MEHARA, STLTIMORLESTE.com — Ministériu Edukasaun (ME) sei rekolha no dokumenta istória luta no rezisténsia iha Mehara atu prepara livru istória ba eskola no estudante sira iha Timor-Leste.
Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hato’o informasaun ne’e ba STL hafoin partisipa misa agradesimentu no inaugurasaun Monumentu Monsenhor Martinho da Costa Lopes, iha Suku Mehara, Postu Administrativu Tutuala, Munisípiu Lautém, Tersa-feira (22/09/2026).
Nia dehan, prosesu rekolha istória sei involve dokumentasaun husi lutador no testemuña sira ne’ebé sei moris, atu istória hirak ne’e bele transmite ba jerasaun foun.
“Ita nia herói sira balun laiha ona, maibé ita nia herói sira ne’ebé sei moris, ita sei kontinua rekolha istória sira ne’e atu joven sira bele uza livru sira ne’e, estuda no aprende,” dehan Dulce de Jesus Soares.
Ministra ne’e hateten, istória Mehara, liuliu kona-ba luta no rezisténsia, importante atu dokumenta tanba iha parte husi istória ne’ebé tama iha kompeténsia Ministériu Edukasaun atu hakerek no distribui ba estudante sira.
Nia hateten, livru hirak ne’e sei sai materiál aprendizajen ba estudante sira atu lee, estuda no komprende istória nasaun.
“Hau nia mensajen ba estudante sira hotu atu kontinua estuda, tanba sira mak futuru nasaun Timor-Leste,” afirma Ministra Edukasaun.
Dulce de Jesus Soares mos apela ba inan-aman sira atu aumenta partisipasaun iha prosesu edukasaun, tanba apoiu família importante atu garante dezenvolvimentu no dezempenhu estudante sira.
“Hau husu mos ba inan-aman sira hotu nia partisipasaun. Ida ne’e importante tebes atu garante ba sira nia oan,” afirma nia.
Iha okaziaun hanesan, Domingos Soares, reprezentante husi komunidade Lospalos, dehan istória luta libertasaun nasional importante ba jerasaun foun atu sira hatene sakrifísiu no luta husi gerasaun sira uluk.
“Ami, jerasaun tuan, husu ba foin-sa’e sira atu estuda maka’as, nune’e aban-bainrua bele hatutan sakrifísiu avo sira nia luta ba dezenvolvimentu,” haktuir Domingos Soares.
Nia mos apela ba foin-sa’e sira atu sai kreativu no evita violénsia, tanba, tuir nia, tempu konflitu liu ona no jerasaun foun agora tenke kontribui ba dame no dezenvolvimentu nasaun.
Enkuantu ne’e, Maria Paicheco, estudante husi Mehara, hato’o kontentezaun tanba memória luta libertasaun nasional iha área ne’e hetan atensaun liu husi inaugurasaun monumentu Monsenhor Martinho da Costa Lopes.
Nia konsidera istória luta no rezisténsia iha Mehara importante ba estudante sira, liuliu atu hatene kontribuisaun Monsenhor Martinho da Costa Lopes no lider sira seluk iha luta ba independénsia Timor-Leste.
Maria Paicheco dehan dokumentasaun istórika hirak ne’e bele ajuda jerasaun foun komprende di’ak liu sakrifísiu gerasaun sira uluk no valoriza independénsia ne’ebé Timor-Leste hetan.
(jos)







