DILI, STLTIMORLESTE.com – Bankada Partidu Libertasaun Popular (PLP) ho FRETILIN iha Parlamentu Nasional (PN) husu Governu liu husi Ministru Interior (MI) atu anula tiha rezultadu teste ba kadetes foun polisia, tanba deskonfia mosu familiarizmu iha rekrutamentu nee.
Xefe Bankada PLP, Deputada Maria Angelina Sarmento hatete, komunidade barak hatoo keixa iha rekrutamentu kadetes foun nee, tanba maioria dominante husi Komandante PNTL sira nia oan ho sira nia familia.
Tuir nia, iha situasaun ida nee surge husi politika ida neebe PNTL foti hodi fo kuota ba membru PNTL nia oan sira iha prosesu rekrutamentu. Ho kuota ida ne hamosu familiarizmu iha instituisaun ida nee atu kaer metin valores “Hametin Lei no Ordem”, nunee neineik-neineik PNTL ne sai instituisaun politizadu nakonu ho familiarizmu no organizasaun ka grupu nian.
Tanba tuir lista neebe publikadu ona signifika asesu publiku ona, ezemplu lista husi Munisipiu Baukau nian, ida lista nu. 4 naran Juvencio da Costa Freitas no nu. 7 Sisenando da Costa Freitas, sira nain rua nee inan ho aman komandante. Lista nu. 8 naran Noveio M. Cabreira Ruas Therik nee mos inan komandante ida.
Kazu seluk mak akontese mos iha komandante ida nia oan nain rua maibe iha lista adimitidu nee ida sai iha Dili ida sai fali iha Aileu, fahe tiha nia area jurisdisaun nebee nia aplika para bele hetan oportunidade. Depois polisia sira iha akademia nia oan sira mak okupa numeru kiik 1-50 no povu kiik nia oan la hetan numeru kiik.
“Ida ne ami preokupa tebes tanba instituisaun PNTL nuudar aparelhu estadu atu asegura lei no ordem, sai tiha fatin ba hametin poder no interese grupu nian. Nunee ami husu ba Ministeriu Interior atu interven, Komisariu Jeral PNTL atu pondera rezultadu rekrutamentu neebe halao ona hodi anula desizaun sira neebe kria diskriminasaun no injustisa, husu atu ezonera komisaun rekrutamentu, halo investigasaun ba sira, tanba sa mak kandidatu sira la prienxe rekezitus maibe pasa, nee favoritizmu ona,” hatete nia liu husi plenaria Parlamentu Nasional, Segunda nee (09/02/2026).
Deputada Angelina husu Ministeriu Interior atu kria fali komisaun rekrutamentu kadetes foun PNTL nian neebe mai husi instituisaun independente fora husi PNTL, atu bele hetan rezultadu neebe justu no kredivel hodi hadia naran diak PNTL nian.
“Husu atu kria fali komisaun rekrutamentu kadetes foun PNTL nian neebe mai husi instituisaun independente fora husi PNTL, atu bele hetan rezultadu nebe justu no kredivel hodi hadia naran diak PNTL nian,” tenik nia.
Nunee mos Deputadu Bankada Partidu FRETILIN, Antoninho Doutel Sarmento mos sekunda deklarasaun PLP nia neebe husu atu anula tiha rekrutamentu kadetes foun polisia, tanba deskonfia mosu problema barak iha rekrutamentu nee.
Nia dehan, iha rekrutamentu kadetes foun polisia nian nee la hatudu indepedente neebe diak, maibe hatudu fali familiarizmu iha prosesu rekrutamentu hanesan fali uluk Indonezia sei ukun Timor Leste.
“Nee ita imajina hanesan fali governasaun sira iha tempu indonezia nian, Golkar ho PDIP nee, neebe o hakarak tama iha nee, o nia grupu mak tenki barak liu fatin sira, entaun se diak liu anula tiha deit rezutadu teste ba kadetes foun neebe foin taka sai nee, nunee label kria injustisa ba labarik sira neebe partisipa iha teste ida nee,” dehan nia.
Nia dehan, rezultadu neebe foin lalais fo sai nee hanesan injustisa neebe oknum sira kria hela iha instituisaun PNTL nee.
Nia mos sujere Ministeriu Interior atu intrega prosesu rekrutamentu nee ba orgaun indepedente sira atu nunee hatudu fali ninian rezultadu ida neebe mak bele satisfaz ema hotu-hotu, liu-liu povu kiik nia oan neebe hakarak kompete ba teste iha PNTL.
Molok nee porta voz Portavos kandidatu PNTL tinan 2025-2026, Deonaldo Yano Mendonça deklara, kandidatu kadetes foun Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) deskonfia mosu familiarizmu iha rekrutamentu polisia, tanba dadus neebe komisaun rekrutamentu fo sai naran ba kandidatu nain 400 mak sei tuir teste mediku maski naran taka sai nee hamutuk nain 10.597.
“Ami lamenta mos mosu sistema akumulasaun, tuir observa la tuir sistema akumulasaun maibe tuir sistema eliminasaun, ikus ami hakfodak deit mak ho valor neebe mak iha,” hatete Portavos kandidatu PNTL liu husi konferensia imprensa neebe halao iha edifisiu Hak, Kinta (05/02/2026).
Nia dehan, kandidatu sira duvida ho rezultadu neebe iha, tanba komisaun fo deit oportunidade ba kandidatu 400 mak tuir teste mediku no kandidatu 10.000 ital la tuir teste maski naran taka sai hotu.
Antes nee mos Ministru Interior (MI), Francisco da Costa Guteres klarifika katak, tuir vaga rekrutamentu neebe aprova iha rezolusaun Governu persiza nain 400. Tanba nee iha kandidatu nain rihun 12 mak tuir teste no nain rihun 10 mak admitidu iha teste prova kultural, aptidu fiziku, intervista profisional no teste prova psikologia.
“Kandidatu sira nee admitu tuir teste nee sira (komisaun rekrutamentu) foti husi ida valor melhores dos melhores (yang terbaik, dari yang terbaik) ida diak liu ba diak liu, mak sira foti sira tau numeru 01 too 400 mak sira foti, tanba ita nia vaga mak persiza ema nain 400 deit, entaun sira tenki haree ”, nia esplika.
(alb)
