ANM Halao Levantamentu Kestionariu iha Baukau

Foto: STL/Tomas Reis

BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Autoridade Nasional Minerais Instituto Publiku (ANM, I.P) halao levantamentu kestionariu nesesidade komunidade sira nian liu husi Autoridade Suku no Postu iha Munisipiu Baukau.

Autoridade Nasional Minerais, I.P (ANM) hanesan Instituisaun publika iha Timor Leste, neebe estabelese tuir Dekretu Lei Nu 63/2023 loron 06 fulan setembru, responsabiliza ba jestaun no regulasaun ba Setor Minarai iha territoriu Timor Leste tuir Dekretu Lei estabelesimentu ANM, Lei Nu 12/2021 loron 30 Junhu kona-ba Kodigu Mineiru, Dekretu lei Nu 39/2022 loron 08 Junhu, alterasaun dahuluk Dekretu Lei Nu 05/2011 loron 9 Fevereiru, kona-ba Lisensiamentu Ambiental no Lei sira seluk tan neebe aplikavel iha Timor Leste.

Titular Direitu Mineiru neebe halao atividade Mineira iha Teritorio Timor Leste tenke kumpri sira nia obrigasaun tuir Lei, inklui kondisaun ba konteudu lokal liu husi fo oportunidade empregu no formasaun ba Timor oan sira no halo akizasaun ba bens servisu hanesan rekere iha artigo 91 too artigo 93, inklui provisaun atu promove no dezenvolve komunidade lokal iha area konsesaun no areadores estiupla iha artigo 20 alina h no Artigo 36 alina e.

Haree ba provizasaun sita iha artigu rua refere, ANM inisia no dezeria kestionariu ida atu bele fasilita ANM hodi levanta dadus detallus husi komunidade iha area sira neebe dadaun afeta ba atividade Minerais nian, prinsipalmente atividade esplorasaun no peskija.

Iha mos objetivu husi levantamentu dadus ida neebe mak, hodi bele hetan informasaun detallus kona-ba kondisaun real komunidade nian, sumprende diak liu komunidade sira nia interese, avalia area sira neebe mak sei falta iha komunidade no identifika ho lolos nesesidade ka prioridade husi komunidade afetadu sira hodi bele ajuda no foti desizasaun.

Mak iha loron 25 Fevereiru nee, ANM realiza atividade halao levantamentu kestionariu nesesidade komunidade sira nian liu husi Autoridade Suku no Postu iha Munisipiu Baukau, atu sai dadus no informasaun detallus neebe fornese sei uja hanesan baze no sasukat preliminanu ida ba ANM iha orientasaun ba halo politika no dezenu programa komunidade nian hanesan investimentu sosial neebe sustentavel hodi promove no kontribui ba dezenvolvimentu komunitariu, nunee halakon problema sosiais no kria moris prospriedade ba komunidade sira.

“Objetivu ami halo levantamentu dadus ida nee atu hetan informasaun klean husi sira neebe servisu besik ba komunidade, hodi nunee ami bele komprende diak liu saida mak interese husi komunidade hodi nunee bele tulun ami nomos bele identifika oportunidade sira neebe mak aban bainruak investor sira mai investimentu karik bele tulun halo dezentendimentu ba komunidade sira,” hateten Reprezente Prezidente ANM, I.P, atual Manager Lokal Evita Abrantes liu husi diskursu iha ambitu atividade levanta kestionariu neebe realiza iha salaun apuramentu Vila Nova Baukau, Kuarta (25/02/2026).

Nia esplika, kestionariu neebe ANM prepara kompostu seksaun 4 mak hanesan, kona-ba informasaun jeral, diskute dadus estatistiku komunidade nian, kobre informasaun kona-ba kervisu komunitariu no Infrastrutura no ikus liu nesesidade prioridade sira seluk tan.

Tanba nee, ANM involve Autoridade Suku no Postu iha faze levantamentu kestionariu atu sai dadus ba ANM, nunee bainhira empreza peskizador sira neebe daudaun halo peskiza meneiru iha Munisipiu Baukau, mak hetan rezultadu atu kontinua ba dezenvolvimentu, parte empreza tenke kumpri obrigasaun ba iha konteudu lokal.

“Konteudu lokal nee mak kompanhia sira tenke fo empregu ba komunidade sira, tenke fornese bens e servisu ba iha sira nia atividade nee liu husi fornesedor lokal sira i sira moos tenke kontribui dezenvolvimentu lokal ba komunidade,” Katak Evita

Iha fatin hanesan, Xefe Suku Buruma, Libório dos Santos Freitas agrasede ba ANM nia inisiativa neebe halao ona atividade levantamentu kestionariu iha Munisipiu Baukau hodi inklui Autoridade Postu no Suku halo levantamentu ba komunidade sira nia nesesidade hodi hein ba faze dezenvolvimentu rekursus mineral iha area juridiku Munisipiu Baukau neebe inklui mos Suku Buruma.

“Buruma nia area barak neebe tama barak liu iha area ida nee mak area Suliwa nian, maibe saida mak iha neeba ami seidauk hatene tanba informasaun ba ida nee seidauk iha,” Libório informa.

Nia komenta, kestionariu levantamentu dadus neebe inisia husi ANM priense husi Autoridade Suku Buruma mak liga liu ba fasilidade baziku sira neebe mak eziste ona iha Suku refere hanesan bee moos neebe prezisa atu halo alargamentu no seluk tan neebe prezisa parte empreza atu halo bainhira peskiza meneiru iha Aldeia Suliwa, Suku Buruma iha rezultadu atu kontinua ba faze dezenvolve.

Enkuantu iha kestionariu refere Autoridade Suku Buruma husu kona-ba estrada, tanba Suku Buruma nuudar Suku urbana neebe nia populasaun asesu ba estrada Nasional diresaun Baukau-Lautem.

Entretantu partisipa iha atividade levantamentu kestionariu nee husi Autoridade Postu no Suku iha Munisipiu Baukau neebe tarjetu ba peskiza meneiru neebe halao husi empreza sira dadaun lao hela iha terenu.

(tom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *