Autor Kazu Scam Call Center, Maioria ho Dokumentus

Diretor Ezekutivu HABADA, Abel Amaral. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Diretor Ezekutivu HABADA, Abel Amaral hatete, maioria autor kazu Scam Call Center maioria ho dokumentus kompletu, maibe sira viola vistu turista, tanba nee ba Polísia Nasional Timor Leste (PNTL) liu husi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal (DSIK) atu halo investigasaun klean liu.

“Ita haree sira laos laiha dokumentu, maioria sira iha pasaporte, maibe sira nia objetivu saida mak sira tama TL,” hatete Diretor Ezekutivu HABADA, Abel Amaral ba STL iha nia knaar fatin HABADA, Kuarta (22/07/2026).

Nia dehan, sidadaun Xineza ho Indonezia neebe involve atividade Scam Call Center nee atu halo saida iha Timor, hanesan ezemplu konkreta ida katak uma nain fo arenda fatin nee ba sira, tanba sira atu mai halo konstrusaun ida iha Timor.

“Tanba nee mak ita nia Timor oan sira neebe proprietáriu apropriu fo aluga ba sira, maibe sira nia atividade ketak ida, tanba nee mak ita konsidera katak ema sira neebe halo jogu ilisitiu scam call center nee viola vistu turista nian, tanba nee mak ita husu atu halo investigasuan klean, labele haree deit ida atividade ilisitiu nee maibe persiza investigasaun mos konaba atividade nee se mak nain ka autor, tanba ema sira mai iha TL konserteza sira mai iha konkordansia ruma, maibe ita lakohi jeneraliza, lakohi halo akuzasaun ruma ba aktu nee, tanba nee mak ita husu ba PNTL, PSIK atu bele investiga didiak atu nunee bele dekobre tan autor sira seluk ka ou atividade nee apoiu husi neebe,” nia esplika.

Nia informa, krime nee tenke prosesu tuir Lei Timor nian, agora oinsa mak atu deporta fila-fali ou prosesu sira tuir mai nee.

“Ita fo fiar ba instituisaun ida-idak nia kompetensia, hanesan investigasuan nian, ita iha PNTL nomos PSIK, depois ita haree fila fali ba prosesu sira akuzasaun iha MP, depois mak ita haree desizaun tuir mai nee, TDD nia desizaun nee oinsa,” nia deklara .

Diretora HABADA nia observasaun neebe mak iha nee, desizaun nee balun fo detensaun preventiva, balun pena multa no sira mos hanoin detensaun preventiva no pena multa nee boot, sei la sufisiente entaun tenke haree didiak tan.

“Tanba ita nia lei rasik mos ladun forte atu penaliza ho todan, tanba nee mak ohin ita nia rekomendasaun iha nee, atu haree mos padraun legal sira neebe mak daudaun nee iha atu oinsa mak bele kriminaliza ho kastigu neebe todan, tanba ita seidauk iha mos lei konaba krime cibernetiku, ida nee mos probelma ida, tanba nee mak ita husu ba Estadu ba Governu ba ministeriu relevante sira atu hanoin hela, hanoin daudaun ona katak, oinsa mak atu bele regula autor krime organizadu, liu-liu konaba cibernetiku nian, iha Lei neebe propriu tanba ita,” nia argumenta.

Antes nee Diretór Ezekutivu Servisu Migrasaun, Komisáriu Asistente Polísia Jorge Monteiro hateten, sidadaun estranjeiru neebe Polísia Nasional Timor Leste (PNTL) liu husi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK) asegura no detein iha area Tibar no Ulmera inklui Manleuna, Fomentu no Kampung Baru hamutuk 100 resin nee, sira iha pasaporte no viza.

Nia dehan, suspeitu nee suspeitadu ba kazu Scamming Call Center iha 100 resin nee polísia deitein nee iha pasaporte no mai ho dalan legál.

“Relasiona ho operasaun neebe atua neebe ke ita nia instituisaun seguransa estadu nian hanesan PNTL no PSIK halao neebe konsege deteta hodi kaptura no konsege deteta informasaun katak, sidadaun sira nee laiha dokumentu legal neebe iha sira-nia liman. Hau hakarak hateten katak sidadaun hotu-hotu husi nasaun neebe deit neebe tama legalmente iha territoriu nasionál Timor Leste liu husi pontu fronteira sira nee sira iha dokumentos viajen hanesan pasaporte nee sempre iha,” nia esplika.

Nia deklara, sidadaun Xineza sira nee identifika balun mai ho viza trabalhu no turizmu nian. Sidadaun balun nee servisu migrasaun seidauk identifika katak iha empreza mak kaer sira nia pasaporte.

“Hau hakarak hateten katak, sira nia pasporte dokumentu legal, sira nia pasaporte nee iha klaru ke laiha sira nia liman. Hau fiar hau garante katak, sira tama iha territoriu nasional Timor Leste nee sira nia pasaporte nee iha. Sira atus ida resin neebe ke kaptura nee sira nia pasaporte iha,” nia afirma.

(jen)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *