DILI, STLTIMORLESTE.com – Falta input organiku no idade produtor sira sai obstákulu ba esforsu hasa’e produsaun agríkola iha Timor-Leste.
Diretor Nasional Agrikultura Hortikultura no Protesaun Plantas, Lusio Nuno dehan, falta input organiku iha rai-laran obriga produtor sira depende ba importasaun.
“Ita presiza input ne’ebé kobre área kultivu hotu, maibé preparasaun organiku iha rai-laran seidauk sufisiente,” dehan nia.
Nia ko’alia ba STL iha edifísiu MAPPF Komoro, Tersa (06/10/2026), katak limitasaun orsamentu mós afeta kapasidade atu aumenta produsaun organiku.
Lusio hatete, atu hasa’e produsaun organiku to’o nível aas, presiza preparasaun input iha rai-laran no apoiu orsamentu ne’ebé sufisiente.
Nia mós hatete, maioria agrikultor sira ne’ebé servisu iha natar no to’os mak inan-aman ho idade avansada, enkuantu envolvimentu joven seidauk aas.
“Maioria agrikultor sira mak inan-aman ho idade avansada, enkuantu jovem sira ne’ebé envolve iha agrikultura seidauk barak,” dehan nia.
Tuir nia, situasaun ne’e presiza envolve setor privadu atu aumenta interese, investimentu no oportunidade ba jovem sira iha setor agrikultura.
Lusio hatete, Ministeriu Agrikultura sei fó apoiu tékniku no kria kondisaun, maibé aumentu produsaun depende mós ba produtor sira rasik.
Nia mós konsidera, produtor sira barak seidauk orienta produsaun ba merkadu, tanba foka liu ba sustenta nesesidade família.
“Produtor sira presiza hanoin ba merkadu, la’ós produz deit ba konsumu família, hodi hetan valor ekonomia ne’ebé sufisiente,” dehan nia.
Nia hatete, atu lori produsaun lokal ba merkadu, Ministeriu Agrikultura presiza servisu hamutuk ho ministériu relevante no setor privadu.
“Ministeriu Agrikultura mesak labele rezolve problema. Presiza servisu hamutuk ho MCI no setor privadu,” dehan nia.
Lusio hatete, folin produtu lokal ne’ebé la estandar mós sai dezafiu ba produtor, negosiante no konsumidor iha merkadu.
Nia esplika, governu presiza buka mekanizmu ne’ebé bele garante produtor la lakon, negosiante kontinua sosa, no konsumidor asesu ba produtu lokal.
“Produtor, negosiante no konsumidor tenke hetan benefísiu, tanba merkadu presiza fó vantajen ba parte hotu,” dehan nia.
Nia hatete, diferensa folin halo konsumidor balun prefere sosa fos importadu, tanba produsaun lokal nia folin konsidera aas.
Tanba ne’e, governu presiza hamutuk ho setor privadu no produtor sira atu buka solusaun ba produtividade, merkadu no folin produtu lokal.
(dom)







