DILI, STLTIMORLESTE.com – Governu liu husi Institutu Nasional Kombate HIV/SIDA (INCIDA) kontinua fo hanoin ba Comoro Child and Youth (CCYC) hodi halo prevensaun ba moras HIV, tanba joven sira mak futuru nasaun ida nee.
Prezidente Institutu Nasional Kombate HIV/SIDA (INCIDA), Daniel Marcal hatete, joven sira nee mak futuru nasaun, maibe joven barak tebe-tebes la tauk sira nia futuru, tanba joven sira barak kansela sira futuru, tanba sira la kontrola ba direitu seksual neebe labele kontrola.
Nia dehan, joven barak hapara sira nia eskola, namora sai feen lalais no sai laen lalais, sai inan lalais no sai aman lalais, tanba nee ita persiza fo hanoin beibeik ba sira, tanba familia preokupa ba oan nian futuru, maibe oan rasik la preokupa nia futuru, inan-aman preokupa liu, tanba sira hakarak oan sai susesu loron aban nian.
“Liu-liu liga ba HIV ita nian ohin foin sai ona katak, besik rihun tolu, ita bele konta nee rihun ona, maibe istimasaun nee rihun atus tolu hanesan nee ona, agora barak nee husi joven neebe idade minoridade, hanesan estudante sira neebe mai rona informasaun nee, tanba ita hakarak fo hanoin beibeik atu nunee labele ransu livre no seksu livre, tanba nee fo impaktu boot ba ita nia saude no futuru aban bairua nian,” hatete Prezidente Institutu Nasional Kombate HIV/SIDA (INCIDA), Daniel Marcal ba jornalista sira iha salaun INCIDA Pantai Kelapa Dili, Segunda (17/08/2026).
Nia tenik, INCIDA nia esfosu mak halao sosializasaun hodi koalia beibeik ba joven sira atu halo prevensaun ba virus HIV, tanba nee INCIDA mos halo ona akordu ida ho SEFOPE atu fo hanoin ba trabalhador sira neebe atu ba servisu iha rai liur, tanba nee antes atu ba liur, INCIDA fo hanoin ou sosializasaun ba prevensaun ba moras HIV nee.
“Antes sira atu ba ita fo formasuan ba sira, no ita mos koordenasaun ho Ministeriu Edukasaun para tau iha kurukulum balun para atu fo hanoin bei-beik ba ita nia estudante sira,” nia deklara.
Iha fatin Manager Programa Comoro Child and Youth (CCYC), Delio Mali Lopes informa, importansia husi sensibilazasaun ida nee, nee asutu ida neebe importante tebes ba joven sira nia konhesimentu ligadu ba HIV/SIDA nian, tanba numeru HIV makaas nee maioria joven sira, tanba nee estudante CCYC tuir formasaun ida nee hodi kontinua fo hanoin hodi halo prevensaun ba moras HIV.
“Ita persiza konseliza estudante sira mai iha fatin nee hodi rona informasaun konaba virus HIV ida nee, atu nunee sira uza konsensia hodi prevene moras HIV nee,” nia informa.
Nia haktuir, CCYC nian servisu hamutuk laos foin permeira vez, maibe kuaze tinan haat ona, no kada tinan sempre iha programa sensibilizasaun ba virus HIV ba joven sira iha CCYC.
“Kada infromasaun nee ita nia estudante sempre diferente, tanba estudante sira neebe partisipa iha formasaun liu husi CCYC kada semester fulan tolu sempre troka, entaun depois estudante foun tama sempre halo koordenasaun ho INCIDA para halo sensibilzasaun ba virus HIV nee rasik,” nia hatutan.
Nunee mos Estudante Comoro Child and Youth (CCYC), Julia dos Santos esplika, informasaun konaba virus HIV nee importante teb-tebes ba joven sira, tanba numeru neebe aas nee maioria joven mak barak liu.
“Ba pesoal hau sensibilizasaun ba virus HIV nee importante tebes ba hau, atu nunee hau halo prevensaun ba hau nia aan, tanba moras nee HIV nee moras aat, sei wainhira ba ona HIV nee la kura nee sei nakfila ba SIDA, ida nee perigozu ona ba ita nian aan rasik, estraga ona ita nia futuru no lakon vida,” nia afirma.
(jen)







