DILI, STLTIMORLESTE.com – Governu foka hari’i projetu foun barak, maibe haluha hadi’a sistema jestaun ne’ebé sai kauza ba problema barak ohin loron.
Observador Politika, Antonio Magno hateten, tinan-tinan Governu gasta orsamentu boot ba harii buat foun, maibe sistema kontrolu, manutensaun no ezekusaun kontinua fraku.
“Osan iha, projetu iha, maibe jestaun laiha. Ikus mai projetu la sustenta, estraga lalais,” dehan Magno ba STL iha Dili, Segunda ne’e (05/10/2026).
Nia afirma, paradigma ne’e tenke muda. La’os presiza projetu foun barak, maibe presiza hadi’a uluk sistema atu garante projetu ne’ebé iha la’o ho diak.
“Se sistema jestaun la diak, ita harii uma furak oin sa mós, sei aat nafatin. Governu tenke iha korajen foti desizaun la popular maibe importante,” nia konklui.
Iha parte ketak, Akademista UNTL, Jose da Silva hateten, problema jestaun ne’e akontese tanba falta kapasitasaun teknika, no planeamentu ne’ebé la bazeia ba dadus real.
Nia hatutan, orsamentu boot la signifika rezultadu diak, se laiha ema ne’ebé iha kapasidade atu jere.
“Presiza investe iha rekursu umanu no sistema monitorizasaun ne’ebé rigorozu,” dehan Jose.
Entretantu, tuir dadus hatudu, bainhira sistema jestaun fraku, projetu fiziku ne’ebé harii sei la fo benefisiu maksimal ba komunidade tanba laiha manutensaun.
Kondisaun ne’e hamosu siklu projetu foun kontinua harii, maibe projetu tuan abandonadu, ikus mai estraga rekursu estadu nian.
Tanba ne’e, reforma sistema jestaun sai xave importante, atu asegura dezenvolvimentu ne’ebé sustentavel no efisiente.
(car)
