BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Prezensa Illas São Calisto Caravario iha komunidade Sarani Caisa’e, Zona Pastoral Buruma, Baucau Vila, Munisípiu Baucau, sai nu’udar momentu reaviva misaun, haforsa fiar no hametin unidade iha komunidade.
Xefe Sentru Imaculada da Conceição, Adolfo da Silva, hateten katak prezensa Illas São Calisto Caravario lori espiritu no vontade foun ba komunidade Sarani Caisa’e, liuliu atu hametin fiar, domin no unidade entre família no membru komunidade.
Nia esplika katak komunidade Sarani Caisa’e prepara prezensa illas ne’e durante fulan ida, ho apoiu no ideia husi sentru hitu ne’ebé eziste iha Zona Pastoral Buruma. Momentu prezensa illas husi Suku Seiçal ba Caisa’e akompaña husi padre no madre sira, liuhusi prosesu prosisaun ne’ebé envolve direita husi komunidade sarani sira.
Seremonia simu illas ne’e akompaña ho prosisaun, orasaun, dansa tradisionál no babadok. Atividade ne’e ho objetivu atu halibur grupu sarani, juventude no membru sira husi Zona Pastoral Buruma partisipa hamutuk iha prosisaun.
“Ami nia esperansa diak tebes. Ida ne’e mak ita nia fiar no ita nia domin atu hametin ita nia fiar no domin,” dehan Adolfo ba STL iha Caisa’e, Buruma, Sesta (02/10/2026).
Perfil São Calisto Caravario
São Calisto Caravario, ka Callistus Caravario, mak padre Salesianu no mártir Katóliku ne’ebé moris iha 8 Juñu 1903, iha Cuorgnè, Itália. Nia tama iha família Salesiana bainhira jovem no dezenvolve nia vokasaun ho interese boot ba misaun entre juventude no komunidade. Iha tinan 1924, nia haruka ba China hala’o misaun evangelizasaun.
Antes nia kontinua nia misaun iha China, dokumentu ofisiál Igreja Katólika rejista katak Caravario mós servisu iha ilha Timor, ne’ebé nia ho “grande karidade” no espírito dedikasaun ajuda labarik órfão sira. Faktu istóriku ida ne’e liga diretamente nia trajetória missionária ho Timor, antes nia kontinua fali ba China.
Iha tinan 1929, Caravario simu ordenasaun sacerdotal husi Monsenhor Luigi Versiglia, Bispu no misionáriu Salesianu. Depois, nia haruka ba estasaun misaun Lin Chow, China, atu kontinua servisu pastoral no evangelizasaun.
Iha loron 25 Fevereiru 1930, Caravario no Luigi Versiglia mate nu’udar mártir iha Li-Thau-Tseul, China. Tuir dokumentu Vatican, sira mate bainhira koko defende joven feto kristaun tolu ne’ebé sira akompaña durante viajen pastoral.
Igreja Katólika beatifika Caravario no Versiglia iha 15 Maiu 1983, no Papa João Paulo II hatudu sira nu’udar mártir Salesianu. Iha loron 01 Outubru 2000, Caravario no Versiglia kanonizadu hamutuk ho mártir China sira seluk.
Prezensa no sentidu iha Timor
Ligasaun São Calisto Caravario ho Timor la’ós de’it tanba nia naran ne’ebé atual lori ba komunidade Sarani sira, maibé mós tanba istória nia misaun iha ilha Timor. Nia esperiénsia servisu ba labarik órfão sira no nia dedikasaun ba misaun sai parte ida husi trajetória missionária ne’ebé nia lori antes ba China.
Iha Caisa’e, prezensa illas São Calisto Caravario sai oportunidade ba komunidade atu haree fali valor sira ne’ebé liga ho nia vida fiar, domin, servisu, dame, proteksaun ba ema vulnerável no dedikasaun ba misaun.
Adolfo konsidera prezensa São Calisto Caravario nu’udar oportunidade atu reaviva misaun komunidade, liuhusi ezemplu fiar, dame no servisu ba ema seluk.
“São Calisto nu’udar fiar-na’in no dame-na’in mai ona ami nia leet, hametin liután ami nia fiar no domin iha ami ida-idak nia família, liuliu iha ami nia komunidade,” nia hateten.
Loron tolu kalan tolu iha Caisa’e
Tuir programa Zona Pastoral Buruma, Illas São Calisto Caravario sei hela iha sentru ida durante loron tolu no kalan tolu, antes entrega ba sentru seluk atu kontinua peregrinasaun no atividade pastorál.
Durante prezensa illas iha Caisa’e, komunidade hala’o venerasaun, reza no kanta nu’udar parte husi atividade fiar, ho objetivu atu hametin relasaun entre sarani sira no haforsa vida relijioza.
“Durante loron tolu kalan tolu, ita halo venerasaun, reza, kanta no tebe, nu’udar modelu ida husi fiar, hodi ami bele hahú ona tuir dalan São Calisto nian, dalan dame no domin nian,” dehan Adolfo.
Ba komunidade Sarani Caisa’e, prezensa Illas São Calisto Caravario la’ós de’it momentu venerasaun, maibé sai oportunidade atu reaviva misaun, hametin unidade no haforsa fiar liuhusi envolvimentu hamutuk iha atividade pastorál.
Adolfo subliña katak esperiénsia ne’e bele sai motivasaun ba sarani sira atu lori espírito dame, domin no unidade husi atividade venerasaun ba moris loroloron, hahú husi família to’o iha komunidade.
(tom)







