DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão nu’udar Ministru Defeza Interinu no Ministru Defeza Austrália, Richard Marles, asina Kuadru Kooperasaun Defeza atu hametin seguransa no kapasidade institusionál.
Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé hala’o kna’ar Ministru Defeza Interinu, hasoru malu ho Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Defeza Austrália, Richard Marles.
Akordu ne’e iha objetivu atu hametin kooperasaun iha área defeza, formasaun militár, edukasaun no ezersísiu konjuntu entre nasaun rua.
Xanana Gusmão esplika katak, objetivu harii forsa defeza ne’ebé iha kapasidade no efetividade mak atu ajuda nasaun no povu, la’ós atu halo funu.
“Ita hakarak harii forsa ida ne’ebé iha kapasidade di’ak liután no efetivu, la’ós atu ba funu, maibé atu ajuda nasaun no povu iha área hotu-hotu,” hatete Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão ba jornalista sira iha MD Fatuhada Dili, Kuarta (21/10/2026).
Nia hatutan katak, F-FDTL presiza aumenta koñesimentu no kapasidade iha jestaun dezastre, seguransa marítima, kombate peska ilegál no seguransa sibernétika.
“Ita tenke aprende nafatin no aumenta koñesimentu, atu bele atua di’ak liután hasoru krime organizadu internasionál no dezafiu seluk,” Xanana deklara.
Iha parte seluk, Ministru Defeza Austrália, Richard Marles, hatete katak Austrália kontente atu kontinua hametin parseria defeza ho Timor-Leste.
“Ohin, ita hetan onra boot atu asina Kuadru Kooperasaun Defeza entre Austrália no Timor-Leste. Austrália nu’udar parseiru importante iha área seguransa ba Timor-Leste,” Marles deklara.
Nia esplika katak, kuadru kooperasaun ne’e sei sai baze ba hametin koordenasaun defeza, formasaun, edukasaun no ezersísiu militár konjuntu iha futuru.
Marles mensiona ezersísiu defeza Hari’i Hamutuk nu’udar ezemplu kooperasaun entre Austrália no Timor-Leste, ho partisipasaun membru F-FDTL no pesoál militár Austrália.
Nia konsidera akordu ne’e nu’udar mekanizmu importante atu aprofunda kooperasaun defeza no hametin relasaun seguransa entre nasaun rua.
Aleinde akordu defeza, Austrália mós anuncia pakote apoiu importante, bazeia ba parseria ne’ebé Primeiru-Ministru nasaun rua asina iha Janeiru 2026.
Apoiu ne’e inklui asisténsia ba PNTL, liuliu iha área kapasidade marítima, investigasaun dijitál no kombate krime sibernétiku.
Austrália sei fornese tan ró Polísia foun tolu atu aumenta kapasidade operasionál PNTL nian, liuliu iha patrullamentu no seguransa marítima.
Nasaun ne’e mós sei kontribui ba hametin kapasidade Timor-Leste nian iha preparasaun, jestaun no resposta ba dezastre.
Marles afirma katak, Timor-Leste iha importánsia boot ba Austrália, tanba nasaun rua nu’udar viziñu ho istória no ligasaun jeográfika komún.
“Timor-Leste iha fatin espesiál iha ema Austrália nia fuan, ho sentimentu domin no respeitu ne’ebé kle’an,” nia deklara.
Nia hato’o agradese ba Governu Timor-Leste, liuliu Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, tanba kontinua hametin relasaun bilaterál entre nasaun rua.
Marles salienta katak, asina Kuadru Kooperasaun Defeza ne’e nu’udar pasu importante atu lori relasaun Austrália no Timor-Leste ba nivel kooperasaun ne’ebé aas liután.
(jen)






