DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, nia laiha konhesimentu ruma konaba Aviaun Jet Privadu ho Tipu Cessna Citation neebe tun iha Aeroportu Internasional Nicolau Lobato, Komoro.
Prezidente Republika Jose Ramos Horta ba jornalista iha Kantina Matak Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairu Pite, Segunda (06/07/2026) hatete nia, laiha rekonhesimentu ba aviaun Jet Privadu ho Tipu Cessna Citation 700 longitude C700 rejistrasaun Indonezia tun iha Aeroportu Internasional Nicolau Lobato foin lalais nee.
“Se mak hatete hau fasilita nee haree dokumentus ruma Prezidente fasilita tenke iha karta ruma husi Xefe Kaza Sivil ho Vise Xefe Kaza Sivil tantu investigasaun lao hela para hatene se mak lori Prezidensia Republika nia naran,” dehan Prezidente Republika, Jose Ramos Horta.
Prezidente iha konhesimentu ba ida nee ka lae? hatan ba kestaun nee Prezidente hatete, nia la hatene dezde iha loron hira liu ba, too mai agora nia nunka hatene konaba ida nee. “Hau nia Vise Xefe Gabinete mai hau nia office Prezidente iha konvidadu ruma iha nee aviaun atu mai tula sira, hau dehan konvidadus se? no husu lista mai hau haree hau haree naran nee hau nunka rekonhese buatomak sira nee iha Timor tiha ona, konvidadus sai ida mak hau seidauk simu tan sira depois sira sai, konvidadu saida mak derepente aviaun mai tula entaun hau rasik ezije se mak iha Prezidensia mak uza duni naran Prezidensia, ka iha Ministeriu seluk karik tanba temi naran transporte telekomunikasaun, protokulu, kazu nee sei deskonfia tanba sa husik aviaun liu, nusa la kaer tiha aviaun iha nee buatomak nain tolu nee kaer iha nee too investigasaun remata hau hakfodak aviaun nee sira autoriza liu tiha ona,” dehan PR Horta.
Prezidente Republika hatete, lo-loos nee ministeriu relevante labele autoriza aviaun nee lao lai, maibe hakfodak sira autoriza ona, presiza haree ida nee, “Hau la.halimar ho ida nee, nee sei iha responsabilidade kriminal,” katak PR Horta.
Prezidente Republika hatete, iha Palasiu Prezidensial mos sei halo investigasaun internu konaba dehan aviaun mai tula Prezidente nia bainaka nee, maibe ida nee partense ba PNTL, PSIK, PJR, para halo investigasaun inkluindu elementu ruma iha Prezidensia neebe demitidu ho manobra ida nee.
“Se iha karik hau la hatene, tanba iha Timor ita tenke kuidadu temi naran ida nee, hau hakarak haree se mak metidu iha laran nee kazu ida kriminal ona tenke ba tribunal laiha toleransia,” katak nia.
Iha karta indika Prezidente Republika nia naran maibe prosesu Polisia sira halo identifikasaun katak sira mai hanesan emprezariu, karta nee indika duni ba Prezidente ka lae? hatan ba kestaun nee Prezidente hatete, laos karta maibe sira halo pedidu aviaun atu mai nee, atu husu autorizasaun para tun hodi tula konvidados Prezidente nia, maibe Prezidente dehan nia la konvida ema sira nee, nein hatene no la hatene sira loron hira ona iha Timor, se dehan konvidados maibe Prezidente rasik la konhese tan.
“Se hau nia konvidadu la mai tan komprimenta hau, konvidadu ida nee derepente lalais mai lalais sai, sira uza naran para bele autoriza aviaun mai, lo-loos sira hpara aviaun nee too investigasaun remata, hau hakarak hatene husi SNI, PSIK, PNTL, Autoridade Aeroportu, se mak autoriza aviaun nee ba horiseik, afinal aviaun nee kulpa laiha maibe buatomak nain tolu nee sira halo saida iha Timor tanba saida derepente aviaun ida mai husi Jakarta, nusa la hein aban hanesan mak sai,” katak PR Horta.
Pedidu neebe indika Prezidente nia naran nee Prezidente konsidera oinsa? Hatan ba kestaun nee Prezidente Republika hatete, pedidu nee temi Prezidente nia naran nee krime, maibe tenke haree se ema ruma iha Prezidensia mak koalia duni ka lae, ou keta halo ema mak inventa.
“Atu autoriza aviaun ida mai laos hau mak autoriza, se hau iha amigu ruma, boot ruma hakarak mai klaru ita tuir prosesu normal Prezidensia halo karta ida, Xefe Kaza Sivil mak hakerek ho naran kompletu, buat sira nee hotu, ida nee ami la hatene buat ida,” katak nia.
Liga ho kazu nee, daudaun nee Prezidente Republika koordena ho SNI, PJR, no Prezidente rasik simu ona relatoriu premilinariu, agora daudaun sira halo investigasaun manas los para haree se mak autoriza. No Prezidente hatete ema nain tolu neebe aviaun atu mai tula mos laos Prezidente nia kolega, no haree foto sira nee mos Prezidenre rasik la konhese maibe iha parte seluk temi fali katak nain tolu nee Prezidente nia konvidadus, tanba nee Prezidente buka hatene se mak hatete ida nee, Prezidente nia konvidadus.
Xefe Estadu hatutan tan katak, Prezidensia Republika nomos Prezidente rasik laiha involvimentu ho kazu refere, nein elementu ruma ofisialmente iha Prezidensia nee laiha, karik iha tenke hatudu karta ruma, dokumentus ruma, Xefe Kaza Sivil ou vise mak hakerek ba autoridade Aeroportu para autoriza.
Prezidente mos husu autoridade kompotente sira tanba saida investigasaun seidauk remata husik aviaun semo ona, tanba saida husik sidadaun nain tolu sai husi Timor Leste.
(eme)
