ARKTL Realiza Seminar Kona-ba Oportunidade no Ameasa Dijitalizasaun

Foto: STL/Joseph Koa

AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Iha loron Kuarta (10/09/2025), Asosiasaun Radiu Komunidade Timor Leste (ARKTL), realiza seminariu loron ida ba estudante sekundaria ho Ensino Superior sira, involve mos profesores sira iha Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse Ambeno (RAEOA) ho tema foinsae no transformasaun dijital iha Timor Leste (TL) iha oportunidade no ameasa dijitalizasaun hodi promove Intelejensia Artifisial (AI).

Seminariu nee, organiza husi ARKTL hodi konvida orador prinsipal rua mak Matias Tavares nuudar Dosente husi Univerdade Timor Lorosae (UNTL), hodi aprezenta materia kona ba potensia no risku husi teknolojia informasaun Intelejensia Artifisial (AL) iha sistema edukasaun Timor Leste entre oportunidade no dezafi. Orador daruak lidera husi Francisco Maukura Dionizio Fernandes nuudar diplomata Timor Oan, hodi aprezenta materia kona ba papel foinsae iha diplomasia dijital, utiliza Intelejensia Artifisial (IA) no Teknolojia Informasaun no Komunikasaun (ICT) hodi promove relasaun internasional, promove identidade nasional no krime sibernetiku.

Seminar loron ida nee, Abertura direitamente husi Diretor Rejional Juventude no Desportu, Carlos de Fatima de Almeida.

“Haree iha pasadu, ita iha problema boot ba ema atu asesu informasaun, maibe ohin loron ho mudansa teknolijia dijitalizasaun, ita asesu informasaun ho lalais, tanba nee hau agradese ba ARKTL neebe halao programa ida nee, atu fo espasu ba ita nia oan sira atu hateke ba mundu, liu husi mudansa teknilojia, bele asesu ciensia teknolojia nunee mos bele halo komunikasaun entre pesoal maibe kuandu ita uza buat nee tuir nia regra, kuandu la uza tuir nia regras mos sei kee hela rai kuak ida ba ita no bele hetan prosesu iha Tribunal ligadu ho saida maka ita halo,” dehan Diretor Rejional Juventude no Desportu, Carlos de Almeida iha restaurante Nidela Padimau, Aldeia Sanane, Suku Costa, RAEOA, Kuarta (10/09/2025).

Diretor Juventude no Desportu Oecusse, Carlos de Fatima Almeida, konsidera seminariu nesesariu ba estudante no manorin sira, atu bele aumenta konhesimentu kona ba Intelejensia Artifisial.

Iha oportunidade nee, Prezidente ARKTL, Prizado Ximenes esplika, objetivu husi seminariu nee, atu halibur foinsae sira iha Oecusse, hodi halo diskusaun aberta, atu hamosu plataforma ho hanoin ida kona ba, oinsa mak foinsae sira bele utiliza tranformasaun dijital nee iha moris lor loron nian, liu-liu atividade diaria hanesan utiliza ba eskola ka atividade ekonomia inklui tranforma komunikasaun liu husi midia dijital.

“Seminariu nee, oportunidade diak ba foinsae ho manorin nain sira, bele tuur hamutuk, rona esperiensia, nunee bele hamosu hanoin neebe formadu, nunee bainhira hasoru mundu dijital nee iha ona konfiansa katak iha matenek neebe sufisiente, atu hadook aan husi krime neebe karik mosu, bainhira ita uza midia dijital,” dehan nia.

Tuir nia, komparasaun, foinsae ikus ikus nee, moris ona iha era evolusaun teknolojia dijital, entaun dominasaun atu utiliza dijital nee importante, tanba bele dezenvolve an liuhusi asesu informasaun no bele kontribui ba mudansa pozitivu.

“Seminariu nee, nia intesaun atu fo motivasaun no espasu ba foinsae sira, atu fahe sira nia hanoin no esperiensia durante nee karik lao ladun diak, entaun liu husi oportunidade nee, sira bele hetan buat foun, tanba iha seminariu nee, ARKTL konvida mos orador nain rua atu fo sira nia palestra durante loron ida tanba sira mos durante nee halo ona peskiza ba IA nee iha UNTL,” nia hateten.

Iha oportunidade nee, Matias Tavares husi UNTL fakuldade Agrikultura, ohin hetan oportunidade hetan konvite husi ARKTL, sai orador iha seminar loron ida nian iha Oecusse, koalia kona ba joventude iha era dijitalizasaun liga ho ninia oportunidade nomos ameas.

“Hau ohin aprezenta kona ba informasaun komunikasaun teknolojia, AI liga ba iha aspeitu edukasaun nian, haree kona ba oportunidade neebe maka iha, nomos ameasa neebe maka iha husi utiliza informasaun tenkolojia AI, ba ita nia joven sira nomos ba ita nia estudante sira. Mundu agora nee dijital, hakarak ka lakohi ita nota momos katak, ita nia joven ho estudante sira, barak mak utiliza ona informasaun, komunikasaun teknolojia ho AI iha sira nia moris loron-loron, neebe ita bele nota husi partisipantes sira, maioria sira uza ona smartphone, tanba nee asesu informasaun teknolojia nee, iha mos ninia benefisiu maibe mos iha potensia risku neebe maka boot ba ita nia joven sira. Survey husi The Asian Foundation hatudu katak, liu husi 51%, ita nia komunidade asesu informasaun liu husi Telefone, kuaze 93% sira asesu informasaun liu husi internet uza telemovel no iha survey nee mos hatudu katak ita nia joven neebe asesu ba internet nee, liu-liu konten pornografia nomos violensia, ida nee risku boot ida ba ita, sei ita la regula,” dehan nia.

Seminariu nee, ARKTL hetan apoia fundu husi Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS) liu husi Diresaun Nasional Diseminasaun Informasaun, hamutuk US$7.500 hodi implementa programa nee iha munisipiu Ermera no Oecusse.

Marka prezensa iha seminar nee husi estudante Eskola Sekundariu Jeral Palaban, Eskola Sekundariu Santo Antonio Oecusse, Eskola Tekniku Vokasional (ETV) Palaban, (ETV) Agrikultura, Eskola Tekniku vokasional Lifau no Eskola CAFE, inklui DITKREO ho universidade paralela UNPAZ iha Oecusse, no jestor radiu komunidade sira husi Munisipiu Ermera, Aileu, Ainaro, Baukau no Radiu Komunidade Atoni Lifau.

Jornalista: Joseph Koa

Editor Joseph Koa

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *