BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Xefe Suku Kaibada, Cosme da Costa Lopes agradese ba Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, tanba esforsu lori Timor Leste (TL) adere ba Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).
Nia dehan, relasiona Timor Leste nia adezaun ofisialmente sai membru ASEAN neebe selebra iha loron 26 Outubru 2025 la fasil hanesan mehi no la mai husi bandeiza, maibe liu husi esforsu boot ida neebe Governante sira ultrapasa konsege lori Timor Leste too iha rezultadu final neebe selebra ofisialmente iha Kuala Lumpur foin lalais nee.
“Primeiru hau agradese ba ita nia Primeiru Ministru ho esforsu tomak bele tama ba ASEAN, tanba prosesu ita submete ba ASEAN la fasil, hau orgulhu ba nai Primeiru Ministru nia esforsu neebe ita dehan nee milagre,” Cosme hateten ba jornalista sira, iha salaun apuramentu, Vila Nova, Baukau, Tersa (28/10/2025).
Tuir Cosme, Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN nuudar milagre ida, tanba Timor Leste nuudar Nasaun kiik no infraestrutura bazika sira seidauk sufisiente la hanesan Nasaun sira husi membru ASEAN, maibe Timor-Leste sai ofisialmente sai ona membru ASEAN.
“Iha buat barak mak ita presiza hadia hanesan estrada, bee moos eletrisidade, buat kiik oan sira nee ita presiza hadia tanba ita enkaixa iha Nasaun dezenvolvidu ita kotuk liu entaun ita tenke prepara laos halo kompetisaun ho sira maibe buka meius la furak liu maibe tenke nabilan iha ita nia rai,” Cosme sujere.
Nia katak, Xefe Governu nia esforsu mak lori ona Timor-Leste adere ba ASEAN, maibe atu halo Timor Leste nabilan hanesan Nasaun sira membru ASEAN nian mak membru Governu sira prezisa hadia infraestrutura bazika sira responde nesesidade komunidade nian ba estrada, bee moos, eletrisidade no seluk tan.
Tanba Timor Leste nia adezaun ba ASEAN halo entidade hotu territoriu nasional sente kontente no orgulhu, maibe atu orgulhu liu tan futuru mai tenke prepara aan liu husi kapasita aan estuda no aprende hodi kompete, tanba membru ASEAN sei mai halo investimentu iha Timor hodi la sai bainaka iha nia rai rasik.
Enkuantu Prezidente Autoridade Munisipiu Baukau, Veneranda Lemos hateten, Timor Leste nia adezaun ba ASEAN laiha Timor oan ida atu sai bainaka iha nia rai rasik, maibe sei iha oportunidade ba servisu iha ASEAN.
“Ba ASEAN se ema barak mak hanoin sei sai bainaka a nao ser nia lakohi servisu karik lakohi buka dalan esforsu nia aan, mais hau la fiar se planu ida nee mai kedas iha tinan 14 ba kotuk, Prezidente Republika José Ramos Horta nia lia fuan fo sai iha media katak desde 1974 mos koalia tiha ona kona-ba ASEAN nee, bainhira ita tama ba ASEAN sei fo vantajen boot liu du ke desvantejen, vantajen mak saida kampu trabalhu ita laos buka servisu iha ita nia rai laran mais ita ba rai komunidade ASEAN nian loke dala ita ba servisu iha sira nia rai liu liu ema sira neebe ho kapasidade itelektual,” hatete Veneranda.
Nia komenta, Timor Leste nia adezaun ba ASEAN sai oportunidade diak ba jovem sira atu ba servisu iha nasaun sira membru ASEAN nian, tanba nee prezisa kapasita aan estuda makaas bainhira la hetan oportunidade ba servisu iha rai liur bele servisu iha rai laran.
Jornalista: Tomas Reis
Editora: Carme Ximenes







