Absolve Kazu Fornese Medikamentus, Defeza Halo Pedidu Indemnizasaun Kontra Estadu

Advogadu Marcelo Rosa. (Foto: STL/Terezinha De Deus)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili liu husi leitura akordaun, deside hodi absolve arguidu nain sia (9) ho inisial MA, AV, FN, GP, SGCL, ECP, RGS, RFM no AC husi krimi Administrasaun Danoza.

Iha sala julgamentu laran Juiz Prosesu Jose Quintão deklara katak, faktus neebe la provadu mak arguidu sira viola regra, no husi arguidu sira nia hahalok nee fo prejuizu ba Estadu.

Tribunal konsidera mos la provadu arguidu sira hatene aktu nee lei bandu.

Tribunal deklara, bazeia ba deklarasaun husi arguidu, sasin sira, inklui dokumentus neebe junta iha autus, arguidu sira halao knaar ho diak tuir regra neebe iha, maibe falta iha sistema mak seidauk diak, maibe ida nee laos arguidu sira nia kompetensia hodi haree kona-ba sistema nee.

Tanba nee koletivu tetu katak, absolve arguidu sira tanba la prienxe ba iha krimi Administrasaun Danoza.

Tribunal mos indefere pedidu Ministeriu Publiku nian neebe husu arguidu sira atu selu indemnizasaun sivil, tanba konsidera la iha prejuizu ruma mak Estadu sofre, tanba nee Tribunal la kondena arguidu sira atu selu indemnizasaun sivil.

Nunee ikus mai Tribunal konklui hodi absolve arguidu sira. No Tribunal mos sei notifika desizaun nee ba iha Prokurador prosesu atu la konkorda ho desizaun nee bele halo rekursu dentru prazu neebe iha loron 30.

Desizaun nee lee husi Juiz Prosesu Jose Quintão, akompanha husi arguidu sira nia Advogadu no mos Defensor Publiku.

Hafoin desizaun, tuir Advogadu Marcelo Rosa katak, arguida sira la koa taxa tanba konsidera empreza PT Gunung Mas Sentosa laos rezidente iha Timor, tanba nee mak Ministeriu Publiku mai ho akuzasaun ida katak la koa taxa 10% ba kompanhia sira neebe laos rezidente iha Timor.

Advogadu hatutan, Tribunal deside arguidu sira tenke absolve, tanba akuzasaun neebe iha provas la sufisiente hodi kondena arguidu sira ba iha krimi Administrasaun Danoza neebe previstu iha artigu 274 iha Kodigu Prosesu Penal.

“Hanesan arguidu sira nia Advogadu sei iha dalan hanesan akuzasaun neebe fo ba arguidu sira la sufisiente, konserteja ami sei halo pedidu indemnizasaun ida kontra Estadu hodi repara sira nia naran diak bom nome, tanba sofre durante tinan barak, sira inosente pratika sira nia knaar tuir lei neebe vigor iha ita nia rain,” dehan nia.

Sublina, sira sei haree durante prazu loron 30 Ministeriu Publiku la halo rekursu, husi parte arguidu sira nian Advogadu sei avansa kedan ho pedidu indemnizasaun kontra Estadu tanba prejudika sira nia kliente.

Tuir akuzasaun neebe iha katak, iha loron 26/04/2013, entre Ministeriu Saude no husi kompaniha PT Gunung Mas Jaya Sentosa, reprezenta Sr. Hironimus Sumatra, nuudar Marketing Manager, hodi asina kontratu rua, ida kona-ba fornesimentu materiais konsumeveis ho numeru kontratu RDTL-MS-DNGFA-13-325-C-0033/SS, ho valor US$ 204,917. 222 ate 237, no kontratu ida seluk kona-ba fornesementu medikamentus ho numeru kontratu RDTL-MS-DNFGA-13-325-C-0032A/SS, ho valor USD 497,524.00.

Tuir mai iha loron 31 Maiu 2013, empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa fornese medikamentus no materiais konsumiveis tuir kontratu ba iha Ministeriu Saude, tuir relatoriu resevementu no inspesaun.
Iha loron 04/07/2013, SAMES entrega fila fali aimoruk item ida ho naran Magnesium Sulphate 40% Mg SO4 no 25ml-10.0 gram MgSO4.7H2O, ho kuantidade 3.000 (rihun tolu) ho montante osan US$ 3,037.50 (dolar amerika rihun tolu, tolu nulu resin hitu, sentavus lima nulu), nee ba iha empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa, ho razaun tamba la tuir espesifikasaun iha kontratu, konformi dokumentus.

Iha 04/07/2013, empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa, hato invoice pagamentu ho montante US$ 494,487.50, ba Ministeriu Saude, tanba diminui tiha osan ho montante USD 3,037.50, husi montante global kontratu (US$ 497,524.00).

