit servisu konaba CCT nian iha Timor Leste, servisu iha CCT nee barak, hanesan ita boot sira hatene barak ona maibe tempu ida hanesan nee, CCT iha komite 5 mak CCT halo iha munisipiu neebe ita nia, primeiru Kafee, Vanila, Kakau, Cengkih no Pimenta,” katak Prezidente CCT.
Prezidente CCT hatete, kafee tinan tinan sempre esporta ba nasaun seluk hanesan Amerika nee mak barak liu.
Maibe depende mos ba kafee kuandu kafee diak, tanba produsaun kafee kada tinan la hanesan uluk ona, tanba iha mudansa klimatika, iha tinan 2025 produsaun kafee aas, maibe iha tinan 2026 produsaun kiik no ida nee mos depende ba sira sosa tanba komprador mos barak, tanba nee bazeia ba kafee neebe sira sosa.
“Ita sosa kontainer haat ka lima esporta tuir ida nee, nia folin agora daudaun ita sosa kulit tasak nee ho 0,65 centavos kada kilograma,” katak nia.
Nia hatutan, ohin mai relata progresu servisu neebe sira halo durante nee ba Prezidente Republika, no progresu liga ho Kafee, Vanila, Kakau, Cengkih no Pimenta.
Nia hatutan tan katak, kafee iha munisipiu 4 mak hanesan Likisa, Aileu, Same, Ainaro, maibe konaba produtu sira seluk nee kuaze iha munisipiu hotu, hanesan Lospalos, Viqueque, Baucau, Same, Suai, Ermera Likisa, kuaze munisipiu sira nee implementa hotu ona, Manatutu iha Laklubar no Soibada.
Nunee mos Jerente CCT, Felisberto fereira Pinto hatutan, ohin CCT hamutuk ho nia parseiru mai fo informasaun konaba servisu neebe CCT halo durante nee ba Prezidente Republika, Jose Ramos Horta.
Jerente CCT dehan, Prezidente Republika entuziasmu tebes konaba produtu kafee no produtu seluk tan neebe daudaun nee halo eeportasaun ba rai liur, Prezidente mos husu CCT aumenta produsaun ba kakau, Kafee, Cengkih, Vanila.
Jerenta hatete, Prezidente mos iha hanoin atu dezenvolve iha Laklubar, iha planu boot ida iha Laklubar sei iha hanoin hela atu halo dezenvolvimentu konaba Kakau, kafee, Cengkih ho aifunan sira nunee bele halo asportasaun. Prezidente rekomenda ba CCT mos bele hola parte iha atividade sira nee.
“Kontentor ida iha 19 toneladas ba kafee no produtu seluk nee defende buat neebe iha, maibe kafee mak toneladas 19 nee halibur husi agrikultor sira,” katak nia.
Jerente CCT hatutan, tinan kotuk CCT halo esportasaun kafee iha kontentor 75 nee 45 kontetor ba Estadu Unidos Amerika, restu nee ba Australia, Nova Zelandia, Japaun, no produtu Vanila iha fulan Setembru halo esportasaun kontendor ida depois ba iha Cengkih foin lalais iha fulan Maiu halo esportasaun Cengkih tonelada 10 ho kontentor ida ba iha estadu Unidos Amerika, konaba Kakau ita halo esportasaun iha kontentor ida ho 23 toneladas iha tinan kotuk no Pimenta mos ita halo ona esportasaun iha tinan kotuk 10 toneladas.
Nia hatete, tinan ida nee agora daudaun sei kolheta kafee no halo preparasaun para halo esportasaun ba Kafee no Vanila, maibe Vanila hahu halibur ona husi agrikultura sira depois Cengkih nee sei iha fulan Setembru no Outubru nomos Pimenta mos iha fulan Setembru no kakau sosa kada fulan, no agora iha ona kontentor rua, espera katak fulan oin bele halo tan esportasaun.
Nia hatete, iha tinan kotuk CCT espalha US$ 6-7 milhões ba iha kafee ba kompra kafee iha membru CCT sira iha area Ermera, Aileu, Likisa, Ainaro seidauk inklui ho produtu sira seluk.
“Kakau agora daudaun sosa iha ita nia komunidade sira nee US$ 3,50, ita halibur husi komunidade sira, vanila agora daudaun ita sosa husi ita nia komunidade sira US$ 6, Cengkih iha tinan kotuk ita sosa ho US$ 5, pimenta mos ita sosa ho US$ 5, nee hotu hotu kada kilo,” katak nia.
Iha biban nee Prezidente Republika Jose Ramos Horta husu ekipa CCT atu hasae kafee nia produsaun, nunee bele aumenta numeru esportasaun ba rai liur. Prezidente mos apresia ba servisu CCT nia neebe halo durante nee.
(eme)
