DILI, STLTIMORLESTE.com – Komandante Komponente Naval FALINTIL-Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL), Komodoro Higino das Neves no Commanding Officer Of USS Cincinati, Andrew Racame ofisielmente ensera ezersisiu konjunta Kooperasaun Afloat Readiness and Training (CARAT) Timor-Leste 2025 ba dala-14.
Serimonia enseramentu ezersisiu konjunta CARAT Timor-Leste 2025 neebe hahu ho pasa revista formatura F-FDTL komponente Naval no Naval Estadus Unidus (USN) husi Komandante Komponente Naval F-FDTL, Komodoro Higino das Neves, halao iha Kuartel Jeneral Naval, Hera, Dili, Sesta (26/9/2025).
Komandante Komponente Naval F-FDTL, Komodoro Higino das Neves liuhusi diskursu hateten, ezersisiu CARAT nee atu rezolve hamutuk dezafiu komun sira no asegura ambiente marítimu ida neebé estável liu iha rejiaun Indo-Pasífiku.
Tamba nee, Komandante Komponente Navál, Komodoro Higino das Neves, husu ba forsa Komponente Terrestre, Navál no Aero Lijeira atu hametin relasaun hodi hametin servisu ho diak bainhira Estadu atribui misaun.
Nia fiar katak ezersísiu kombinasaun arma 2025 neebé forsa Naval tuir iha loron-14 nia laran nee fo ona esperiénsia, liuliu husi kria relasaun personál ba malu entre komponente tolu nee depois hatene oinsá maneira halo desizaun, oinsá koordena servisu ho autoridade hodi bele susesu iha misaun tuir saida mak hetan iha ezersísiu ida-nee.
“Hau husu nafatin imi tau konhesementu neebé imi hetan iha ezersísiu, nunee bainhira ita-nia ulun fó knaar ba ita-boot sira bele kumpre misaun neebé sira fó nee,” dehan Komandante Higino.
Nia dehan, Kooperasaun Aflutuante iha Prontidaun no Treinamentu (CARAT – The Cooperation Afloat Readiness and Training) 2025 nee importante ba Forsa Armada atu hasae nível interoperabilidade entre F-FDTL no Mariña Estadu Unidu hodi fó seguransa konjunta iha área marrítima.
“Ezersisiu CARAT tinan nee atu atinji konjuntu objetivu krusial sira mak hanesan hasae nivel interoperabilidade entre F-FDTL no Mariña Estadu Unidu nian liuhusi prosedimentu operasionál padronizadu no familiarizasaun ho ekipamentu no teknolojia avansadu sira,” dehan nia.
Komodoro Higino hatutan tan katak ezersísiu ida-ne’e partisipa husi militár sira hamutuk 228, sira aprende, halo treinu navegasaun, uza arma hodi tiru depois halo ezersísiu fiziku no planeamentu liga ho Komandu sira, halo planu depois oinsá haree ninian asaun iha terenu, nunee bele lao diak.
Tuir nia, treinamentu ida nee importante tanba atu prepara-an ba ezersísiu kobra oin mai. Maski laós ba ida-nee deit maibé ezersísiu ida-nee prepara forsa sira, prepara-an atu sai forsa neebé profisionál iha eventu saida deit.
“Liu.husi ezersísiu ida-nee ita bele servisu hamutuk hodi halao misaun ida neebé ita-nia Estadu atribui”, katak Komandante Higino.
Komandante Higino louva membru sira neebé partisipa ezersísiu kombinasaun arma C-25, tanba hatudu sira-nia profisionalismu maske loron manas nia laran maibé kontinua hatudu espíritu navegasaun hodi konklui ezersísiu neebé halo iha baze Navál Hera no Sentru Instrusaun Komandante Nicolau Lobato iha Metinaru. Nia hato’o parabens ba forsa sira nia susesu iha loron-14 nia laran liuhusi sakrifisiu barak to’o ensera ezersísiu nee.
“Parabéns ba ita-boot sira, ba susesu ida-nee liu-liu komandante terrestre hodi fó hanoin ba komandante komponente rua halo ida nee ho susesu”, tenik Komandante Higino.
Iha biban nee mos Komandante Higino hatete, Xefe Estadu Maiór Forsa Armada, Jenerál Domingos Raul “Falur Rate Laek”, promete tinan-oin sei halo tán ezersísiu nee iha komponente terrestre maibé tau orsamentu ba tinan oin.
“Depois ezersísiu kombinasaun arma nee forsa komponente tolu ne’e tenke servisu hamutuk ba interese nasionál. Hau haree ita-boot sira iha motivasaun, tanba nee hau husu atu ita-boot sira bele servisu hamutuk ho ita-boot sira-nia komandante sira hodi hatudu kapasidade no maturidade hanesan militár no saida mak ita-boot sira hetan iha ezersísiu ida-nee”, nia hatete.
Nia dehan, forsa ida nee forsa kiik, nee duni treinu konjunta nee importante tanba operasaun saida deit forsa tolu sei hamutuk nafatin halao.
Durante halao ezersisiu, utiliza patromoniu husi Estadus Unidus nian neebé partisipa iha ezersísiu nee inklui ró kombate litorál variante Independénsia USS Cincinnati (LCS 20); Poseidon P-8A ida neebé anexa ba Komandante, Forsa Tarefa (CTF) 72; pesoál sira hosi Frota nia Ekipa Seguransa Anti-Terorizmu – Pasífiku (FASTPAC); membru sira hosi EUA nia Banda Frota da-7; no Guarda Kosteira EUA nia ekipa vizita, peskiza no apreensaun (VBSS). Partisipasaun Timoroan sei inklui mergulladór sira, tékniku EOD sira, banda F-FDTL, no ekipa médiku ida.
Enkarregadu Negósiu Estadu Unidus Amérika, Bruce Begnell partisipa mos iha serimonia enseramentu ezersisiu konjunta CARAT Timor Leste 2025.
Jornalista: Mikael Mali Mau
Editor: Mikael Mali Mau






