Governu Hametin Kontrolu Lei Imigrasaun

Ministru Interior (MI), Francisco da Costa Guterres. (Foto: STL/Jeniche da Costa)

DÍLI, STLTIMORLESTE.com — Ministru Interior, Francisco da Costa Guterres, afirma katak sidadaun estranjeiru ne’ebé viola lei imigrasaun iha Timor-Leste bele sujeita ba prosesu legál, inklui haruka fila ba nasaun orijin, tuir lei ne’ebé vigora.

Francisco da Costa Guterres hato’o deklarasaun ne’e ba jornalista sira durante Semináriu Nasionál kona-ba Panorama Orsamentál Tinan 2027, ne’ebé hala’o iha Salaun Auditóriu Ministériu Finansas, Aitarak Laran, Díli, Kuarta (14/10/2026).

Ministru esplika katak, atu responde ba problema sira iha área imigrasaun, presiza halo diagnóstiku atu identifika kauza prinsipál no determina medida apropriada, tuir lei no prosedimentu ne’ebé vigora.

Nia mós subliña katak servisu imigrasaun no instituisaun relevante sira presiza halo avaliasaun ba situasaun iha terrenu, inklui iha área fronteira, atu identifika violasaun no asegura katak sidadaun estranjeiru ne’ebé tama no hela iha Timor-Leste kumpre regra imigrasaun.

Aleinde ne’e, koordenasaun entre instituisaun relevante sira no dezenvolvimentu estratéjia téknika importante atu hametin kontrolu imigrasaun no responde ho efetivu ba problema sira ne’ebé identifika.

Emprezáriu Husu Fiskalizasaun iha Hotel no Restaurante

Jezuinha Cardoso, emprezáriu timoroan iha Audian, Díli, husu ba autoridade imigrasaun atu hametin fiskalizasaun ba sidadaun estranjeiru ne’ebé tama iha Timor-Leste ho vistu turista, maibé tuir nia alegasaun, hala’o atividade komersiál.

Nia observa katak salon, diskoteka no restaurante balun iha Díli envolve sidadaun estranjeiru iha atividade servisu. Tanba ne’e, nia konsidera katak autoridade kompetente sira presiza halo verifikasaun atu determina se atividade hirak ne’e kumpre ka lae regra imigrasaun no lisensa servisu ne’ebé aplika.

“Timor-Leste opta ona merkadu livre, maibé Imigrasaun tenke kontrola ho rigor iha linha fronteira. Polísia Imigrasaun labele haree de’it ema tama-sai iha fronteira, maibé tenke kria mekanizmu kontrolu iha fatin sira iha sidade Díli, liuliu iha hotel, restaurante, salon no fatin seluk,” dehan Jezuinha.

Nia mós husu atu autoridade relevante sira konsidera fiskalizasaun iha fatin negósiu no alojamentu, atu identifika atividade ne’ebé suspeita viola regra imigrasaun.

Jezuinha apresia servisu ekipa intelijénsia no seguransa sira ne’ebé ajuda deteta atividade suspeita. Nia mós hato’o preokupasaun kona-ba atividade hanesan scam call center, ne’ebé tuir nia bele prejudika imajen Timor-Leste iha rejiaun ASEAN, komunidade CPLP no mundu internasionál.

Nia husu ba instituisaun relevante sira atu kontinua hala’o servisu ho profisionalizmu no garante katak investigasaun ba atividade suspeita hala’o tuir lei.

Estudante Husu Kontrolu To’o Área Rurál

Iha parte seluk, estudante finalista Fakultdade Ekonomia, Departamentu Jestaun, Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), husu ba autoridade imigrasaun atu kontinua vijilánsia la’ós de’it iha sentru urbana, maibé to’o mós iha área rurál.

Nia konsidera katak sistema merkadu livre fó oportunidade ba sidadaun estranjeiru atu tama-sai Timor-Leste no buka oportunidade ekonomia, maibé atividade komersiál tenke hala’o tuir lei no kondisaun imigrasaun ne’ebé aplika.

“Hau husu ba parte Imigrasaun atu kontinua vijilánsia iha fatin movimentu barak, hodi kontrola sidadaun estranjeiru ne’ebé uza vistu turista, maibé hala’o negósiu to’o iha área rurál,” dehan estudante ne’e.

Nia mós apela ba sidadaun Timor-Leste atu servisu hamutuk ho autoridade seguransa no imigrasaun, liuhusi fó informasaun bainhira iha indikasaun kona-ba violasaun regra imigrasaun.

Kooperasaun entre komunidade no instituisaun relevante sira, tuir nia, importante atu hametin fiskalizasaun no asegura katak atividade ekonomia hala’o tuir lei.

Iha kontestu ida-ne’e, kontrolu imigrasaun no fiskalizasaun ba atividade komersiál sidadaun estranjeiru presiza hala’o tuir lei, ho respeitu ba direitu individuál no prosedimentu legál ne’ebé vigora iha Timor-Leste.

Nota ba redasaun: Antes publika, konfirma deklarasaun Ministru Interior kona-ba medida haruka fila ba nasaun orijin no dispozisaun legál ne’ebé aplika. Alegasaun kona-ba sidadaun estranjeiru ne’ebé uza vistu turista atu hala’o negósiu ka envolve iha scam call center mós presiza verifikasaun husi autoridade kompetente sira. Fó oportunidade ba parte ne’ebé temi atu hato’o sira-nia pozisaun.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *