Defeza Eis Enkaregadu TL iha Zenebra, Husu Tribunal Absolve FDF

Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili. (Foto: STL/Terezinha De Deus)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primera Instansia Dili, iha Tersa nee kontinua halao julgamentu ba prosesu eis enkaregadu Timor Leste ba Zenebra ho arguidu FDF, hodi tama ba iha faze alegasaun final.

Iha alegasaun final nee Prokurador titular ba prosesu Joao Marques deklara katak, iha akuzasaun arguidu konfesa ba faktus katak, momentu neeba orsamentu haruka tarde, tanba nee maka arguidu halo emprestimu osan operasional.

Maibe Prokurador konsidera katak, lei la permite uja osan operasional ba interese privadu, tanba nee Prokurador konsidera, arguidu nia aktu prense ba iha krime Pekulatu, previstu no punidu tuir artigu 82 numeru 1 husi Lei n 7/2020 de 26 de Agosto.

Tanba nee Prokurador ba prosesu konklui katak, arguidu nia aktu prense ba krime neebe iha, hodi solisita ba iha Tribunal Kolektivu, atu tetu deklarasaun hotu tanba arguidu devolve ona osan emprestimu neebe foti, no husu atu kondena arguidu ho pena neebe justu.

Enkuantu defeza husi arguidu nian, Defensor Publiku Jose Maria Guterres deklara katak, momentu neeba situasaun Covid, orsamentu haruka ba tarde afeta ba servisu neebe iha. Tanba ida nee maka arguidu foti osan operasional hodi ejerse ba vida moris.

Defeza konsidera katak, arguidu nia aktu la prense ba krime Pekulatu neebe Ministeriu Publiku akuza, tanba intensaun atu foti osan la iha. Defeza mos deklara, osan neebe arguidu emprestimu, momentu neeba banhira estadu halo transferensia osan enkaregadu nian ba, no arguidu devolve kedan osan neebe maka arguidu emprestimu, no devolve osan liu tiha osan nee, inklui arguidu nia osan privadu balu arguidu devolve hotu.

Tanba nee defeza konsidera, arguidu nia aktu la prense ba krime neebe iha, hodi husu Tribunal Kolektivu absolve arguidu husi krime refere.

Rona tiha alegasaun, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona leitura akordaun.
Tuir akuzasaun neebe iha katak, arguidu FDF nudar enkaregadu ba Timor Leste nia Misaun iha Embaixada Genebra, arguidu asumi kargu refere, deside tinan 2019. 2021 ho nia knaar Promove relasaun kooperasaun ho Estadu ou organizasaun Internasional sira, proteze Interese Estadu ho nia sidadaun sira, halo jestaun ba administrasaun no finansas iha Genebra-Swiça.

Hanesan enkaregadu, arguidu mos iha direitu neebe igual ka hanesan ho embaixador sira, nomeadamente direitu ba Allownce ka subsidiu ba vida ho total US$17, 250.08 + salariu nivel 6 nian ho montante US$. 430.00, nune total kada fulan, arguidu simu US$17, 680.08 (dolar amerikanu rihun sanolu resin hitu atus nen walu nolu sentavus walu), maibe subsidiu ba vida, halo transferensia ba nessesidade fulan nen nian no tinan ida halo transferensia dala-rua.

Katak iha Embaixada Genebra, eziste konta bankaria rua, konta ida ho kurs Dolar Amerikanu ka USD, enkuantu konta seluk ho Kurs Swiça nian/Franco suíço ka CHF husi konta rua nee, konta Franco suíça ka CHF maka uza Visa CARD no Visa Card refere, arguidu maka uza hodi halo levantamentu ba nessesidade Embaixada nian.

Iha inisiu tinan 2019, Ministeriu Negosiu Estranjeiru liu husi nia diresaun finansas, prosede transferensia ho montante US$ 145.000.00 (dolar amerikanu atus ida, rihun hạt nolu resin lima), ba konta Embaixada Genebra nian ho numeru 02790029823860A no orsamentu refere ba kategoria Beins servisu, enkuantu ba Kapital menor nian halo transferensia ho montante US$. 11.000,00 (dolar amerikanu rihun sanolu resin ida).

Katak saldo inisial ba fulan Janeiru tinan 2019 ho montante US$. 151,096.23 (dolar amerikanu rihun atus ida lima nolu resin ida, sia nolu resin nen sentavus rua nolu resin tolu) nunee total transferensia+Saldo inisial iha konta embaixada Genebra nian ho total US$. 307, 069.23 (dolar amerikanu rihun atus tolu hitu, nen nolu resin sia sentavus rua nolu resin tolu).

