Oecusse Presiza Investimentu ba Merkadu

AMBENO, STLTIMORLESTE.com — Oecusse presiza diversifika ekonomia liu hosi atrasaun investimentu, abertura ba merkadu foun no dezenvolvimentu setor turizmu, hodi aumenta rendimentu lokal no kria oportunidade ekonomia ba komunidade.

Diretora Diresaun Rejionál Serbisu Turizmu, Anastasia Enin, hato’o pozisaun ne’e iha Audénsia Komisaun D Parlamentu Nasionál ho estrutura Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA), iha Salaun Alfandega 1 de Maiu Palaban, Suku Costa, Postu Administrativu Pante Macassar, Oecusse, Kinta (08/10/2026).

Anastasia hateten katak Oecusse iha potensial investimentu ne’ebé boot, maibé presiza dezenvolve ho planeamentu integradu, inklui aspetu finanseiru, institusionál, téknolojia no asesu ba merkadu.

Nia subliña katak, Oecusse la bele depende de’it ba merkadu ka parseiru ida, maibé presiza buka oportunidade iha merkadu rejionál, inklui Indonézia, atu haburas oportunidade ba produtu lokal no atrai investimentu foun.

Planu mestre sai baze dezenvolvimentu

Tuir Anastasia, oportunidade investimentu iha Oecusse presiza suporta hosi planu mestre ba kada área, ne’ebé konsidera potensial investimentu, kapasidade finanseira, estrutura institusionál, nesesidade téknolojia no kondisaun merkadu.

Nia hateten katak, dezenvolvimentu ekonomia mós presiza aumenta rendimentu non-oil, hodi hamenus dependénsia ba setor ida de’it no kria fonte rendimentu foun ba komunidade.

Iha diskusaun ne’e, Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA), Regio da Cruz Salu, hateten katak investidor sira bele konsidera dezenvolvimentu indústria iha eskala ki’ik, tuir kapasidade merkadu no kondisaun infraestrutura iha Oecusse.

Regio hateten katak, limitasaun infraestrutura, inklui asesu ba fasilidade portu, sei sai konsiderasaun importante ba investimentu iha eskala boot.

«“Ita bele apresenta planu mestre ba kada bloku, ho nia potensial investimentu, finanseiru, institusionál no téknolojia,” afirma Regio.»

Ambiente legal presiza suporta investimentu

Regio mós subliña katak, esforsu atu atrai investimentu la limita de’it ba infraestrutura, maibé presiza haree ba ambiente legal no prosedimentu administrativu, inklui asuntu imigrasaun no ambiente.

Nia hateten katak, proposta kona-ba nesesidade no obstákulu investimentu sei presiza aprezenta ba Governu no Parlamentu Nasionál, atu instituisaun kompetente bele analiza no buka solusaun.

Antes prepara planu mestre, ekipa téknika sei halo avaliasaun kona-ba teknolojia no modelu investimentu ne’ebé apropriadu ba kondisaun Oecusse.

Avaliasaun téknika orienta planeamentu

Tuir Regio, avaliasaun téknika importante atu identifika potensial no limitasaun iha terenu, antes Governu ka autoridade kompetente sira halo desizaun kona-ba tipu investimentu ne’ebé apropriadu.

Nia hateten katak, planu mestre la’ós de’it atu responde ba nesesidade tinan lima ka sanulu, maibé atu define orientasaun dezenvolvimentu ekonomia Oecusse iha tempu naruk.

Regio mós enfatiza nesesidade ba Oecusse atu kontinua loke relasaun ho dinamika ekonomia rejionál, liu hosi kooperasaun no buka oportunidade hosi país no merkadu sira seluk.

Koperativa presiza koordenasaun

Iha audénsia ne’e, kestaun kona-ba koperativa mós sai parte hosi diskusaun, liuliu kona-ba mudansa estrutura no fahe responsabilidade entre instituisaun sira.

Tuir informasaun hato’o iha enkontru, estrutura anterior iha kontaktu ho koperativa sira, inklui envolvimentu Diresaun Rejionál Serbisu Komérsiu no Indústria.

Maibé, ho estrutura foun, responsabilidade kona-ba koperativa sei envolve diretamente instituisaun kompetente iha nível nasionál.

Prosesu transferénsia responsabilidade no funsionáriu, tuir diskusaun ne’e, presiza klarifikasaun no koordenasaun entre instituisaun, atu servisu ba koperativa sira bele kontinua ho efetividade.

Ho diskusaun kona-ba merkadu, investimentu, indústria, turizmu no koperativa, autoridade no instituisaun relevante sira buka atu hametin baze ekonomia lokal, aproveita potensial Oecusse no kria oportunidade ekonomia foun ba komunidade.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *