DILI, STLTIMORLESTE.com – Projesaun ba taxa ki’ak iha tinan 2026 ho 71.7% bazeadu ba dadus ki’ak iha 2014. Tanba tuir projesaun Banku Mundial iha 2026, taxa ki’ak iha klase média nia okos tuir indikador Liña Pobreza Global nian bazeadu ba dadus ki’ak Timor-Leste nian iha tinan 2014. La’os dadus ki’ak orijinal ne’ebe atualizadu iha tinan 2026.
Dosente UNTL, Valentim Ximenes hato’o kestaun ne’e ba STL, iha Dili, Kuarta (16/09/2026) hafoin nia halo estudu dokumental husi fontes oioin, liu-liu husi Banku Mundial nian.
“Hau halo estudu dokumental hosi fontes oioin, liuliu Banku Mundial nian. Ema nia projesaun ne’e loos tanba bazeia ba dadus kona-ba ki’ak iha tinan 2014, maka Banco Mundial halo projezasaun kona-ba taxa ki’ak iha ita nia rain entre tinan 2026 no 2028”, Valentim Ximenes dehan.
Akademista nee afirma katak, taxa pobreza iha klase média nia okos ho 71.7% ne’e, Banku Mundial uza konsumidores sira nia kbi’it kompras nian kada loron, ka iha lian ingles dehan “Purchasing Power Parity – PPP”.
“Iha kontestu ida ne’e, Hau konkorda tanba Banku Mundial halo projesaun kona-ba “Taxa Pobreza Klase Média nia okos iha kontestu liña pobreza internasional iha tinan 2026 bazeiadu ba PPP nian ne’ebe atualizadu iha tinan 2021 ho dolar 4.20 atinje 71.7%. Karik hare hosi kontestu liña pobreza global nian iha 2026 bazeadu ba dadus 2014 ho PPP dolar 3 loron ida, maka ki’a iha Timor-Leste hetan 44.3%,”nia esplika.
Aleinde ne’e, nia konsidera katak presizu halo levantamentu foun kona-ba dadus ki’ak atu bele hatene lolos kondisaun ki’ak rabat-rai iha Timor-Leste. Purtantu, “Labele bazeia de’it ba dadus tuan ne’ebe la kondis ona ho situasaun moris ohin loron nian.” Valentim Ximenes afirma.
Iha parte ketak, Observador Politika, Antonio Magno konsidera numeru projesaun 71,7% ne’e sai hanesan alerta seriu ba Governu, atu hare fila-fali politika kombate ki’ak no investe maka’as iha setór produtivu sira.
“Governu tenke foti medida urjente, labele halimar ho numeru projesaun ne’e. Se la iha intervensaun ne’ebe klaru, ki’ak sei kontinua aas iha tinan sira tuir mai,” Antonio Magno dehan.
Entretantu antes ne’e Ministru Komérsiu no Industria (MCI), Filipus Nino Pereira, hatete Governu kontinua esforsu maka’as hodi kombate pobreza iha Timor-Leste liu husi hasa’e kresimentu ekonomia kada familia. Aleinde ne’e, apoiu mós setór industria no komersiu iha Timor-Leste hodi hasa’e ekonomia rai laran.
“Ida-ne’e hanesan informasaun ida ne’ebé halo ita tenke servisu maka’as liután, komponente hotu-hotu iha estadu ida-ne’e tenke servisu maka’as para neneik ita bele redús númeru ki’ak iha ita-nia nasaun,” dehan Ministru Nino Pereira.
(car)