Konforme relatoriu Ezekusaun orsamentu ba tinan fiskal 2019 nian iha Genebra ho total US$. 170, 719.58 (dolar amerikanu rihun atus ida hitu nolu atus hitu sanulu resin sia sentavus lima nolu resin valu) nunee nia restu ka saldo iha US$31.12.2019 total osan US$136, 376.65 (dolar amerikanu rihun atus ida tolu nolu resin nen, atus tolu hitu nolu resin nen, sentavus nen nolu resin lima) maibe iha realidade hela deit US$.83, 187.57 (dolar amerikanu rihun walu nolu resin hitu, atus ida walu nolu resin hitu, sentavus lima nolu resin hitu) no US$. 53, 189.08 arguidu uza tiha ba nia interese pessoal.

Tuir mai iha inisiu tinan 2020, efetua transferensia ho montante US$. 59, 311.53 (dolar amerikanu rihun lima nolu resin sia, atus tolu) ba konta Embaixada Genebra nian ho numeru 02790029823860A no orsamentu refere ba kategoria bens e serviços, nune montante husi transferensia+saldo residual ba tinan 2019 ho montante total 5. 142, 046.31 (dolar amerikanu rihun atus ida hat nulu resin rua, hat nolu resin nen sentavus tolu nolu resin ida).

Bazeia ba relatoriu Ezekusaun ba tinan fiskal 2020 ho total US$ 178, 432.12 (dolar amerikanu rihun atus ida hitu nolu resin valu, atus hat tolu nolu resin rua, sentavus sanolu resin rua) nunee orsamentu neebe arguidu utiliza ba privadu iha tinan 2019 ho valor US$ 53, 189.08+transferensia tinan 2020 ho valor US$142, 734,78 hamutuk ho total US$ 196,135.40 (dolar amerikanu rihun atus sia, sia nolu resin nen, atus ida tolu nulu resin lima sentavus hat nolu) husi total nee, Ezekusaun ba tinan 2020 ho valor US$ 178, 432.12 по tuir los sei iha saldo US$ 17,728.58 (dolar amerikanu rihun sanulu resin hitu, atus hitu rua nolu resin ualu, sentavus lima nolu resin valu) maibe iha realidade hela deit osan ho montante US$25.30.

Iha tinan 2021, embaixada Genebra hetan transferensia osan ho valor total US$ 178,000.00 (dolar amerikanu rihun atus ida hitu nulu resin valu) neebe fahe ba item 3 maka hanesan ba bens servisu ho montante $ 103,000,00 (dolar amerikanu rihun atus ida tolu), rendas e propriedade ho montante $.20,000,00 (dolar amerikanu rihun rua nolu no capital menor ho valar US$ 55,000,00.

Tuir relatoriu Ezekusaun ba tinan fiskal 2021 ho montante US$ 118,466.54 (dolar amerikanu rihun atus ida sanolu resin valu, atus hat nen nolu resin nen, setentavus lima nolu resin hat), nunee osan neebe arguidu uza ba privadu US$ 17,728.58+transferensiaUS $178,000.00, $ 195.728.58-Ezekusaun US$118,466.54-5.77,262.04 (dolor amerikanu rihun hitu nolu resin hitu, atus rua nen nolu resin rua sentavus hat).

Relasiona ho levantamentu sira efetuadu husi arguidu ba uza privadu ba periodu tinan 2019-2021, aleinde arguidu rasik restitui montante balu, husi parte MNEK (Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun) mos diretamente koa arguidu nia subsidiu ba vida hodi rekoopera total ba Prejuizu neebe Estadu sofre.

Konsekuensla nessesariamente husi arguidu nia konduta sira hanesan deskreve iha leten, hamosu Prejuizu ba Estadu maibe husi Prejuízu sira nee, arguidu restitui tiha ona ba Estadu nudar sirkunstansia ba atenuasaun extraordinaria, tuir termus iha artigu 56 numeru 1 ho numeru 2 alinha c Kodigu Penal.
Tanba nee, MP Konstitui arguidu FDF nudar autor material ho forma konsumada ba krime Pekulatu, previstu no punidu tuir artigu 82 numeru 1 husi Lei n 7/2020 de 26 de AgostU.

Prosesu julgamentu nee, prezide husi Juiz Kolektivu, Ivan Patrocenio, Zulmira Auxiladora, Arjentino Nunes, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Joao Marques, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku Rui Maria Guterres.

Jornalista: Terezinha De Deus
Editora: Carme Ximenes

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *