DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Filipina, Ferdinand “Bongbong” Romualdez Marcos Jr, kontaktu Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, hodi hatoo agradesimentu ba solidariedade ho sira nia situasaun dezatre natural, momentu nee sira seidauk presiza apoiu umanitaria husi forsa tarefa kontijenten Timor Leste (TL) husi FALINTIL Forsa Defesa Timor Leste (F-FDTL) nian, maibe sira presiza liu mak material tanba sira nia rekursu sufisiente hela.
“Hau hakarak hatoo informasaun kona ba ita nia kontijensia neebe mak preparadu haruka ba Filipina. Ita nia PM Xanana simu telefone husi Prezidente Filipina nian, agradese ba ita nia disponibilidade ba ita nia intensaun hotu, ba ita nia preprasaun hotu, maibe Governu Filipina hateten katak, dala ruma laos agora mak ita haruka ita nia forsa ba, tanba forsa trabalhu neebe mak sira Filipina iha, bele hela koresponde ba situasaun neebe mak akontese,” Ministru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Bendito dos Santos Freitas, ba jornalista sira iha Salaun konfrensia MNEK, Pantai Kelapa Dili, liu husi konfrensia imprensa, Kinta (13/11/2025).
Ministru Bendito dos Santos Freitas hateten, iha kalan nee kedas, nia halo kontaktu Konsul Onorariu TL nian iha provinsia Cebu Filipna, iha neeba atu prepara meius lonjistiku nesesariu.
“Ita nia kontinjensia delegasaun TL atu too, sira komunika kedas ho Sekretariu Foreign Affairs Governu Filipina nian, Maria Terza Lazaro, ami rua komunika husi telefone katak, TL sei fo apoiu ba asistensia umanitaria, nunee governu Filipina reprezenta husi Sekretaria Asuntus Negosiu Estranjeiru hatoo sira nia agradesimentu klean mai ita,” dehan MNEK Bendito Freitas iha konfrensia nee.
Nia hatutan, apartir iha orden ba koordensaun interministerial neebe halao entre Ministeriu Defeza (MD), hanesan ajensia ka entidade koordenadora prinsipal no Ministeriu Interior (MI), Sekretaria Estadu Protesaun Sivil, Korpu Bombeiru, MNEK nomos Ministeriu Saude (MS) inklui mos Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), preparativu nee halo hotu, TL prepara atu bele ba duni, nunee iha tempu neeba kontaktu Aero Dili, transporte neebe nesesariu lori kontinjensia ba iha Filipina, preparasaun nee lao diak husi Ministeriu Defeza inklui Ministeriu Finansas (MF).
“Prezidente Republika Ferdinand “Bonbong” Ramualdez Marcos mos hatene ita nia jestu manifestasaun bele fo apoiu misaun nee ba iha neeba. Maibe sira dehan katak, momentu nee Filipina iha poder sufisiente iha neeba atu bele halo operasaun limpeza iha Filipina, saida mak sira presiza mak apoiu material, neebe orseik transmiti ona iha enkontru ho Primeiru Ministru atu TL fo apoiu finanseiru nee, atu bele tulun Filipina ba situasaun ida nee mak importante tebes,” Ministru Bendito Freitas haktuir.
Nia dehan, atu klarifika ba Publiku katak meius komunikasaun sosial mos informa ona katak kontinjensia TL sei ba Kuarta (12/11/2025) horseik, mais realidade desizaun politika husi governu Manila Filipina nian sira presiza apoiu material.
Iha sikun seluk, Ministru Defeza, Kontra Almirante Donaciano do Rosario da Costa Gomes Pedro Klamar Fuik klarifika kona ba forsa tarrefa konjunta kontijente Timor Lesrte hamutuk ema nain 150 seiduak bele arranka hodi halo misaun umanitaria iha Filipina tanba Filipina nia rekursu sufisiente.
Ministru Defeza Timor Leste klarifika kona ba forsa tarrefa konjunta kontijente TL hamutuk ema nain 150 seiduak bele arranka hodi halo misaun umanitaria iha Filipina, tanba Filipina nia rekursu sufisiente.
Nia hateten, Governu TL deside suspense tanba iha Governu Filipina rasik, Governu sentral mak reuni dehan daudaun nee Filipina seidauk presiza.
”Suspende, bele suspende, para depois haree revolusaun situasaun, bainhira katak sira presiza ita prontu ona,” Ministru Pedro Klamar Fuik afirma.
Jornalista: Joseph Koa
Editor: Joseph Koa