Iha loron 29/07/20013 no 6/8/2013, arguidu AV nudar Xefi Departamentu Finansas no aprovesionamentu no vice ministra Gestaun Apoiu Rekursu, Ministeriu saude hato Pedidu Pagamentu final ba iha Ministeriu Finansas, Diresaun Geral Tezoro atu halo Pagamentu ba empreza PT Gunung Mas Jaya Sentosa ba kontratu 2, ho montante US$ 204. 917. 13 no US$ 194. 486.30. Maibe iha pedidu refere 2 refere la mensiona ka la koa redusaun taxa 10% husi montante pagamento 2.

Nunee, iha loron 14/08/2013, Dirasaun Geral Tezoru, Ministeriu Finansa halo Pagamentu final ba kontraktu rua, ida funsionamentu Materiais Konsumeveis ho valor US$ 204.917.13, no kontratu ida seluk kona-ha fornesimentu medikamentus ho valor US$ 497.524.00, no la halo redusaun taxa ba montante pagamentu kontratu 2 refere, ka efetua pagamentu tuir montante husi kontratu 2 nee, ba konta bankaria empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa.

Empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa iha tinan 2013 la loke Sede Empreza nian iha Timor Leste, tanba nee empreza refere partisipa iha konkursu projeitu sira iha Timor Leste ho estatutu Empreza Estrangeiru neebe laiha rezidensia iha Timor Leste.

Tuir artigu 57° husi Lei Tributaria Nº. 08/2008, neebe entrada em vigor desde tinan 2008, regula katak kualker ema ka empreza neebe maka laos rezidenti iha Timor Leste, maibe hetan rendimentu iha Timor Leste iha obrigasaun tenki koa taxa retensaun 10% husi montante pagamentu iha kontratu nja laran.

Haktuir artigu 21° nº. 1 iha kontratu 2 neebe selebra entre Ministeriu Saude ho Empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa, estipula katak empreza iha obrigasaun atu sujeita ba kualker taxa hotu-hotu neebe koa ka kobra husi Autoridade Estadu nian. Maske nunee, iha pedidu pagamentu husi Ministeriu Saude nomos pagamentu neebe efetua husi Tezoru Ministeriu Finansas, la koa taxa refensaun 10% ba empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa
Arguidu MA no arguidu AV hatene katak iha kontratu estipula responsabilidade ba empreza PT. Gunung Mas Jaya Sentosa tenki sujeita ba redusaun taxa 10% husi montante pagamentu iha kontratu 2 refere, no arguidu sira mos hatene katak tuir funsaun neebe atribui ba sira nia kompetensia atu administra no kontrolu, iha obrigasaun atu koa taxa retensaun 10% iha sira nia pedidu pagamentu ba Tezoru, Ministeriu Finansas, maibe arguidu sira la halo ida nee, hodi viola intensionalmente regras de kontrolu ka jestaun ka atua ho violasaun grave ba sira nia funsaun neebe lei atribui hodi hamosu prejuizu ba estadu Timor Leste.

Arguidu sira nee hatene katak sira iha kompetensia atu halo verifikasaun ba pedidu pagamentu neebe submete ba iha Dirasaun Tezoru, Ministeriu Finansas hodi verifika katak iha pedidu refere koa ona taxa redusaun impostu ba Estadu, ka pedidu pagamentu nee kompleta ona ga sidauk, inklui mos dokumentus sira hotu neebe anexu ho pedidu refere. Wainhira la kompleitu maka arguidu sira iha obrigasaun atu devolve hikas fali pedidu pagamentu nee ba Ministeriu refere atu kompleta hafoin bele submete fila fali ba iha Diresaun Geral Tezoru hodi halo prosesu pagamentu.

Nunee, arguidu FN, GP, SGCL, ECP, RJS, RFM, no AC, la halo sira nia obrigasaun, tanba viola intensionalmente regra kona ba kontrolu ka jestaun ka atua ho violasaun grave ba sira nia dever, hodi hamosu prejuizu ba Estadu.

Arguidu sira hotu ho livre vontade pratika sira nia konduta hirak nee hodi viola gravemente sira nia dever hodi hamosu prejuizu ba Estadu Timor Leste ho montante global USD 69,939.00.

Arguidu sira mos hatene katak sira nia konduta hirak nee lei proibi no sei hetan punisaun tuir lei penal, maibe arguidu sira la fo importansia hodi hamosu rejultadu neebe mak arguidu sira mak tenki responsabiliza ba aktu hirak nee.

Ho hahalok sira nee konstitui arguidu sira hanesan MA, AV, FNGP, SGCL, ECP, RJS, RFM, no AC, nudar autor material ho forma konsumadu ba krime Administrasaun Danoza neebe previstu no punidu iha artigu 274 a. 2, husi Kodigu Penal.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *