DILI, STLTIMORLESTE.com – Lei garante ema hotu iha direitu asesu ba edukasaun, tanba nee feto labele lakon oportunidade hodi kompete bolsu estudu neebe Governu loke.
Tuir Diretora IQA dosente no Peskizadora DIT, Teresa Belo ba STL iha salaun DIT Kuarta (19/11/2025) hatete, oras nee daudaun Governu nomos organizasaun internasional sira balun mos loke bolsu estudu ba sidadaun Timor oan sira atu bele ba estuda, ho oportunidade husu feto sira mos kompete hodi asesu ba edukasaun, tanba nasaun ba oin presiza feto nia kontribuisaun mos.
Diretora dehan, tempu uluk no agora mos inan aman balun hatete katak oan mane bele iha direitu asesu ba edukasaun, oan feto haruka ba eskola mos hanesan deit, aban bainrua ba tuur iha mane nia uma kain, ho kultura sistema patriarkal ida nee nafatin taka dalan ba feto, maibe ida nee mos la sai bareira ba feto, bainhira feto rasik hatudu sira nia vontade hodi luta ba oin.
Tanba nee Diretora husu feto sira nafatin esforsu aan, kapasita aan liu husi formasaun oin-oin hodi bele hasae konhesimentu, no oras nee dadaun Governu loke bolsu estudu oin-oin, husu feto sira labele lakon oportunidade, tenke kompete ho mane sira hatudu katak feto mos bele no feto mos iha kapasidade.
“Involvimentu feto dezde Indonezia too agora, balun dehan tanba saida haruka feto ba eskola, maibe hau nia mensajen ba feto maluk sira katak ita feto mos bele, entaun liu husi ida nee ita mos hatene katak kuandu iha oportunidade atu eskola ita mos tenke eskola depois ita mos aprende, agora daudaun mos ita nia Governu fo bolsu estudu no nasaun seluk mos fo bolsu estudu, ida nee oportunidade neebe diak tebes atu feto sira bele esplora diak liu tan sira nia kualidade no sira nia matenek,” dehan Diretora.
Diretora dehan, labele uza dapur sai fali bareira ida ba feto, diak liu halakon liafuan neebe hatete feto so iha dapur deit, husu hotu-hotu esforsu aan hodi hatudu ba mane maluk sira no sosiedade katak dapur laos permanente ba feto, maibe feto mos iha direitu asesu ba edukasaun, feto bele foti desizaun iha familia, sosiedade no nasaun.
“Ita feto laos hanesan liafuan balun ema dehan ita feto nee pertense ba dapur deit, maibe ita mos bele halo saida deit mak mane sira bele halo,” dehan nia.
Nunee mos Feto Potensia Maria Amaral hatete, los duni iha bereira barak neebe sempre satan feto sira nia involvimentu liu-liu kultura nomos seluk tan, maibe ohin loron inan aman sira barak mos komprende ona kona-ba igualdade jeneru, tanba nee autoriza oan feto barak asesu ona edukasaun no barak sai diretora, Xefia, Deputada, Ministra no Visi Ministra sira.
“Maske ho bareira maibe husi feto nia esforsu bele muda mentalidade hotu neebe taka dalan ba feto, tanba nee bainhira iha oportunidade labele lakon oportunidade, tenke hatudu ba mane katak feto mos bele no feto bele duni,” katak nia.
Nunee mos Prezidente Republika Jose Ramos Horta hatete, feto bainhira kaer lideransa ruma sira servisu neebe diak liu kompara ho mane.
Prezidente Republika hatete, tuir nia haree oras nee daudaun feto barak mak iha kapasidade neebe diak hodi bele halao servisu iha estadu no sosiedade nia leet.
Jornalista: Emerenciana Pinto
Editor: Xisto Mendonça







