DILI, STLTIMORLESTE.com – Forum Komunikasaun ba Feto Timor Leste (Fokupers) sente triste no lamenta ho media TVE, tanba intervista faali ema neebe deskonfia halo abuzu seksual hodi halo defeza ba aan liu husi media hodi fo sala nafatin vitima no la intervista ho vitima.
Ekipa Fokupers hatoo lamentasaun nee liu husi komunikadu imprensa neebe mak foin lalais halao iha salaun Fokupers hodi hatoo sira nia lamentasaun ba media TVE, tanba bolu fali ema neebe deskonfia halo abuzu seksual ba hatoo deklarasaun halo defeza ba aan, maibe la bolu vitima hodi halo intervista dala ida.
Relasiona ho lamentasaun husi Ekipa Fokupers, STL halo konfirmasaun ho Xefe Redasaun TVE, Izaquel das Neves iha loron Kinta (17/07/2025) hatete, kona-ba lamentasaun husi Fokupers nee sira nia kompetensia no sira nia servisu duni atu observa asuntu sira neebe mak relevante kona-ba ema nia direitu liga ho kazu neebe oras nee sai preokupasaun.
“Maibe hau hanoin ida nee laos sai preokupasaun tanba kazu kona-ba ida nee parte autor rasik klarifika katak kazu nee arkiva tiha ona no vitima rasik mos rekonhese katak maske kazu nee akontese duni maibe kazu nee iha tinan kotuk nia, entaun husi ami media nia papel mak bainhira fo ona suspensaun ba Prezidente Autoridsdade Munisipiu Bobonaro ida nee sai preokupasaun tanba husi parte PAM dehan katak nia hetan suspensaun husi Governu Sentral, maibe seidauk iha karta formal ida ba nia, entaun ami media nia papel bolu halo nia esklaresimentu kona-ba asuntu ida nee, maibe razaun ida husi suspensaun nee? Entaun nia koalia too ona kona-ba abuzu seksual tama ona, maibe bainhira ami rona ona informasaun ida nee ami tenta halo duni konfirmasaun ba parte vitima, soke vitima rasik dehan katak nia laiha tempu atu marka prezensa,” dehan Xefe Redasaun TVE, Izaquel das Neves.
Xefe Redasaun TVE hatete, bainhira rona informasaun husi parte PAM, TVE rasik halo konfirmasaun ba iha vitima maibe vitima resposta katak laiha tempu marka prezensa, tanba distanisa Bobonaro mai Dili dook oituan, entau kalan nee duni TVE tenta halo intervista PAM Bobonaro no loron halo kedas intervista husi via telemovel no vitima rasik mos klarifika kona-ba asuntu refere.
“Hau hanoin iha neebe deit kuandu ita halo intervista ho vitima nunka mais koalia barak, maibe nia koalia buat neebe badak ho lalais ho minutu neebe badak, nee duni ami konsege halo duni intervista ba vitima neebe deskonfia hetan abuzu seksual husi PAM Bobonaro,” katak nia.
Foin lalais husi konferensia Imprensa Diretora Fokupers, Domingas Domingas Afonso Amaral hatete, Fokupers sente triste no lamenta ho TVE, tanba media mak lo-loos atu promove lian laek sira.
“Media mak lo-loos promove lian laek sira sai fontes neebe sai vitima ka vulneravel maibe realidade ita haree TVE konvida fali PAM, ita bele dehan arguidu ka autor ba fila fali halo ninia klarifikasaun defeza iha kanal media ida nee mak lalos, ita kestiona papel media mak loloos halo ida neebe,” katak Diretora.
Diretora dehan, lo-loos nee media promove lian laek sira maibe haree promove fali autor sira neebe mak komete ona kazu refere.
Nunee mos liga ho kazu nee prosesu lao hela oinsa mak autor ba fali halo nia esklaresementu iha publiku, ida nee nia maneira halo saida, serake nee atu defende nia aan, ida nee mos fo impaktu psikolojia ba vitima, no fo sai ba publiku ema nafatin fo sala ba feto halo intervensaun oin-oin.
Diretora dehan, Fokupers triste bainhira autor ida media bolu fali mai halo esklaresementu iha media iha publiku.
Nunee mos Laurinda da Silva Barros ofisial legal husi Fokupers Maliana hatutan, kazu neebe akontese iha Bobonaro deskonfia Prezidente Autoridade Munisipiu Bobonaro halo abuzu seksual ba pesoal saude balun, intervista TVE ba PAM deklara katak kazu nee arkiva ona maibe tuir sira nia observasaun no monitorizasaun kazu sei iha prosesu nia laran.
“Iha momentu se la sala iha TVE, momentu PAM dehan kazu nee arkivu ona iha Ministeriu Publiku, maibe ita atu dehan katak kazu nee seidauk arviva iha Ministeriu Publiku tuir buat neebe mak ami halo monitorizasaun no avaliasaun katak kazu nee sei lao hela iha prosesu nia laran, entaun intervensaun Fokupers nia mak ami sempre halo avalia no monitorizasaun ba kazu sira hanesan nee,” katak Legal.
Aleinde nee, tuir informasaun neebe mak STL hetan, Governu halo suspensaun ba Prezidente Autoridade Munisipiu Bobonaro deskonfia pratika asediu seksual ba pesoal saude ida iha Postu Saude Balibo.
Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmao hatete buat hotu sei lao tuir regra neebe mak estabelese iha rai laran.
“Imi mos rona ona tanba asediu seksual husi PAM Bobonaro, Governu halo suspensaun neebe laos haree ba partidu ida nee ka ida neeba maibe o sala nee sala,” katak PM Xanana.
Aleinde nee Governu Sentral mos halo ona suspensaun ba Prezidente Autoridade Munisipiu Bobonaro hahu iha Fulan Maiu too fulan Agostu.
(eme)
