DILI, STLTIMORLESTE.com – Prosesu harii Sentru Juvenil lao ona, ho nunee Asosiasaun HAk husu atu harii tan fatin ketak ida ba feto no Ema ho Defisiensia (EhD) sira labele hamutuk iha fatin ida.
Kestaun mee Diretor HAK, Feliciano da Costa Aroujo hatoo ba jornalista sira iha nia knaar fatin Farol, Dili, Kinta (02/10/2025).
Nia dehan, atu harii Sentru Juvenil antes nee HAK rasik hatoo rekomendasaun, bainhira halo superviziona halo monitorizasaun ba prizaun tolu.
“Bainhira ami halo Monitorizasaun ba Prizaun tolu, HAK rekomenda, ita nia alin sira neebe idade menor hela nee labele ba junta hamutuk ho sira adultu iha neeba, klaru sira mos dala ruma ami bolu laos dehan bolu kriminozu maibe ita bolu mos termus ida dehan sira viola regra ho lian indonezia dala ruma ema bolu kenakalan remaza. Se ministerium rasik hatete katak atu konklui hau hanoin HAK nia parte mak nee iha inisiu mos ami hanoin ona katak ita loke prizaun ba saida se ita loke prizaun hanoin ona katak ita establese ona fatin ida para mosu problema iha, tanba dala barak ita nia maluk balun dehan prizaun neeba tau ema laos tau animal buat sira nee kuda ona iha ita nia hanoin oinsa mak halo problema,” dehan Diretor HAK nee.
Feliciano hatutan, ba foinsae sira laos deit ida nee, maibe oinsa bele establese mos bai nan feton sira sira tenke ketak ona.
“Ita mos hanoin oinsa mak iha sentru ida neebe mak bele tau ba maluk defisiensia sira, maibe ita fiar katak ita nia inan feto sira maluk defisiensia sira inklui juvenil sira nee sei labele komete ba buat ida nee, tanba saida hau dehan hanesan nee klaru katak tendensia ida inan feton sira komete buat ida nee it abele haree buat ida kiik liu, klaru sira hatudu sira nia espresaun emosaun ho kazu sira neebe akontese nee dala barak mos, hatete sira labele kontrola ona situasaun balun hanesan forsa feto nia, nomos ba foinsae sira mos hanesan nee fila fali ba familia rasik” dehan nia.
Nia hatete iha fulan kotuk mos ema balun lansa liafuan katak aman tuur iha orgaun soberanu oan ba foti ema nia kapasete, dala barak ema dehan ema neebe inan aman osan iha hela uma diak maibe oan sai naok ida nee bele akontese, bele akontese tanba se oan sira hatene ona hetan deit maibe inan aman nunka tuur ho oan iha meza atu koalia ida nee problema sei akontese.
“Hak iha tempu neeba rekomenda forte mak ita latemi ona prizaun ita temi sentru formasaun ba ema sira neebe mak kontra regras, nee sidadaun hotu tantu nasional no estranjeiru ita presiza tau ona,” dehan nia.
Maibe nia dehan, presiza kria fatin formasaun ida ba sidadaun sira neebe karik kontra regra ba iha fatin neeba, laos ba han toba deit, no laos mos ba Haruka sira serbisu maibe oinsa mak Eleva sira nia kapasidade sira sai mai sosiedade mai bele halo buat ruma hanesan bele sai karpinteiru ka mekaniku diak ida no agrikultura diak iha fatin formasaun.
Aleinde nee nia husu Ministeriu atu haree tau atensaun mos ba funsionariu Guarda sira nia estatutu, anba ate a data balun ezije no balu mate ona maibe sira nia estatutu nivel seidauk klaru, ida nee Ministeriu Justisa presiza tau atensaun ba ida nee.
Iha biban nee Ministru Justisa, Sergio Hornai hatete, Governu planu atu establese sentru Juvenil nia prosesu oras nee lao dadaun hela.
“Lao daudaun hela, lao dadaun hela no servisu iha ADN halao hela serbisu no ekipa tekniku halo hela serbisu, ita konklui buat ruma se ita lahalo nee ongoing ba iha prosima ano neebe mak mai, propia orsamentu ba iha neeba atu fo kontinuidade ba ita nia programa nunu Governu konstitusional 2028 konklui se hotu lalais diak liu,” dehan Ministru Justisa, Sergio.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editora: Carme Ximebes
