Amu Vigariu Oekusi ho Povu Preokupa Kondisaun Estrada Kutete la Diak

Foto: STL/Joseph Koa

AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Amu Vigariu Parokia Nossa Senhora do Rosario Oekusi, Pe. Florindo de Jesus ho povu Kutete preokupa ho kondisaun estrada husi sidade Oekusi ba area rurais iha Suku Kutete, oras nee estrada aat grave, tempu udan sei ameasa kotu tanba estrada neebe aat, ate ohin loron seidauk iha intervensaun husi Governu Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oekusi-Ambeno (RAEOA).

Nia haktuir tan katak, relasiona ho Estrada liga sidade Oekusi mai foho ka area rurais sira iha Kutete nomos Leolbatan Suku Monemeko ninian. Iha Kutete, komunidade lubuk ida maka hela iha nee, inklui mos komunidade sira iha Nun Ana Aldeia Bausiun, Suku Nipane ninian, husi parte Igreja, kada loron Domingu nomos loron boot, sempre halo atividade Igreja ninian.

“Haree ba realidade neebe maka ita hotu akompanhia katak, iha tempu bailoron ita bele halo movimentu hanesan bai-bain maske Estrada nee aat halo nusa mos, ita sei iha posibilidade atu bele mai halao atividades igreja nian, maibe iha tempu udan, Estrada nee kleur tebes ona, kondisaun hanesan nee nafatin, hau hanoin laos husi parte igreja deit maka preokupa, maibe komunidade sira iha Suku Kutete mos preokupa ho kondisaun Estrada hanesan nee, liu-liu sira atu asesu Estrada nee lori sira nia produtu ba faan iha merkadu difisil ba sira tanba Estrada ladiak, iha tempu udan nee maka susar teb-tebes,” dehan Pe. Florindo de Jesus ba STL iha Kapela Santa Terezinha Menino de Jesus Kutete, Domingu (26/10/2025).

Nia dehan, liga ho saude povu nian, dala barak inan feto barak neebe atu partu ho kondisaun grave, difikulta tebes sira atu lori ba iha Hospital Referal Oekusi (HRO), tanba komunidade sempre hasoru situasaun dalan neebe maka ladiak ba inan sira atu asesu saude neebe maka diak.

“Ami husi parte Igreja, nafatin rekomenda ba parte Autoridade RAEOA atu loke matan hodi haree ba realidade ida nee atu halo dezenvolvimentu, tanba iha sidade Oekusi ita la preokupa ona tanba atinji ona porsentu neebe maka ita hakarak, tanba nee husu atu dezenvolvimentu nee labele iha vila ka sidade Oekusi laran deit, maibe sei bele dezenvolvimentu infraestrutura tenke too area remotas sira, atu nunee ita nia povu neebe hela iha area rurais nee mos bele sente dezenvolvimentu neebe TL iha, atu ita haksolok ho adesaun TL ba ASEAN neebe ohin sai ona membru parmanente,” dehan nia.

Iha oportunidade hanesan, Prezidente Pastoral Parokial Nossa Senhora do Rosario Oekusi, Joao Bobo dehan, nia maka sempre prepara liu husi formasaun ba sarani sira neebe maka atu halo primeiru Komunhiaun nomos formasaun ba familia foun neebe maka atu halao sakramentu kaben nian sempre tun iha terenu hodi fo formasaun maibe preokupasaun neebe maka durante nee hasoru iha area remotas maka kondisaun Estrada ladiak tebes.

“Amo Vigario Parokia Nossa Senhora do Rosario Oekusi dehan tiha ona, loos duni katak kondisaun Estrada iha area rurais iha tempu bailoron, difikulta tebes movimentu povu atu asesu too area rurais nee araska, pior liu tan maka iha tempu udan, ida nee Estrada nia kondisaun aat teb-tebes, liu-liu professor no alunus sira atu halo movimentu ba mai iha tempu udan atu hanorin oan sira nomos labarik sira atu hetan siensia husi professor sira mos araska teb-tebes, dala ruma husi parte edukasaun atu halo monitorizasaun ba professor sira neebe maka hanorin iha area remotas mos araska teb-tebes, tanba nee dala ruma professor sira mos tama eskola tarde tanba kondisaun Estrada ladiak,” afirma nia.

Nia haktuir tan katak, asesu Estrada husi vila Oekusi mai Kutete, Estrada kotu total iha Bairru Sikone, Suku Bobokase, agora udan besik monu rai ona mos, governu Autoridade RAEOA seidauk halo intervensaun hodi hadia Estrada neebe tinan kotuk kotu total, sorte foin lalais nee, kompanhia Toms Building neebe manan obra Estrada husi Nun Ana ba Leolbatan maka konsege hadia netik Estrada nee ho provizoriu maibe fo risku ba povu nia movimentu iha tempu bailoron, kuandu tempu udan, Estrada nee sei kotu total.

“Ita koalia onestu deit, Estrada neebe dadaun kotu iha Sikone neeba, tempu udan sei kotu total no movimentu povu atu lao ba mai sei laiha ona, tanba nee atividades provesores no komunidade sira nia movimentu sei paradu hotu tanba Estrada neeba nee fo risku ba povu, tanba nee husu ba governu atu tau matan ba Estrada nee, dadaun nee iha ona Outubru nia rohan, tama Novembru ho Dezembru, ida nee tempu udan ona movimentu povu atu lori sira nia produtu ba merkadu, sei paradu total,” dehan João Bobo.

Nunee mos Jose Alexandre Bana nuudar Joventude no Intelektual Kutete oan, sente triste tanba kondisaun Estrada nee kuaze aat tinan rua ona, desde tinan 2023.

“Ami agradese tanba iha tinan kotuk husi kompanhia Toms Building konsege ateru Estrada nee hodi ajuda movimentu povu lao ba mai, maibe horseik ami mai Kutete atu tuir misa Eukaristia no tomada de Pose Katekista foun Kutete nian, ita lao uza motor ho familia sente araska teb-tebes tanba kondisaun Estrada nee aat liu ona. Hau husu ba kolega sira parte engineering, Estrada atu nunee tau matan ba Estrada nee urjentemente tanba Estrada nee laos movimentu ba Kutete oan deit maibe liga mos ho eskola rua, ida iha Kutete, ida iha Nun ana, nomos parte unidade Polisia Fronteira (UPF) hodi fo seguransa ba povu iha fronteira iha Nipane, Bairru Nun Ana, husi parte Igreja mos kada loron domingu sempre mai fo misa eukaristia ba sarani sira iha nee, iha parte saude mos sempre mai fo atendementu saude ba komunidade iha nee, kuaze tinan rua ona, komunidade sempre hasoru problema nee,” dehan nia.

Nia haktuir tan katak, tinan kotuk kuandu Estrada nee kotu total, iha kareta rua maka halo transferensia pasajeirus husi Kutete ba Estrada aat Sikone, nunee kareta husi vila Oekusi lori sira kontinua ba Oekusi.

Jornalista: Joseph Koa
Editor: Joseph Koa

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *